Chiny są ojczyzną soi i pierwszym krajem, który opracował i zaczął produkować produkty sojowe, a historia uprawy soi sięga pięciu tysięcy lat wstecz.
Soja zawiera duże ilości wysokiej jakości białka i wiele osób lubi produkty sojowe. Jednak od dawna panuje przekonanie, że „pacjenci z przewlekłą chorobą nerek nie powinni spożywać produktów sojowych”.
Czy to twierdzenie jest słuszne? Czy osoby z przewlekłą chorobą nerek naprawdę muszą powstrzymywać się od spożywania produktów sojowych? Dlaczego przekonanie to utrzymuje się od tak dawna?
Soja jako źródło wysokiej jakości białka
Tradycyjnie powszechnie uważano, że białka zwierzęce zawierają wyższy poziom niezbędnych aminokwasów, mają lepszą biodostępność i wytwarzają mniej produktów przemiany materii. Natomiast soja i produkty sojowe miały zawierać wyższy poziom aminokwasów nieistotnych, mieć niższą biodostępność i wytwarzać więcej produktów przemiany materii.
W związku z tym zalecano, aby osoby cierpiące na przewlekłą chorobę nerek unikały soi i produktów sojowych. Jednak najnowsze badania wskazują, że umiarkowane spożycie produktów sojowych może w rzeczywistości wspomagać regenerację funkcji nerek.
Aby wyjaśnić tę kwestię, przyjrzyjmy się najpierw właściwościom odżywczym białka zawartego w soi i produktach sojowych. Chociaż białko sojowe jest pochodzenia roślinnego, zawiera wyższy poziom białka i niezbędnych aminokwasów w porównaniu z ziarnami zbóż.
Soja zawiera 35–40% białka, charakteryzuje się wysokim stężeniem lizyny i korzystnym profilem aminokwasowym, co nadaje jej wysoką wartość odżywczą jako źródło wysokiej jakości białka.
Produkty sojowe — sfermentowane lub niesfermentowane produkty spożywcze wytwarzane z soi, takie jak mleko sojowe, tofu i suszone tofu — stanowią kolejne ważne źródło wysokiej jakości białka w diecie.
Ponadto soja ma niską zawartość tłuszczów nasyconych i wysoką zawartość tłuszczów nienasyconych, jest bogata w błonnik i różne korzystne fitochemikalia, takie jak izoflawony i peptydy sojowe.
Nadmierne spożycie białka może zwiększyć obciążenie metaboliczne u osób z przewlekłą chorobą nerek.
Po wejściu do organizmu białko jest rozkładane na produkty przemiany materii, w tym kreatyninę, kwas moczowy i mocznik, z których większość jest wydalana przez nerki.
U osób z przewlekłą chorobą nerek zmniejszona zdolność wydalania przez nerki oznacza, że znaczne spożycie białka prowadzi do wyraźnego wzrostu ilości produktów przemiany materii w organizmie, co dodatkowo obciąża nerki.
Stosowanie diety niskobiałkowej znacznie zmniejsza produkcję produktów przemiany materii, takich jak kreatynina i azot mocznikowy we krwi, co znacznie spowalnia spadek funkcji nerek.
Jednak nadmierne ograniczenie spożycia białka może prowadzić do niedożywienia. Chociaż spożycie białka musi być kontrolowane, organizm nadal potrzebuje białka do metabolizmu. Aby spełnić oba wymagania, niezbędne są wysokiej jakości źródła białka.
Jakie wymagania żywieniowe obowiązują osoby z przewlekłą chorobą nerek?
1. Należy ograniczyć spożycie białek pochodzenia roślinnego, takich jak produkty ryżowe i pszeniczne. Zamiast tego należy priorytetowo traktować wysokiej jakości źródła białka, takie jak nabiał, jaja, różne rodzaje mięsa i białko sojowe, jako główne źródło białka.
2. Należy zastąpić podstawowe produkty spożywcze, takie jak produkty ryżowe i pszeniczne, alternatywnymi produktami, takimi jak ziemniaki, słodkie ziemniaki, korzeń lotosu, kasztany wodne, ignam chiński, taro i dynia.
3. W ramach limitów spożycia białka należy preferować wysokiej jakości źródła białka, aby zaspokoić potrzeby metaboliczne i zminimalizować rozpad białek tkankowych.
4. W przypadku konieczności ograniczenia spożycia potasu należy zachować ostrożność w przypadku owoców, ziemniaków, skrobi ziemniaczanej i niektórych warzyw.
5. Gdy pacjenci mają zmniejszony apetyt, należy zwiększyć ilość węglowodanów i olejów roślinnych w potrawach, aby osiągnąć wymagane spożycie energii.
Z powyższego wynika, że produkty sojowe są bogate w składniki odżywcze, a białko sojowe jest wysokiej jakości. Pacjenci z przewlekłą chorobą nerek mogą spożywać produkty sojowe w umiarkowanych ilościach, przestrzegając jednocześnie diety niskobiałkowej.