Sonbaharın başında karpuz yemek geleneksel midir?
Sonbaharın başlangıcı yaklaşırken, bu dönemde karpuz yeme geleneği akla gelir. Ancak bu mevsimde hava serinlemiş ve karpuzların pazarlama sezonu sona ermek üzeredir; karpuzların tatlılığı ve kalitesi yazın en yoğun olduğu döneme kıyasla azalmıştır. Öyleyse neden bu dönemde karpuz yenir?
Karpuz tatlı bir tada ve soğuk bir yapıya sahiptir, ısıyı giderici ve detoks etkisi vardır. Sinirliliği azaltır, susuzluğu giderir ve idrara çıkmayı kolaylaştırır.Modern tıp, su, glikoz, amino asitler, vitaminler ve mineraller açısından zengin olan karpuzun besinleri yenileyebileceğini ve dehidrasyonla mücadele edebileceğini doğrulamaktadır. Ayrıca kan basıncını düşürür, kan damarlarını yumuşatır ve ödemleri hafifletir. Ancak, tüketimi ölçülü olmalıdır: aşırı tüketim mide sularını seyreltir, mide asidini azaltır ve hazımsızlığa neden olur. Genel olarak, günlük tüketim 1 kilogramı geçmemelidir.Ayrıca, dalağa ve mideye zarar verebilecek ve çeşitli rahatsızlıklara yol açabilecek uzun süre dondurulmuş karpuz tüketmekten kaçınılmalıdır. Dahası, sonbaharın başlamasından sonra, zayıf bünyeli kişiler karpuz yemekten kaçınmalıdır.
Sonbaharın başında neden karpuz yenir?
Karpuz, Song Hanedanlığı döneminde Batı Bölgelerinden Orta Ovalara getirilmiştir. Sonbaharın başlangıcı, Batı Bölgelerinde karpuz hasat mevsimi ile çakışır, bu nedenle bu dönemde karpuz tüketmek, mevsimin ilk meyvelerinin tadını çıkarma geleneği haline gelmiştir."Erban Qiuyu Zhai Suibi" (Sonbahar Yağmuru Stüdyosu Notları) kitabına göre, Batı Bölgeleri'nden gelen kadınlar, Sonbahar Ekinoksu gecesi tarlalara gidip olgunlaşmış kavunları elleriyle yoklarlar. Bu gelenek "sonbaharı dokunmak" olarak bilinir. Bu gelenek, kavunun hamile bir kadının karnına benzemesi ve tohumlarının erkek çocuk sahibi olma umudunu simgelemesi ile ilgili olabilir. Çin geleneğinde kavunlar her zaman çocuk sahibi olmakla yakından ilişkilendirilmiştir.Bu ritüel sırasında iyi olgunlaşmış bir kavun bulan kişinin, iyi bir koca bulacağı veya birçok oğul sahibi olacağı söylenir. Başarıyı garantilemek için kavunlar genellikle gündüz saatlerinde seçilip belirli yerlere konur, geceleri ise kadınlar onları bulmak için gönderilir ve bu gelenek bir tür kehanete dönüşür. Karpuz yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasıyla birlikte, şehir sakinleri de sonbaharın ilk gününde karpuz yemeyi mevsimsel bir gelenek olarak benimsemiştir.Günümüzde bile, kuzeyliler sonbaharın başlangıcında kavun yemeyi "sonbaharı hissetmek" olarak adlandırmaktadır. Aynı zamanda, sonbaharın başlangıcında karpuz yemenin ishali önlediği söylenir. İlkbaharın başlangıcındaki "ilkbaharı ısırma" geleneğine benzer şekilde, Pekin ve Tianjin gibi bölgelerde bu mevsimde "sonbaharı ısırma" geleneği vardır. Bu dönemde kavun yemenin kış boyunca ve sonraki ilkbaharda ishali önlediği inanılmaktadır."Tianjin'in Çeşitli Notları: Mevsimsel Gelenekler": Sonbaharın başında kavun yemek, "sonbaharı ısırmak" olarak adlandırılır ve ishalden korur. Karpuzlar, kuzeybatıdan Orta Ovalara getirilmiştir, bu nedenle bu isimle anılırlar. Bir şiirde karpuzlar şöyle övülür: "Yutulduğunda, ateşli sıcağı anında söndürür; dişlerde, buz ve kar gibi bir ses çıkarır." Kuzeybatıda sonbaharın başında, karpuzlar hasat mevsimine girer, bu nedenle bu dönemde karpuz yemek, taze ürünlerin kutlanması anlamına gelir.Bu gelenek muhtemelen Qing hanedanlığı döneminde güney bölgelere yayılmıştır. Sonbaharın başlangıcında, Jiangsu, Zhejiang ve Şanghay'daki karpuzlar sezonun sonuna yaklaşıyordu. İnsanlar bu dönemde karpuz yemenin çeşitli açıklamaları vardı: Bazıları yaz boyunca biriken durgun sıcağı giderdiğini, diğerleri ise kış için yang enerjisi depoladığını iddia ediyordu. Aslında, bu sadece kuzey geleneklerinin etkisinden ibaretti.
