Sperma is essentieel voor de voortplanting van de mens. De testikels, die sperma produceren, wegen ongeveer 10,5-14,0 gram. Ze zijn omgeven door de tunica albuginea en bevatten 250-400 lobben, die elk 1-4 gekrulde zaadbuisjes bevatten. Bij de geboorte hebben deze buisjes een diameter van 50 micrometer, die bij volwassenheid uitgroeit tot ongeveer 170 micrometer.De totale lengte van de zaadbuisjes in één testikel is 255 meter. Elke gram testikelweefsel geeft dagelijks ongeveer 10 miljoen spermatozoïden af. Aangezien de ovulatieperiodes van vrouwen variëren en het tijdstip van geslachtsgemeenschap onvoorspelbaar is, moeten spermatozoïden een wachttijd doorstaan om de kans op een ontmoeting met een eicel te vergroten. Bijgevolg heeft de overlevingsduur van spermatozoïden in het vrouwelijke voortplantingsstelsel een aanzienlijke invloed op de vruchtbaarheid.
1. Overlevingstijd van sperma in het vrouwelijke voortplantingsstelsel:
Vaginale afscheidingen hebben doorgaans een zure pH van 3,5-4. Hoewel theoretisch één enkel levensvatbaar spermacel bevruchting kan bewerkstelligen, sterven in de praktijk de meeste spermacellen kort na het binnendringen in de zure vaginale omgeving.
Alleen wanneer ze worden gebufferd door een voldoende hoeveelheid sperma, kan een zeer klein aantal robuuste spermacellen langer overleven en de kans krijgen om de baarmoeder te bereiken en een eicel te bevruchten.
Zonder het offer van talrijke spermacellen en zonder een voldoende hoeveelheid sperma om de vaginale pH te bufferen en te veranderen, kan een enkele spermacel of een zeer klein aantal spermacellen niet overleven in de zure vaginale omgeving en bevruchting tot stand brengen.
Doorgaans is de overlevingstijd van spermacellen in de vagina als volgt: 90% sterft binnen 2 uur na de geslachtsgemeenschap; na 36 uur zijn zelfs dode spermacellen niet meer detecteerbaar. In de vagina van een zwangere vrouw versnelt een verhoogde zuurgraad de dood van spermacellen.
2. Retentietijd van spermacellen in de baarmoederhals:
Veranderingen in de pH-waarde van het baarmoederhalsslijm hebben een aanzienlijke invloed op de penetratie van spermacellen.Bij een pH-waarde onder 6,5 stopt het sperma met bewegen; bij een pH-waarde van 7 vertoont het een licht penetratievermogen; bij een pH-waarde van 7,5 is het penetratievermogen normaal; bij een pH-waarde van 8,2 is het penetratievermogen versterkt. Talrijke slijmpropjes bij de uitwendige baarmoedermond verhinderen dat veel sperma binnendringt, waardoor het buiten de baarmoeder sterft.Baarmoederhalsslijm is direct na de menstruatie dik en stroperig. Bij het naderen van de eisprong zorgt een verhoogd oestrogeengehalte ervoor dat het slijmvolume toeneemt, waardoor het helderder wordt en meer draderig.
Bij de eisprong bereikt het slijmvolume een piek, wordt het helder en vloeit het vrij, wat de penetratie van sperma vergemakkelijkt.
Sperma doorkruist het baarmoederhalsslijm door enzymatische hydrolyse.Pancreasprotease, trypsine en hyaluronidase hydrolyseren baarmoederhalsslijm, waardoor de viscositeit afneemt en de vorming van slijmdraden wordt verstoord, waardoor het sperma gemakkelijker kan passeren. Doorgaans is de overlevingstijd van sperma in de baarmoederhals als volgt: - Binnen 15 minuten na geslachtsgemeenschap kan sperma in het baarmoederhalsslijm worden aangetroffen;binnen een uur bereiken ze de interne os;
in de baarmoederholte is sperma binnen een uur na de geslachtsgemeenschap aanwezig; na zes uur is al het sperma beweeglijk; na twaalf uur blijft vijf zesde levensvatbaar; na zesendertig uur overleeft een kwart; na drie dagen is er geen sperma meer in leven. Sommige spermacellen kunnen echter uitzonderlijk lang overleven.
3. Overlevingstijd van sperma in de eileiders:
Binnen de eileiders is 14 uur na de geslachtsgemeenschap beweeglijk sperma aanwezig. Levend sperma kan soms tot 35 dagen blijven bestaan, met een piekactiviteit die over het algemeen rond 14 dagen wordt waargenomen. Sommige spermacellen kunnen de buikholte binnendringen. Spermacellen met verminderde beweeglijkheid worden door de ciliaire stroming teruggedreven naar de baarmoederholte.