Een patiënt vroeg me eens: "Professor Tang, wordt er niet gezegd dat diabetici meer eten, meer drinken en meer plassen? Mijn bloedsuikerspiegel is verhoogd in mijn controleverslag, maar ik heb geen specifieke symptomen. Kan dit diabetes zijn?" Dit is een veelgestelde vraag. Patiënten met dergelijke zorgen hebben vaak te maken met hoge werkdruk, frequente sociale verplichtingen en een dieet dat rijk is aan vet voedsel. Ze zijn afhankelijk van vervoer en lopen weinig, blijven vaak laat op en komen aan in gewicht, vooral rond de buik.Bovendien vertonen de meeste mensen geen specifieke symptomen wanneer tijdens controles een verhoogde bloedsuikerspiegel wordt vastgesteld. Vaak zijn er echter wel schommelingen of lichte verhogingen in de bloeddruk, bloedlipiden en urinezuur aanwezig. Dit fenomeen komt steeds vaker voor bij mensen van middelbare leeftijd en ouderen. Diabetes wordt gedefinieerd als een nuchtere bloedglucose ≥ 7,0 mmol/l, of een bloedglucose 2 uur na de maaltijd ≥ 11,1 mmol/l, of een willekeurige bloedglucose ≥ 11,1 mmol/l.Er worden twee soorten onderscheiden: type 1 diabetes mellitus (T1DM), een auto-immuunziekte die slechts 10-20% van de gevallen uitmaakt en doorgaans voornamelijk met insuline-injecties wordt behandeld. De veelgebruikte term 'diabetes veroorzaakt door voeding' verwijst eigenlijk naar type 2 diabetes mellitus (T2DM), een stofwisselingsstoornis die ongeveer 70-90% van de gevallen uitmaakt en doorgaans voornamelijk met orale hypoglykemische middelen wordt behandeld.
Veel mensen voldoen niet aan de diagnostische criteria voor diabetes, maar vertonen wel bloedglucosespiegels die boven de bovengrens van het normale bereik liggen. Zo duiden nuchtere bloedglucosewaarden tussen 6,1 mmol/L en 7,0 mmol/L op een verminderde nuchtere glucose (IFG), vaak als gevolg van een verminderde basale insulinesecretie die een abnormaal glucosemetabolisme veroorzaakt.Bij gezonde personen stijgt de bloedglucose na consumptie van basisvoedingsmiddelen zoals rijst of tarwe, of na inname van glucose. Het lichaam heeft het vermogen om insuline af te scheiden om de bloedglucoseconcentratie te reguleren en binnen een stabiel bereik te houden. Dit staat bekend als glucosetolerantie.Als de bloedglucosespiegel 2 uur na de maaltijd of het resultaat van de orale glucosetolerantietest tussen 7,8 mmol/L en 11,0 mmol/L ligt, duidt dit op een verminderde glucosetolerantie (IGT). Beide aandoeningen brengen een aanzienlijk verhoogd risico met zich mee om te ontwikkelen tot diabetes type 2. In dit stadium zijn er vaak geen symptomen, hoewel ze vaak samengaan met obesitas en de "drievoudige hoge" verschijnselen van hyperlipidemie, hypertensie en hyperurikemie.
Diabetes, vroeger "xiao ke" (dorstziekte) genoemd, werd vaak pas in een vergevorderd stadium gediagnosticeerd vanwege het ontbreken van moderne diagnostische hulpmiddelen. Tegen de tijd dat patiënten de klassieke symptomen van "drie excessen en één tekort" vertoonden – overmatige dorst, honger, urineren en gewichtsverlies – bevond de ziekte zich vaak al in een midden- of laat stadium. De hedendaagse geneeskunde kan verhoogde bloedglucosespiegels en daarmee samenhangende metabole afwijkingen in een vroeg stadium opsporen, waardoor glucose-stofwisselingsstoornissen tijdig kunnen worden geïdentificeerd, diabetes kan worden gediagnosticeerd en preventieve maatregelen kunnen worden genomen.
