Obecnie, mając osiemdziesiąt lat, profesor Song Zuomin pozostaje niezwykle energiczny. Nadal prowadzi kilka dni w tygodniu ambulatorium, niezmiennie służąc pacjentom. To poświęcenie budzi głęboki podziw wśród młodszych lekarzy, którzy dostrzegają swoje własne niedociągnięcia w porównaniu z nim.
Kultywowanie duchowości
Podczas swoich wykładów profesor Song często podkreślał znaczenie dbania o zdrowie.Mistrz Song stwierdził: Tradycyjna medycyna chińska kładzie duży nacisk na zachowanie zdrowia. Klasyczne teksty medyczne zawierają ogromną liczbę prac lub rozdziałów poświęconych temu tematowi, tak licznych, że mogłyby zapełnić biblioteki. Na przykład „Wewnętrzny kanon Żółtego Cesarza”, najbardziej autorytatywne zachowane dzieło medycyny chińskiej, poświęca więcej rozdziałów zachowaniu zdrowia niż leczeniu. Szczególnie w rozdziale otwierającym, „O pierwotnej prawdzie starożytności”, proponuje:„Kiedy duch jest chroniony wewnętrznie, w odpowiednim czasie unika się podstępnych złych wpływów wiatru i zimna; kiedy człowiek jest spokojny i pozbawiony pragnień, energia życiowa podąża za nim”. Stwierdza się również: „Należy mieć regularne nawyki związane z wstawaniem i kładzeniem się spać, umiar w jedzeniu i piciu oraz unikać nadmiernego wysiłku”. Fragmenty te obejmują wiele aspektów, takich jak dieta, ćwiczenia fizyczne, codzienne nawyki i samoochrona.
Kultywowanie duchowe kładzie nacisk na szczególny stan umysłu. Różni się to od regulacji psychologicznej lub zarządzania emocjami w nowoczesnej psychologii. Ta ostatnia polega na świadomym, celowym dostosowywaniu emocji i poznania w celu kontrolowania samoświadomości. Kultywowanie duchowe w tradycyjnej medycynie chińskiej kładzie jednak nacisk na spokój i pustkę – stan zmniejszonej samoświadomości, wolny od konkretnych celów, pragnień lub wymagań, charakteryzujący się spokojną introspekcją. Mówiąc prościej, jest to stan bezinteresowności i zapomnienia o sobie.W tym stanie życie ludzkie funkcjonuje w najbardziej naturalny i zdrowy sposób. Tylko wtedy „duch” może pozostać „skupiony wewnętrznie”, a „energia życiowa” podążać za nim. Jak osiągnąć bezinteresowność i zapomnienie o sobie? Mistrz Song stwierdził: Aby to osiągnąć, należy nauczyć się rezygnacji, „nie ciesząc się rzeczami zewnętrznymi ani nie smucąc się sprawami osobistymi”, przyjmując naturalny bieg rzeczy.W dzisiejszym społeczeństwie właśnie to okazuje się nieosiągalne. Materialne pragnienia, ambicja, chciwość bogactwa, obżarstwo, pożądania cielesne, zaborczość, zazdrość, arogancja – jak można kultywować spokój i pustkę lub zachować ducha w sobie? Aby więc pielęgnować ducha, trzeba przezwyciężyć pragnienia i zapomnieć o sobie.
Mistrz Song zauważył: „Mam obecnie ponad osiemdziesiąt lat i ponad sześćdziesiąt lat poświęciłem zawodowi lekarza. W młodości studiowałem medycynę, aby zarabiać na życie; w średnim wieku czerpałem radość z skutecznego leczenia każdej dolegliwości; a w późniejszych latach czerpię szczęście z przypominania sobie zadowolonych twarzy wyleczonych przeze mnie pacjentów, ciesząc się, że mogłem ulżyć ich cierpieniom. Co więcej, nadal odczuwam głęboką radość, że nawet teraz mogę coś dla nich zrobić”.Jeśli mam jeszcze jakieś aspiracje, to jest to chęć zrobienia więcej dla zwykłych ludzi wokół mnie w pozostałych mi latach życia.
