Erkek kısırlığı günümüzde giderek yaygınlaşmaktadır ve buna birçok faktör katkıda bulunmaktadır. Birçok vaka günlük yaşam ve işteki stresten kaynaklanırken, kötü yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıkları birçok sağlık sorununun başlıca risk faktörlerini oluşturmaktadır. Peki, bu durumun tanımlanması ve teşhisi için nasıl bir yaklaşım benimsemeliyiz? Bunun arkasındaki bilimi inceleyelim.
Erkek Kısırlığı: Ayırıcı Tanı ve Teşhis
1. Cinsel İşlev Bozukluğu ile İlişkili Kısırlık
Cinsel işlev bozukluğunun başarılı cinsel ilişkiyi veya spermin vajinaya girmesini engellemesi nedeniyle ortaya çıkan kısırlığı ifade eder. Hastalar genellikle erektil disfonksiyon, anejakülasyon veya retrograd ejakülasyon öyküsü ile başvururlar ve bu durum cinsel işlev testleri ile tespit edilebilir.
(1) Annejakülasyon:
Cinsel ilişki sırasında ejakülasyon olmadan normal penis ereksiyonu anlamına gelir. Bu durum fonksiyonel ve organik formları kapsar. İlki sıklıkla cinsel bilgisizlik, psikolojik faktörler (örneğin, evlilik kaygısı veya aşırı cinsel aktivite) ile ilişkilidir, ikincisi ise genellikle nörolojik bozukluklar veya yaralanmalar (örneğin, pelvik cerrahi), penis rahatsızlıkları (örneğin, fimozis veya aşırı sünnet derisi),hipopitüitarizm, hipogonadizm veya nöropatiye neden olan hipotiroidizm gibi endokrin bozukluklar; veya ejakülasyonu engelleyen sedatifler veya adrenerjik reseptör blokerleri gibi farmakolojik faktörler.
(2) Retrograd ejakülasyon:
Cinsel ilişki sırasında ejakülasyon hissi olmasına rağmen, idrar yolundan meni dışarı çıkmaması durumunu ifade eder. Cinsel ilişkiden hemen sonra idrara çıkıldığında, idrarda önemli miktarda sperm görülür.Yaygın nedenler arasında mesane boynunun tam kapanmaması, pelvik cerrahi, prostatın transüretral rezeksiyonu veya meni dışarı atılmasını engelleyen üretra darlığı sayılabilir. 2. Seminal kanalların tıkayıcı lezyonlarına bağlı infertilite Testislerde spermatogenez normal seyreder, ancak kanal tıkanıklığı nedeniyle sperm meniye giremez.Ayırıcı tanı aşağıdaki gibidir:
(1) Spermatik kanalların konjenital tıkanıklığı:
Başlıca nedenleri konjenital gelişmemişlik veya vas deferens eksikliği, gelişmemiş seminal veziküller, vas deferens'in epididimle bağlantı kuramaması veya gelişmemiş epididimdir. Düşük meni hacmi (genellikle <1 ml), meninin pıhtılaşmaması, seminal plazmada fruktoz bulunmaması ve azoospermi ile karakterizedir.
(2) Spermatik kanalların enfeksiyöz tıkanıklığı:
Yaygın enfeksiyonlar arasında bilateral epididimal tüberküloz, gonokokal epididimit ve filariasis bulunur. Normal testis büyüklüğü ile azoospermi ile karakterizedir.
(3) Spermatik kanalların iyatrojenik tıkanıklığı:
Hastalar genellikle vas deferens anjiyografisi veya vazektomi öyküsü vardır;İki taraflı kasık fıtığı onarımı sırasında kazara vas deferens ligasyonu tıkanıklığa neden olur; testis veya epididim cerrahisi sırasında epididim veya spermatik kord hasarı.
(4) Spermatik kanalın travmatik tıkanması:
Testis, epididim veya spermatik kord travması sonrası spermatik kanalın tıkanmasından kaynaklanan azoospermi.
