"İlgi yoksa, hafıza da yoktur." Goethe'nin bu sözleri, küçük çocukların hafızasının doğasını çok iyi özetlemektedir. Bilge ebeveynler, çocuklarına bunu veya şunu ezberlemelerini "emretmemeli", aksine onların oyun yoluyla öğrenmelerine ve hatırlamalarına izin vermelidir. Basit bir alkış tekerlemesini düşünün: "Sen bir kez alkışla, ben bir kez alkışlayayım, erken yat, erken kalk..." Çocukların bu tür oyunlar yoluyla farkında olmadan ne kadar çok şey öğrendiklerini tahmin etmek zor değildir.Nesirleri ezberlemek, hikayeler anlatmak, bilmeceleri çözmek ve çocuk şarkıları söylemek gibi birçok oyun küçük çocukların hafızasını geliştirebilir. İkinci Bölüm: Görevleri Tanımlamak Sayısız kez çıktığınız bir merdivenin kaç basamağı olduğunu siz bile hatırlamayabilirsiniz. Ancak çocuğunuza "Merdivenin basamaklarını say ki pazar günü büyükannene anlatabilesin" derseniz,çocuğunuz bunu mükemmel bir şekilde hatırlayacaktır. Benzer şekilde, bir hikaye anlatırken, "Anne sana bir hikaye anlatacak, sonra sen de bunu babana anlatabilirsin" diye önsöz yapın. Bu da hafızayı güçlendirir. Neden? Çünkü görev açıkça tanımlanmıştır. Hafıza görevlerinin açık hedefleri olduğunda, ilgili kortikal bölgelerdeki uyarılabilirlik artar ve hatırlamayı güçlendiren baskın uyarıcı merkezler oluşur.
Üç Adımlı Yaklaşım: Tam Anlama
Anlama nedir? Yeni bilgileri zihindeki mevcut bilgi ve deneyimlerle ilişkilendirmek anlamına gelir. Bir kez ilişkilendirildiğinde, hatırlamak daha kolay hale gelir. Bu nedenle, çocuğunuzun mevcut bilgi ve deneyimlerini tam olarak kullanarak, zihninde yeni bilgilerle eski bilgiler arasında bağlantılar kurmasına yardımcı olmalısınız.Örneğin, çarpım tablosunu ezberlerken, çocuğunuza şu prensibi kavramasını öğretebilirsiniz: "Çarpım sabit kaldığında, çarpılan sayıya '1' eklendiğinde çarpım bir artar." Bu, mevcut toplama bilgilerini kullanarak çarpım tablosunu hızlı bir şekilde ezberlemelerini sağlar. Dördüncü Adım: Anlam Katmak Ezberlenecek materyalin bir anlamı varsa, çocuğunuzu ezberlemeden önce anlamasını teşvik edebilirsiniz. Peki ya içsel bağlantıları olmayan materyaller ne olacak?Çocuğunuzun ezberlenecek materyale "anlam" yüklemesine rehberlik edebilirsiniz. Spesifik yöntemler şunlardır:
Hayal gücü yöntemi. Örneğin, çocuğunuzun Fuji Dağı'nın yüksekliğinin 12.365 fit olduğunu hatırlamasına yardımcı olmak için, Fuji Dağı'nı "iki yaşındaki" bir dağ olarak hayal edebilirsiniz. Yani, ilk iki rakamı 12 ay (bir yıl) ve son üç rakamı 365 gün (bir yıl) olarak düşünün. Bu zihinsel imge, hatırlamayı kolaylaştırır.
Fonetik ilişkilendirme. Örneğin, Marx 5 Mayıs 1818'de doğmuştur. Bu tarihi hatırlamak için, sesleri ilişkilendirebiliriz: Marx – "refah" (1818) – "kapitalistleri ağlayana kadar dövmek" (5) (5) (5).