Omawiane dzisiaj zachowanie zdrowia dotyczy przede wszystkim dobrego samopoczucia fizycznego. Poprzez regulację diety, codziennych czynności, emocji i ćwiczeń fizycznych ma ono na celu wzmocnienie zdrowia w celu osiągnięcia długowieczności – jest to zasadniczo forma samoochrony.
Dieta: Codzienne posiłki profesora Songa były głównie lekkie i wegetariańskie, z minimalnym spożyciem mięsa. Od czasu do czasu pił niewielkie ilości wina, preferował łagodne smaki i unikał pikantnych potraw. Przestrzegał zasad „dobrego, wystarczającego i umiarkowanego”: śniadanie było obfite, ponieważ często rano przyjmował pacjentów w przychodni, zazwyczaj składało się z małej miseczki mleka lub congee, jajka i bułki lub ciastka na parze;W południe jadł obficie, a głównym posiłkiem były warzywa i produkty podstawowe, preferując warzywa zamiast mięsa i ciesząc się mieszanką produktów rafinowanych i pełnoziarnistych. Na kolację jadł lekko, aby uniknąć niestrawności i niespokojnego snu, często spożywając tylko owsiankę i rzadko produkty podstawowe. Tylko podczas uroczystości wypijał pół uncji białego wina; nigdy nie widziano go pijącego dużo.
Codzienna rutyna: Wczesne wstawanie i wczesne kładzenie się spać było nawykiem kultywowanym przez pana Songa przez wiele lat. Utrzymywał również zwyczaj codziennej drzemki po obiedzie. Pan Song przywiązywał dużą wagę do „drzemki o północy i w południe”. Termin „drzemka o północy i w południe” wywodzi się ze starożytnej chińskiej filozofii. „Północ” odnosi się do godziny Zi (od 23:00 do 1:00), a „południe” do godziny Wu (od 11:00 do 13:00).Starożytna mądrość głosiła, że godziny te oznaczały szczytowy przypływ i odpływ energii yin i yang, kiedy to należy wejść w stan spokoju, aby zharmonizować się z rytmem natury. Spokój godziny Zi był uważany za szczególnie istotny, stąd też znaczną szkodliwość powodowało późne zasypianie.
Rutyna przed snem: Przed pójściem spać i po przebudzeniu pan Song rutynowo wykonywał masaż brzucha.Metoda jest następująca: Połóż się płasko na plecach, całkowicie rozluźniony. Połóż dłoń lewej ręki na brzuchu, a prawą rękę połóż na lewej. Obróć 64 razy w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, a następnie 64 razy w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Następnie, używając rąk, naciskaj i pchaj w dół od klatki piersiowej do brzucha, powtarzając ten ruch 64 razy.Nacisk powinien być delikatny, penetrujący skórę bez użycia nadmiernej siły. Zabieg ten wykonuje się zazwyczaj codziennie przed snem; w przypadku złego samopoczucia można go wykonać raz po przebudzeniu i raz przed snem. Ćwiczenia: Mistrz Song zauważył, że Sun Simiao z dynastii Tang stwierdził: „Płynąca woda nie gnije, a zawiasy drzwi nie gniją”. Ilustruje to, że poza pracą niezbędne dla zdrowia są ćwiczenia fizyczne, takie jak tai chi lub gimnastyka.Ćwiczeń nie należy wykonywać impulsywnie ani z nadmierną intensywnością; wymagają one konsekwentnego wysiłku i wytrwałości niezależnie od pogody. Należy również zadbać o odpowiednią intensywność, zachowując relaks fizyczny i psychiczny. Traktowanie ćwiczeń jako obowiązku, który należy szybko wykonać, przyniesie jedynie efekt przeciwny do zamierzonego.Ze względu na słabe zdrowie profesor Song spędzał długie godziny siedząc podczas codziennych wizyt ambulatoryjnych, co ograniczało ruchomość dolnej części ciała. Dlatego jego poranna rutyna skupiała się na podnoszeniu nóg, kopnięciach, obrotach kolan i ćwiczeniach zginania – samodzielnie opracowanym „programie ćwiczeń na talię i nogi”. Każda sesja trwała około pół godziny i miała na celu pobudzenie krążenia krwi w całym ciele, odblokowanie meridianów oraz wzmocnienie ścięgien i kości.Po porannych ćwiczeniach dr Song często wykonuje lekkie prace domowe w ramach swoich możliwości, takie jak zamiatanie podłogi lub pranie ubrań. Przestrzega maksymy Zhu Xi: „Wstań o świcie i zamieść dziedziniec”. Praktyka ta nie tylko ćwiczy jego kończyny i ciało, ale także przyczynia się do wykonywania prac domowych. Co ważniejsze, sprzyja harmonijnym relacjom rodzinnym – jest to naprawdę wartościowe przedsięwzięcie.