Son neden ise, karpuzun artık tüketime uygun olmamasıdır. Modern diyetler giderek sağlık korumaya öncelik vermektedir.Karpuz soğuk bir yapıya sahiptir, bu da onu yaz aylarında tüketime ideal kılar. Sıcaklıklar düştükçe, karpuz tüketimi azalmalı veya tamamen kesilmelidir. Bu nedenle, yazın anılarını korumak için Sonbahar Ekinoksu'nda son bir karpuz ziyafeti yapmak sağlık ilkeleriyle uyumludur. Mevsim dışı ürünler en iyi şekilde az miktarda tüketilir. Ekinoksun ardından, hava serinleştiğinde ve karpuz bulunabilirliği azaldığında, bu gelenek tatlı-acı bir veda anlamına gelir.
Sonbaharın başlangıcından sonra karpuz yemek tavsiye edilir mi?
Geleneksel Çin tıbbı, bu dönemin yaz ve sonbahar arasındaki geçişi işaret ettiğini savunur. Eski metinlerde karpuz, perikardiyumdan ısıyı çekip ince bağırsak ve mesane yoluyla dışarı atarak ateşli susuzluğu hafifleten doğal bir "Beyaz Kaplan Kaynatma" olarak bahsedilir.Karpuz yaz sıcağını hafifletirken, sonbahar ekinoksundan sonra aşırı tüketimi dalak ve mide fonksiyonlarını bozabilir. Ayrıca, yüksek su içeriği, büyük miktarlarda tüketildiğinde mide sularını seyreltir ve sindirim bozukluğu veya ishale neden olabilir. Dalak-mide yetmezliği ve soğuk algınlığına yatkın yaşlılar, sindirim rahatsızlıklarını önlemek için karpuz tüketimini özellikle sınırlamalıdır.
Karpuzun nemi, önemli ölçüde üşüme hissine neden olarak sonbaharın başlamasından sonra hastalıklara karşı direnci azaltabilir. Uzun süre buzdolabında saklamak, karpuzun dalak ve mide üzerindeki etkisini daha da azaltır. Soğuk yiyeceklere ani maruz kalmak, mide düz kaslarının ve mukoza kan damarlarının kasılmasına ve hatta spazmına neden olarak mide ağrısını tetikleyebilir veya mide rahatsızlıklarını şiddetlendirebilir. Ayrıca farenjitlere neden olabilir veya mevcut boğaz iltihaplarını ağırlaştırabilir.Karpuzun en uygun soğutma sıcaklığı 8°C ila 10°C'dir, çünkü bu sıcaklıkta tadı en iyi şekilde korunur. Porsiyonlar 500 gramı geçmemeli ve yavaşça tüketilmelidir.
Karpuz doğası gereği çok soğuktur. Sonbaharın başlamasından sonra vücudun yang enerjisi yavaş yavaş azalır ve sindirim sisteminin soğuk yiyeceklere karşı toleransı azalır. Dalak ve mideyi düzenlemek için vücudun yang enerjisini korumak amacıyla ısıtıcı yiyecekler tüketilmelidir. Bu, kışın soğuk algınlığı, ishal veya ellerin ve ayakların üşümesine karşı daha dirençli olmanızı sağlar.Bu, geleneksel Çin tıbbının "sonbaharda hasat et ve kışın depola" ilkesini somutlaştırır. Sonbaharın Başlangıcı hem bir güneş terimi hem de sonbaharın başlangıcını işaret eder. İnsanlar doğa ile uyum içinde olmalı ve yang enerjisinin gerektiğinde geri çekilmesine izin vermelidir. Karpuz tüketmek vücutta stres tepkisini tetikler, yang enerjisini soğukla savaşmaya zorlar ve böylece canlılığı tüketir. Bu nedenle, Sonbaharın Başlangıcı'ndan sonra, zayıf bir yapıya sahip olanlar veya soğuğa yatkın vücutları olanlar karpuz tüketimini en aza indirmelidir.Sonbaharda ishal görülme sıklığı artar ve karpuz gibi serinletici meyvelerin tüketimi, özellikle çocuklarda bu eğilimi daha da artırır.
Karpuz yerine yulaf lapası tercih edilmelidir. Karpuz kabuğu lapası, sonbaharın başlangıcından sonra görülen nemli, alçak basınçlı havaya karşı koyar, iştahı artırır ve sindirimi düzenler.100 g karpuz kabuğu, 50 g pirinç ve 15 g beyaz şeker alın. Kabuğun dışındaki sert kısmı soyun ve küp küp doğrayın. Pirinci iyice yıkayın ve toprak bir tencereye koyun. Uygun miktarda su ve doğranmış kabuğu ekleyin. Yüksek ateşte kaynatın, ardından yulaf lapası kıvamına gelene kadar kısık ateşte pişirin. Beyaz şekeri ekleyip karıştırarak tamamlayın.
Sonbaharın başında karpuz tüketilmeli mi? Sonbaharda keskin kokulu yiyecekleri azaltıp ekşi tadı olan yiyecekleri artırmanızı öneririz. Özellikle orta yaşlı ve yaşlı kişiler, taze soğan, zencefil, sarımsak ve pırasa gibi keskin kokulu malzemelerin tüketimini en aza indirirken, daha fazla ekşi meyve ve sebze tüketmelidir. Örnekler arasında armut, hurma, mandalina, portakal,kumkuat, pomelo, su kestanesi, muz, şeker kamışı, nar, incir, zeytin, havuç, kış kabağı, lotus kökü, beyaz mantar, taro, kabak, gündüz zambağı tomurcukları, soya fasulyesi, fasulye filizi, soya sütü, tofu, papaya, mantar (shiitake, düğme mantar),kelp, laver, süt, yer fıstığı, domuz eti, yengeç, bıldırcın ve bıldırcın yumurtası, sazan, karides vb.