Görsel ilişkilendirme. Resim temelli öğrenme, görsel yöntemin en önemli örneğidir. Örneğin, çocukların Arap rakamlarını ezberlemelerine yardımcı olmak için, bunları şu şekilde görselleştirin: 1, kalemin ince sapına benzer, 2, suda yüzen bir ördek yavrusuna benzer, 3, sesi dinleyen bir kulağa benzer, 4, rüzgarda dalgalanan bir bayrağa benzer,5 balık kancasına, 6 sırıtan fasulye filizine, 7 ot kesen orak gibi, 8 bükülmüş simit gibi, 9 yemek kaşığı gibi, 0 kek pişirmek için kullanılan yumurta gibi.
Hafızayı güçlendirici tekerlemeler. Örneğin, "Bir, üç, beş, yedi, sekiz, on, on iki ve on ikinci ay, otuz bir gün, hata yok" tekerlemesi, çocukların hangi ayların 31 gün olduğunu hızlıca hatırlamalarına yardımcı olur.
Türetme yöntemi. Örneğin, bir çocuğun doğum günü Nisan ayında, annesinin Mayıs ayında ve babasının Haziran ayında ise, çocuk sadece bir kişinin doğum günü ayını hatırlaması ve diğerlerini çıkarsaması yeterlidir.
Beş Adımlı Yaklaşım: Zamanlama Önemlidir
Hafızada kalma süresi, bilginin ne zaman öğrenildiğine bağlı olarak değişir. Araştırmalar, uyku öncesinde çalışılan materyallerin en etkili şekilde hafızada kaldığını göstermektedir. Bunun nedeni, öğrenmenin ardından uyku gelmesi, dış etkenlerin ortadan kalkması ve beynin hafızayı pekiştirmek için yeterli zamana sahip olmasıdır. Bu nedenle, hikayeler, bilmeceler ve tekerlemeler en iyi yatma vaktinden hemen önce çocuğunuzla paylaşılmalıdır.
Altıncı Adım: Birden Fazla Duyuyu Kullanın
On resim kartı kullanılarak yapılan bir deney, işitsel hatırlamanın %60, görsel hatırlamanın %70, görsel, işitsel ve sözel etkinliklerin birleştirilmesinin ise %86,3 oranında hatırlama sağladığını göstermiştir. Bunun nedeni, çoklu duyu kullanımının beyin korteksinde birden fazla sinir yolu oluşturmasıdır.
Yedinci Adım: Tekrarlı Pekiştirme
Ming Hanedanlığı'nın müthiş hafızasıyla tanınan çok bilgili bir bilgin olan Zhang Pu, belirli bir yöntemle hafızasını geliştirdi: Bir metni bir kez okuduktan sonra bir kez kopyalardı ve bu işlemi yedi kez tekrarladıktan sonra kopyayı yakardı. Bu uygulama, onun ansiklopedik bilgisini geliştirdi. Zhang, tekrarlı pekiştirme tekniğini kullandı.Hafıza tutma süresi daha kısa olan küçük çocuklar için, öğrenmeyi pekiştirmek için sık sık pekiştirme yapmak daha da önemlidir. Hafıza, hem tutma hem de hatırlamayı içermelidir. Bazı çocuklar önemli miktarda bilgiye sahip olsalar da, gerektiğinde bu bilgileri hatırlamakta zorlanırlar. Bu, ezberleyememelerinden değil, hatırlamada verimsizliklerinden kaynaklanır. Bu nedenle, bir çocuğun hafızasını eğitmek, sadece tutmayı teşvik etmekle kalmaz, aynı zamanda hatırlamayı da geliştirmek anlamına gelir. Onları, zihinlerinde depoladıkları bilgileri sistematik olarak sınıflandırmaya ve düzenlemeye teşvik edin.Örneğin, bir çocuk belirli sayıda karakter öğrendikten sonra, bunları karakter şekline veya telaffuzuna göre kategorize etmesine yardımcı olabilirsiniz. Daha fazla öğrendikçe, bunları ilgili kategorilere eklemeye devam edin. Bilgileri bu şekilde sistematik olarak depolamak, daha sonra hatırlamayı kolaylaştırır. Kısacası, zihindeki 'depolama' ne kadar sistematik olursa, gerektiğinde 'geri çağırma' o kadar kolay olur.