Dobre samopoczucie emocjonalne
Pan Song podkreślał, że długowieczność zależy przede wszystkim od nastawienia. Jak mówi przysłowie: „Nic nie przynosimy na ten świat i nic z niego nie zabieramy” – co oznacza, że nie należy nadmiernie dążyć do zaspokojenia pragnień materialnych. Porównania w życiu są bowiem niekończące się, a tylko zadowolenie przynosi trwałą radość. Kiedy pragnienia pozostają niespełnione, pojawia się wywołany przez nas samych niepokój, który zakłóca normalne funkcje fizjologiczne, podważa zdrowie i przyspiesza starzenie się.Wśród nich szczególnie istotnym czynnikiem jest niestabilność emocjonalna.
Osiągnięcie czegoś korzystnego dla ludzkości na tym świecie przynosi spokój ducha. „Jeśli nie wielki mąż stanu, to wielki lekarz” to szlachetne dążenie w życiu. Zawód lekarza jest szlachetnym powołaniem; praktykujący powinni traktować go jako sposób pomagania innym w utrzymaniu zdrowia, czerpiąc z tego osobistą satysfakcję. Obowiązkiem lekarza jest leczenie i ratowanie życia.
Kiedy osiąga się bezinteresowność, kiedy czerpie się radość z pomagania innym, długowieczność jest zapewniona.
Metoda ćwiczeń mistrza Songa (ćwiczenia talii i nóg):
Pozycja wyjściowa: Stań prosto, stopy rozstawione na szerokość barków, ręce na biodrach, wzrok skierowany prosto przed siebie.
1.Ćwiczenie podnoszenia nóg: Podnieś prawą nogę do góry 8–16 razy, a następnie podnieś lewą nogę 8–16 razy. Przed każdym podniesieniem wykonaj wdech, a po opuszczeniu nogi wykonaj wydech, dbając o płynność i cichość ruchów. 2. Obrót kolan: Pochyl się do przodu w talii, opierając dłonie na kolanach. Z ugiętymi kolanami obracaj je zgodnie z ruchem wskazówek zegara od prawej do lewej strony 8–16 razy, a następnie przeciwnie do ruchu wskazówek zegara od lewej do prawej strony. 3. Ćwiczenie kopnięcia: Wykonaj naprzemiennie 16 kopnięć każdą nogą do przodu. Podczas kopnięcia zgnij palce do wewnątrz, a po opuszczeniu nogi wyprostuj je. 4. Ćwiczenie wymachu nogami: Wykonaj 16 wymachów każdą nogą do przodu.
3. Naprzemienne kopnięcia: Naprzemiennie kopnij każdą nogą do przodu 16 razy. Podczas kopnięcia zgnij palce w dół, a po lądowaniu wyprostuj stopę.
6. Ćwiczenie zginania w talii: Splatać palce, dłonie skierowane do przodu. Powoli pochylać się do przodu w talii, sięgając rękami w kierunku stóp, aż prawie się ich dotknie, 8–16 razy.
Podczas pierwszych ćwiczeń należy wykonywać je umiarkowanie, bez nadmiernego wysiłku; z czasem staną się one łatwe.