3.Testis spermatogenez disfonksiyonuna bağlı infertilite
Bu durum, testislerin çeşitli nedenlerle sperm üretememesi ve spermatik kanalların sağlam olmasına rağmen azoospermiye yol açmasıyla ortaya çıkar. Ayırıcı tanılar şunlardır:
(1) Genetik anormallikler:
Meioz sırasında kromozom ayrılmaması sonucu mozaikliğe yol açan interseks durumları veya Klinefelter sendromu gibi.Klinik özellikler arasında jinekomasti, seyrek yüz ve kasık kılları, dar omuzlar ve geniş kalçalar (kadınsı vücut yapısı); küçük, yumuşak testisler; azalmış cinsel işlev; ve azoospermi bulunur. Plazma ve idrar FSH konsantrasyonları yükselirken, plazma testosteron düzeyleri normalin altındadır.
(2) Konjenital anomaliler:
Konjenital anorşizm, bilateral kriptorşizm ve gonadal disgenez gibi. Gonadal disgenezde, virilizasyon normaldir ancak meni azoospermiktir. Testisler normal boyuttadır, göğüsler büyümez, plazma testosteron ve serum LH düzeyleri normaldir ve plazma FSH düzeyi yüksektir.İki taraflı kriptorşizm hastaları da azoospermi gösterir, ancak testisleri palpe edilemez. Plazma testosteron ve serum LH düzeyleri düşüktür, ancak 5000U koryonik gonadotropin tek doz enjeksiyonundan sonra plazma testosteron düzeyleri belirgin şekilde yükselir.Konjenital anorşizmde, testisler saptanamazken, hem plazma testosteron hem de serum LH düzeyleri belirgin şekilde düşüktür. Tek bir koryonik gonadotropin enjeksiyonundan sonra, plazma testosteron düzeyleri sadece hafif bir artış gösterir.
(3) Endokrin anormallikleri:
Hipogonadizm, hipopitüitarizm, hipotiroidizm ve adrenal kortikal hiperplazi gibi. Primer hipogonadizmi olan hastalar genellikle serum FSH ve LH düzeylerinde yükselme ve testosteron düzeylerinde azalma gösterir.Hipofiz yetmezliği, serum FSH ve LH düzeylerinin tipik olarak düşük olduğu, testis interstisyel hücre fonksiyonunda azalma, cinsel fonksiyonda azalma ve semen hacminde azalma ile birlikte sekonder hipogonadizme neden olabilir. (4) Spermatogenik hücre olgunlaşma bozuklukları: Radyasyon hasarı, ilaç etkileri, varikosel vb. Testis boyutu ve dokusu normal kalır, ancak semen analizi sperm sayısında azalma veya azoospermi olduğunu gösterir.Testis biyopsisi, spermatogenez sürecinin sıklıkla spermatosit aşamasında durduğunu ve seminifer tübüllerde çok az sayıda gelişmiş spermatid bulunduğunu ortaya koyar. 4. İmmünolojik infertilite İmmünolojik infertilite iki türe ayrılır: biri erkeklerin ürettiği anti-sperm otoimmünitesi, diğeri ise kadınların ürettiği anti-sperm alloimmünitesidir. Bu durumdaki hastalar genellikle normal cinsel fonksiyon, semen analizi sonuçları ve hormon seviyeleri sergilerler.
Erkek kısırlığının tanı ve ayırıcı değerlendirmesini özetledik. Erkek kısırlığının çeşitli nedenleri göz önüne alındığında, hedefe yönelik tedaviye başlamadan önce, altta yatan nedeni belirlemek için saygın bir hastanede değerlendirme yaptırmanızı şiddetle tavsiye ederiz. Tedavi sağlamadığı gibi, daha fazla maddi zarara da yol açabilecek sokak reklamlarına yanıt vermekten kaçının. Hepinize sağlıklar dileriz.