Pan Song, lat 45, ponad rok temu zdiagnozowano raka prostaty. Pomimo operacji jego powrót do zdrowia nie był zadowalający, a sporadyczne nawroty choroby powodowały u niego znaczny dyskomfort. Niedawno od znajomego dowiedział się o diecie ketogenicznej, która ma być skuteczna w walce z nowotworami. Jednak opinie pacjentów, którzy ją wypróbowali, były mieszane, więc nie był pewien, czy będzie ona dla niego odpowiednia.Dr Song jest zakłopotany. Czy w sytuacji, gdy nie ma obecnie dostępnej lepszej metody leczenia, powinien spróbować tej „diety ketogenicznej”?
Czym jest „dieta ketogeniczna”?
Tak zwana terapia dietą ketogeniczną to schemat żywieniowy charakteryzujący się wysoką zawartością tłuszczów, niskim spożyciem węglowodanów i białek, przy jednoczesnym zachowaniu bogactwa niezbędnych składników odżywczych.W ostatnich latach, promowana przez wielu blogerów, szybko zyskała popularność, stając się popularną metodą odchudzania. Jednak dieta ketogeniczna nie była pierwotnie przeznaczona do odchudzania.
Dieta ketogeniczna była początkowo stosowana w leczeniu padaczki
Dieta ketogeniczna nie została pierwotnie opracowana w celu odchudzania. W 1921 roku po raz pierwszy zastosowano ją w leczeniu padaczki. Ta specjalistyczna dieta ma na celu skłonienie organizmu do wykorzystania tłuszczu jako głównego źródła energii, przekształcając tłuszcz w ciała ketonowe do wykorzystania przez mózg, jednocześnie zmniejszając zależność od glukozy i białka.
Pierwszym lekarzem, który zastosował tę metodę, był dr Russell Wilder z Mayo Clinic w Stanach Zjednoczonych. W opublikowanym artykule zaproponował, aby dieta ketogeniczna naśladowała efekty metaboliczne głodu, hamując w ten sposób napady padaczkowe. Radykalna zmiana składu diety spowodowała zmiany w systemie dostarczania energii do mózgu, stymulując układ nerwowy i zmniejszając częstotliwość napadów padaczkowych.
W praktyce klinicznej dieta ketogeniczna była przedmiotem szeroko zakrojonych badań i zastosowań. Odpowiednie dane ankietowe wskazują, że obecnie jest ona stosowana w ponad 40 krajach i regionach na wszystkich sześciu kontynentach.
Oprócz padaczki, raporty badawcze wskazują, że terapia dietą ketogenną jest obiecująca w przypadku takich schorzeń, jak nowotwory złośliwe, autyzm, niepełnosprawność intelektualna, zaburzenia zachowania, urazy rdzenia kręgowego, choroba Alzheimera, otyłość, cukrzyca i zespół policystycznych jajników. Większość badań wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa i skuteczność terapeutyczną.Jednak wdrożenie kliniczne diety ketogenicznej wiąże się z surowymi ograniczeniami i musi być przeprowadzane pod nadzorem dietetyka.
Czy dieta ketogeniczna może zwalczać raka?
Badania wskazują, że działanie przeciwnowotworowe diety ketogenicznej wynika z faktu, że komórki nowotworowe wykorzystują głównie glikolizę do metabolizmu, nawet w warunkach bogatych w tlen. Ze względu na defekty mitochondriów w komórkach nowotworowych nie mogą one wykorzystywać ciał ketonowych do produkcji energii, co sprawia, że są one coraz bardziej zależne od glukozy.
Z tej perspektywy dostarczanie pacjentom chorym na raka diety bogatej w tłuszcze, ubogiej w węglowodany i zawierającej umiarkowaną ilość białka może rzeczywiście przynieść efekty terapeutyczne w walce z nowotworami. Takie podejście dietetyczne to dieta ketogeniczna.