Er wordt verondersteld dat vroege metabole disfunctie bij T2DM nauw verband houdt met milt-maagdisfunctie, vochtige hitte in de middelste jiao en qi-stagnatie die zich omzet in hitte. Deze benadering pleit voor het reguleren van de milt-maagfunctie om diabetes in een vroeg stadium te voorkomen en te behandelen.
Ten eerste vormt een ongezonde levensstijl een vruchtbare voedingsbodem voor T2DM
Het ontstaan en de progressie van T2DM verlopen relatief geleidelijk, meestal over een periode van enkele jaren tot decennia.De vroege stadia manifesteren zich vaak als een verminderde glucosetolerantie (IGT) en/of een verminderde nuchtere glucose (IFG), gekenmerkt door licht verhoogde bloedglucosespiegels voor en na de maaltijd, die zich sluipend voordoen. Als IGT of IFG echter niet wordt behandeld, kan dit zich ontwikkelen tot openlijke diabetes. Fundamenteel gezien hangt het ontstaan van T2DM nauw samen met de moderne levensstijl, met name veranderingen in eetgewoonten.De hedendaagse voeding geeft vaak voorrang aan smaak, met een groter aandeel van vet-, suiker- en eiwitrijke voedingsmiddelen, terwijl de inname van granen en groenten is afgenomen. Overmatige consumptie van calorierijke voedingsmiddelen overschrijdt de spijsverteringscapaciteit van de milt en de maag, wat leidt tot de ophoping van metabolische bijproducten in het lichaam en een aanzienlijk verhoogd risico op diabetes. De traditionele Chinese geneeskunde (TCM) erkende al vroeg hoe schadelijk voedings- en levensstijlgewoonten zijn voor de werking van de milt en de maag, wat uiteindelijk leidt tot de aandoening die "xiao ke" (dorst- en vermagering syndroom) wordt genoemd.De Innerlijke Canon van de Gele Keizer stelt dat xiaoke vooral voorkomt bij welgestelden, als gevolg van een voorliefde voor rijk, zoet en vet voedsel in combinatie met een voorkeur voor luiheid boven arbeid. Dit leidt tot een verminderde transformatie van de milt en maag, waardoor deze organen overbelast raken. Als gevolg daarvan worden bepaalde voedingsstoffen niet omgezet in normale energie, maar worden ze "afvalproducten". Pathologische ophopingen zoals opgezette buik, interne hitte, slijm-vuur en vochtige hitte verzamelen zich in het maag-darmkanaal. Na verloop van tijd put dit de vitale organen uit, wat uiteindelijk leidt tot de ziekte xiaoke.In de vroege stadia blijkt aanpassing van de levensstijl effectief te zijn. De traditionele Chinese geneeskunde richt zich op het reguleren van de milt-maagfunctie en pleit voor een evenwichtige voeding met een combinatie van grove en geraffineerde granen, naast een harmonieus evenwicht tussen werk en rust. Door fysieke arbeid, lichaamsbeweging en aanpassingen in het voedingspatroon wordt de belasting van het maag-darmkanaal verminderd, waardoor de spijsvertering wordt hersteld en de progressie naar openlijke diabetes wordt vertraagd of gestopt.
