Znęcanie się nad innymi nigdy nie jest odpowiednim sposobem kształtowania charakteru przez nastolatków, ale sporadyczne sprzeciwy lub wykluczenie mogą przynieść korzyści. Amerykańskie badania wskazują, że nastolatki zachowują w pamięci wspomnienia znęcania się nad nimi bardziej niż te związane z życzliwym traktowaniem. Jeśli młodzi ludzie znajdą odwagę, by przeciwstawić się swoim dręczycielom, takie doświadczenia mogą sprzyjać rozwijaniu umiejętności społecznych i regulacji emocjonalnej.
Korzyści płynące z odwetu
Psychologowie z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles zbadali przyjazne i wrogie relacje 2000 uczniów szkół podstawowych i średnich w wieku od 11 do 12 lat. W obliczu niechęci ze strony rówieśników niektóre dzieci odpowiadały niechęcią, inne wybierały milczenie lub pojednanie.
Porównując te dwie grupy, naukowcy odkryli, że dzieci, które „odpowiadały ogniem na ogień”, wykazywały najbardziej dojrzały stan psychiczny.Dziewczęta, które podejmowały działania odwetowe, uzyskały znacznie wyższe wyniki w testach kompetencji społecznych i były bardziej popularne w swojej klasie i szkole. Wśród chłopców ci, którzy podejmowali działania odwetowe, osiągali lepsze wyniki w klasie niż ci, którzy biernie znosili znęcanie się.
Naukowcy podkreślili, że badanie to nie oznacza, iż wykluczenie lub znęcanie się przez rówieśników jest korzystne dla zdrowia. Jednak takie doświadczenia uczą nastolatków już na wczesnym etapie, że nie wszyscy będą ich lubić, i wyposażają ich w umiejętności rozwiązywania konfliktów.
Powszechne zjawisko
W rzeczywistości doświadczenie bycia nielubianym przez rówieśników jest powszechne wśród nastolatków.
Noel Card, psycholog z Uniwersytetu Arizony, opublikował wyniki badań w najnowszym numerze czasopisma Developmental Psychology. Analizując wyniki 26 eksperymentów z udziałem ponad 23 000 uczestników, ujawnił, że ponad 35% nastolatków doświadczyło co najmniej jednego okresu „wrogich relacji” z rówieśnikami.
Naukowcy z Uniwersytetu Strathclyde w Wielkiej Brytanii przeprowadzili ankietę wśród 100 nastolatków w wieku od 9 do 13 lat, prosząc ich o opisanie przypadków znęcania się i aktów życzliwości wobec nich.
Profesor Donald Christie, ekspert ds. rozwoju dzieci zaangażowany w badanie, zauważył: „Kiedy poprosiliśmy dzieci o wymienienie przypadków nieżyczliwego zachowania, którego doświadczyły, pamiętały je bardzo dobrze – tak dobrze, że mieliśmy trudności z nadążaniem za ich wspomnieniami.Jednak jeśli chodzi o przypadki troskliwości i życzliwości, nasze zapisy były puste”. „Dzieci opisywane przez rówieśników jako „prospołeczne” – te, które stają w obronie kolegów z klasy – są lepsze w „zawieraniu pokoju” – dodał Christie. „Ich zdolności uczenia się i rozumienia przewyższają zdolności innych”.