Jej podstawą teoretyczną są cechy metaboliczne komórek nowotworowych: do odżywiania i wzrostu potrzebują one glukozy, a glukoza wymaga węglowodanów do przemiany. Dzięki zmniejszeniu spożycia węglowodanów przemiana glukozy jest mniejsza.Wymaga to wykorzystania ciał ketonowych jako źródła energii. Komórki nowotworowe nie są w stanie efektywnie wykorzystać ciał ketonowych, podczas gdy komórki zdrowe potrafią to zrobić. Podejście to ma na celu wygłodzenie komórek nowotworowych przy jednoczesnym zachowaniu komórek zdrowych.
Istnieje jednak znaczna rozbieżność między teoretycznym uzasadnieniem a praktyczną skutecznością. Terapia ketogeniczna jest obecnie ograniczona głównie do badań na zwierzętach i skrajnych przypadków klinicznych. Sukces w badaniach na zwierzętach jest mało prawdopodobny do bezpośredniego zastosowania u ludzi.
Większość pacjentów nadal wymaga radioterapii i chemioterapii po operacji. Zakończone badania kliniczne wskazują, że dieta ketogeniczna o ograniczonej kaloryczności może stanowić obiecujące podejście przeciwnowotworowe, potencjalnie synergiczne z obecną radioterapią i chemioterapią. Może ona stać się uzupełnieniem standardowych protokołów leczenia nowotworów, jednak jej wdrożenie musi być regulowane przez specjalistów i dietetyków.
Należy wyraźnie zaznaczyć, że pacjenci chorzy na nowotwory nie powinni samodzielnie przyjmować ani zmieniać schematów leczenia.
Ślepe stosowanie diety ketogenicznej polegające jedynie na ograniczeniu spożycia podstawowych produktów spożywczych często prowadzi do niedostatecznego spożycia białka i tłuszczów, co powoduje poważne niedobory składników odżywczych. Może to zwiększyć ryzyko wystąpienia takich problemów, jak utrzymująca się utrata masy ciała, osłabiona odporność, niska jakość życia i zmniejszona tolerancja na leczenie przeciwnowotworowe. W przypadku pacjentów, których początkowym celem jest wygłodzenie komórek nowotworowych, podejście to może zamiast tego doprowadzić do wygłodzenia samych pacjentów.Dane wskazują na wysoką częstość występowania niedożywienia wśród pacjentów z rakiem, z czego 20% umiera bezpośrednio z powodu niedożywienia.
Jak więc powinni odżywiać się pacjenci z rakiem?
1. Zapewnienie odpowiedniego spożycia pokarmów i wchłaniania składników odżywczych: Niektórzy pacjenci o słabszej kondycji fizycznej mogą mieć trudności z wchłanianiem składników odżywczych z normalnego pożywienia po operacji z powodu upośledzenia funkcji organizmu. Należy skonsultować się z lekarzem w sprawie suplementacji diety.
2. Zróżnicowany i zbilansowany wybór żywności: Należy dążyć do zróżnicowanego dziennego spożycia, w którym dwie trzecie stanowi żywność pochodzenia roślinnego, a jedna trzecia – żywność pochodzenia zwierzęcego. Wspomaga to regenerację tkanek, chociaż wielkość porcji należy dostosować do indywidualnych potrzeb.
3. Rozsądne ograniczenia dietetyczne: Twierdzenia, że pacjenci z rakiem powinni unikać niektórych pokarmów, ponieważ „powodują one nawrót raka”, nie mają podstaw naukowych. Ograniczenia powinny być oparte na podstawach naukowych i dostosowane do pory roku, regionu i konstytucji. Na przykład latem należy unikać nadmiernie rozgrzewających pokarmów, zimą należy powstrzymać się od spożywania zimnych pokarmów, a pacjenci z rakiem płuc powinni ograniczyć spożycie produktów wywołujących przegrzanie i wyczerpujących yin.
Badania wskazują, że 50% pacjentów z rakiem doświadcza utraty wagi po postawieniu diagnozy. Zapewnienie odpowiednich kombinacji pokarmów i wsparcia żywieniowego podczas leczenia może pomóc w poprawie kondycji fizycznej pacjenta. Rozważając zmiany w niektórych terapiach, przed podjęciem decyzji na podstawie zaleceń specjalisty konieczna jest kompleksowa ocena stanu pacjenta przez lekarza specjalistę lub dietetyka.