Ten tweede, het opsporen van vroege tekenen van T2DM door middel van "milt-maagsymptomen"
TCM beschouwt de milt en maag als de "wortel van de verworven constitutie" en de "bron van qi- en bloedvorming", die dienen als de vitale plaats waar voedsel wordt omgezet in vitale stoffen. De maag ontvangt en breekt voedsel af, terwijl de milt het verteert en qi, bloed en essentie door het lichaam verspreidt. Het ritmische transport en de transformatie van de milt-maag sluiten aan bij onze drie dagelijkse maaltijden.In de moderne samenleving schenden veel mensen dit ritmische patroon vanwege veeleisende werkschema's. Onregelmatige eetgewoonten, overmatige consumptie van rijk en zoet voedsel en ongebreidelde alcoholinname verstoren het transformatieve ritme van de milt en maag, waardoor hun functionele capaciteit afneemt. Na verloop van tijd leidt dit tot indigestie, stofwisselingsstoornissen en verhoogde biochemische markers in het bloed, zoals glucose, lipiden en urinezuur.Tijdens deze fase hebben patiënten doorgaans een goede eetlust en voldoende energie, waardoor hun dagelijkse activiteiten niet worden beïnvloed. Bij zorgvuldige observatie zijn echter vroege tekenen van een disfunctie van de milt en maag waarneembaar: obesitas, een enorme eetlust, een opgeblazen gevoel na de maaltijd, een slechte adem, constipatie, vermoeidheid en een dikke, vettige tongcoating.Het aanhouden van deze symptomen duidt op een ophoping van pathogene factoren zoals vochtige hitte, stilstaande hitte of slijmvocht in het maag-darmkanaal. Patiënten moeten onmiddellijk ongezonde gewoonten achterwege laten, verdere verslechtering tegengaan en de progressie van de ziekte in de kiem smoren. Ten derde, het voorkomen en behandelen van T2DM door "de miltfunctie te versterken en de spijsvertering te bevorderen, terwijl de maag-qi wordt gereguleerd". TCM stelt dat de milt functioneert door van onderaf op te stijgen.De receptieve functie van de maag werkt op een neerwaartse manier. Alleen wanneer deze fysiologische kenmerken van de milt en de maag worden gerespecteerd, kunnen voedingsstoffen goed worden verteerd en opgenomen, waardoor wordt voorkomen dat ze worden omgezet in schadelijke toxines. Ten eerste, stem af op het ritme van de transformatie van de milt en de maag: houd regelmatige maaltijdtijden aan met consistente porties; eet tot je matig vol zit, streef naar 70-80% verzadiging per maaltijd;Wat betreft de keuze van voedingsmiddelen, moet de inname van vet- en suikerrijke voedingsmiddelen worden verminderd en het aandeel vitamines, sporenelementen en voedingsvezels worden verhoogd. Zorg voor een evenwichtige temperatuur en vermijd te koude of te warme voedingsmiddelen. Voeg bovendien medicinale voedingsmiddelen toe aan pap, thee of gerechten om de milt te versterken, de spijsvertering te bevorderen en de maag-qi te reguleren, waardoor een preventief effect wordt bereikt.Bij symptomen van "maagstagnatie", zoals een opgeblazen gevoel of volheid als gevolg van te veel eten, kunt u voedingsmiddelen consumeren die de spijsvertering bevorderen en de maag in balans brengen: rauwe radijs, meidoorn thee, gerstthee, enz. Bij symptomen van "maagwarmte", zoals een droge mond, bittere smaak of overmatige honger, kunt u voedingsmiddelen consumeren die de maag reinigen en onzuiverheden verminderen: lotusbladthee, mungbonensoep, bittere meloensap of thee gezet van bittere theebladeren.Bij symptomen van 'miltdeficiëntie', zoals vermoeidheid, slechte eetlust en dunne ontlasting, kunt u voedingsmiddelen eten die de milt versterken en de qi voeden, zoals pap met poria en Chinese yam, coixzaad en mungbonenpap, of Amerikaanse ginsengthee. Bij symptomen van 'intestinale stagnatie', zoals droge ontlasting en constipatie, kunt u voedingsmiddelen eten die de darmen bevochtigen en de stoelgang bevorderen, zoals peren, bananen of radijszadenthee en amandelthee.
Door op de juiste manier medicinale voedingsmiddelen te kiezen die de milt-qi versterken en maagwarmte verwijderen, kan het transport- en transformatievermogen van het spijsverteringsstelsel worden verbeterd, de benutting van voedingsstoffen worden verbeterd en de verblijftijd van afvalstoffen in het lichaam worden verkort. Dit herstelt niet alleen de maag- en darmfunctie en verlicht de symptomen, maar helpt ook bij de preventie en behandeling van diabetes.
Naast aanpassingen in het voedingspatroon is het voor mensen van middelbare leeftijd van cruciaal belang om een gezond gewicht te behouden, een opgewekte instelling te cultiveren en regelmatige bewegingsgewoonten aan te leren. Dit omvat het kwijtraken van overtollige kilo's, wandelen na de maaltijd en het aanleren van de gewoonte om te glimlachen.