Sıkça karşılaştığımız fobiler, öncelikle açık alanlar, kapalı alanlar veya kalabalık kamusal alanlar gibi belirli ortamlara karşı yoğun bir korku olarak ortaya çıkar. Panik atak sırasında, depresyon, takıntılı düşünceler, sosyal kaygı ve kişilik bozukluğu gibi semptomlar genellikle bu korkuya eşlik eder. Etkili bir tedavi uygulanmazsa, semptomlar dalgalanabilir, ancak genellikle kronik hale gelir. Fobilerin fiziksel sağlığa verebileceği potansiyel zarar göz önüne alındığında, bunların ortaya çıkmasını nasıl etkili bir şekilde önleyebiliriz? Bunu daha ayrıntılı olarak inceleyelim.
Fobinin belirtileri nelerdir?
Fobi, obsesif kompulsif bozukluk içindeki obsesif kompulsif korkudan gelişmiş, daha sonra kendi tanı kategorisine ayrılmıştır. Sonuç olarak, birçok fobi hastası obsesif kompulsif kişilik özellikleri veya belirtileri gösterir ve tanı birincil belirtilere dayalı olarak konur.Anksiyete bozuklukları ise belirli bir nesneye bağlı değildir ve sürekli devam eder, bu nedenle "yüzen anksiyete" veya "genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu" olarak adlandırılır. Fobilerdeki hipokondriyak belirtiler, hastaların sağlık durumları veya belirli bir vücut parçasının işlevine aşırı derecede takıntılı olmalarını ve gerçek sağlık durumlarına uymayan bir hastalığa sahip olduklarından şüphelenmelerini ifade eder. Doktorların açıklamaları ve objektif muayene sonuçları genellikle önceden oluşturulmuş fikirlerini değiştiremez.
Ayrıca, fobik bir olayın ardından, hastalar normal iş ve günlük yaşamlarını önemli ölçüde bozan duygusal, fiziksel ve diğer semptomlar yaşayabilirler.
1. Duygusal: Düşük ruh hali, kontrolü kaybetme korkusu, ölüm korkusu, çevrenin gerçek dışı algılanması veya bedeninden kopuk hissetme eğilimi.
2. Diğer: Tekrarlamaya ilişkin kaygı, azalan özgüven veya olay sonrası sekellerle ilgili endişe nedeniyle yalnız başına dışarı çıkmaktan kaçınma.
3. Fiziksel: Hızlı kalp atışı, terleme, titreme, nefes darlığı, göğüs rahatsızlığı, boğulma hissi, mide bulantısı, baş dönmesi, titreme, ateş, uyuşma, karıncalanma hissi veya boğazda sıkışma hissi.
Fobiler nasıl önlenir?
1.Kişisel eğilim çok önemlidir:
Genellikle, hastalar bu düşünce ve inançların mantıksız ve karakterleriyle uyumsuz olduğunu fark ederler, ancak bunlarla mücadele etmek veya bastırmak için yoğun çaba sarf etmelerine rağmen, bunlardan kurtulamazlar. Bu, onların sıkıntısının kaynağıdır. Fobilerin kesin nedenleri hala kesin olarak bilinmemektedir, ancak mevcut klinik anlayış, bunları en çok kişinin önceden var olan eğilimi ile ilişkilendirmektedir.Fobiye yakalanmadan önce çoğu kişi temkinli, çalışkan ve titiz özellikler sergiler. Genellikle katı, esnek olmayan ve başkalarının görüşlerine aşırı önem veren, çoğu zaman özgüven eksikliği olan kişilerdir. Günlük yaşamları aşırı ciddiyet ve yetersiz neşe ile karakterizedir. Nispeten dar görüşlü ve aşırı duyarlıdırlar.
2. Aile üyeleri aktif olarak işbirliği yapmalıdır:
Fobi hastalarının tedavisi büyük ölçüde aile desteğine bağlıdır. Bay Li'nin durumunda olduğu gibi, eşi ona açıkça affettiğini ifade ederse, semptomları önemli ölçüde hafifleyecektir.Psikoloji ve psikiyatri kliniklerinde bile, pratisyenler ağırlıklı olarak psikoterapi ile desteklenen davranış terapisini kullanırlar. Bu, aile üyelerine hastanın kompulsif davranışlarını sürekli olarak yönlendirmelerini ve yönetmelerini, dikkatlerini ve düşünce kalıplarını her zaman yeniden yönlendirmelerini, böylece takıntılı düşüncelerin tekrarlanmasını önlemelerini vb. öğretmeyi içerir.
3. Hasta net bir farkındalığa sahiptir:
Fobiler klinik olarak iki ana türe ayrılır: takıntılı düşünceler ve kompulsif davranışlar. Bay Li, sürekli kendini suçlayarak, geçmişteki hataları üzerinde durmadan düşünerek ve tek bir olaya takılıp kalarak kendini bir döngüye hapseden ilk türü örneklemektedir.Ancak kompulsif davranışlar daha tuhaf olabilir. Hastalar, kapı kilitlerini kontrol etmek, ellerini yıkamak, düğmeleri iliklemek gibi bir veya bir dizi ritüel eylemi tekrar tekrar gerçekleştirebilirler. Tek bir görev bir ila iki saat sürebilir. Tekrar sırasında kesintiye uğrarsa, hasta baştan başlamalıdır ve bu da süresi önemli ölçüde uzatır, bazen üç veya dört saate kadar.Özetle, birçok fobi çocukluk dönemindeki psikolojik gelişimle bağlantılıdır. Bu nedenle, çocuklara erken yaşlardan itibaren sağlıklı davranış kalıpları kazandırmak çok önemlidir. Bir yandan, zorluklarla doğrudan yüzleşmeleri, kaçınma veya erteleme olmadan bunları derhal çözmeleri öğretilmelidir. Öte yandan, korku doğal bir insan duygusu olduğu için, korkuları sert azarlama yerine empatiyle anlaşılmalı ve karşılanmalıdır. Hiçbir şeyden korkmayan aşırı pervasızlık veya korkusuzluk, mutlaka iyi uyum sağlamış bir kişiliğin işareti değildir.Bu nedenle, anlayış ve empatiye dayalı olarak, çocukları zorlukları kucaklamaya, gereksiz korkuları aşmaya ve dayanıklılık, azim, sakinlik, açıklık, soğukkanlılık ve gerçekle yüzleşme cesareti geliştirmeye desteklemek ve teşvik etmek, fobilerin önlenmesinde son derece yararlıdır.