Urinewegstenen komen veel voor bij volwassenen. De pathogenese ervan vertoont een sterk verband met voedingsgewoonten. Het voorkomen van het ontstaan en de progressie van urinewegstenen is dan ook niet alleen afhankelijk van voldoende hydratatie en voldoende lichaamsbeweging, maar ook in belangrijke mate van een evenwichtige voeding. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste voedingsaanbevelingen en contra-indicaties. Aanbevelingen: Deze omvatten hoofdzakelijk drie aspecten: prioriteit geven aan voedingsvezels, calciumrijke voedingsmiddelen en vitaminerijke voedingsmiddelen.
1. Geef prioriteit aan de inname van voedingsvezels: Onderzoek wijst op een negatieve correlatie tussen de consumptie van voedingsvezels en het voorkomen van urinewegstenen. Een hogere vezelinname verlaagt het calciumoxalaat- en urinezuurgehalte in de urine. Granen, knollen en verse groenten zijn rijk aan vezels. Door volkoren granen te combineren met geraffineerde granen en voldoende verse groenten te eten, kunt u uw vezelinname effectief verhogen.
2. Verhoog de inname van calciumrijke voedingsmiddelen: Een laag calciumgehalte kan ervoor zorgen dat de botresorptie groter is dan de botvorming, waardoor het calciumgehalte in zowel het bloed als de urine stijgt. Dit verhoogt ook de opname en uitscheiding van oxalaat via de urine, wat leidt tot de neerslag van oxalaat-calcium en de vorming van stenen bevordert. Daarom moet de calciuminname via de voeding worden verhoogd door middel van voedingsmiddelen zoals melk, vis, schaaldieren en zeewier.Let op: calciumsupplementen mogen niet worden gebruikt om urinewegstenen te voorkomen, omdat overmatige inname juist het risico op steenvorming kan vergroten.
3. Eet voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamines: vitamine B6 vermindert de vorming van calciumoxalaatkristallen in de urine, terwijl vitamine K het oxalaatgehalte in de urine verlaagt. Daarom moet de inname van deze vitamines via de voeding worden verhoogd. Groene groenten zoals alfalfa, kool en citrusvruchten zijn rijk aan beide vitamines; matige consumptie kan helpen om de incidentie van urinewegstenen te verminderen.
Vermijden: Dit houdt voornamelijk in dat drie categorieën worden beperkt: voedingsmiddelen met een hoog oxalaatgehalte, dierlijke eiwitten en voedingsmiddelen met een hoog zoutgehalte.
1. Beperk de inname van oxalaatrijke voedingsmiddelen: Het grootste deel van het oxalaat in de urine is afkomstig van het metabolisme van het lichaam, een kleiner deel is afkomstig van voedsel. Toch blijft het belangrijk om de opname van oxalaat in de darmen te verminderen. Vermijd het eten van oxalaatrijke voedingsmiddelen, zoals chocolade en koffie.
2. Beperk de inname van dierlijke eiwitten: Overmatige consumptie van dierlijke eiwitten verhoogt de uitscheiding van oxalaat en calcium via de urine, vermindert de uitscheiding van citraat, verlaagt de pH-waarde van de urine en verhoogt het risico op steenvorming. Daarom moet de inname van dierlijke eiwitten via de voeding worden gematigd.Vermijd voedingsmiddelen met een hoog zoutgehalte: voedingsmiddelen met een hoog zoutgehalte kunnen de uitscheiding van calcium via de urine verhogen en de uitscheiding van citraat verminderen, waardoor de kans op urinewegstenen toeneemt. Gebruik daarom minder zout bij het bereiden van dagelijkse maaltijden en beperk de consumptie van ingemaakte groenten, gezouten vleeswaren en gefrituurd voedsel om een licht dieet te volgen. Zorg tegelijkertijd voor voldoende waterinname om het ontstaan en terugkeren van urinewegstenen te voorkomen.Drink voldoende water, met als doel een dagelijkse vochtinname van 2,5-3,0 liter. Beperk de consumptie van cafeïnehoudende dranken, zwarte thee, druivensap en cola. Kies in plaats daarvan voor sinaasappelsap, zure vruchtensappen en citroenwater.
2. Patiënten kunnen hun dieet aanpassen op basis van een analyse van de samenstelling van de stenen. Mensen met calciumoxalaatstenen, met name mensen met hyperoxalurie, moeten voedingsmiddelen zoals spinazie, amandelen, pinda's, selderij en zwarte thee vermijden.Spinazie bevat de hoogste oxalaatgehaltes. Patiënten met terugkerende calciumoxalaatstenen moeten hoge doses vitamine C vermijden. Patiënten met urinezuurstenen moeten voedingsmiddelen met een hoog purinegehalte (zoals orgaanvlees) beperken en hun urine alkalisch maken. Vermijd overmatige vitamine D-inname, verminder de consumptie van eiwitten (waaronder vlees, vis en gevogelte) en beperk de zoutinname door voedingsmiddelen met een hoog zoutgehalte tot een minimum te beperken.Kaliumcitraat wordt al meer dan 20 jaar klinisch toegepast als monotherapie voor de behandeling van distale renale tubulaire acidose, hypocitraturische calciumoxalaatstenen en urinezuurstenen met of zonder calciumhoudende stenen. Het heeft een preventieve en therapeutische werking tegen verschillende soorten urinewegstenen.