Depresja charakteryzuje się przede wszystkim obniżonym nastrojem. Jeśli przez co najmniej dwa tygodnie występują co najmniej cztery z poniższych objawów, zaleca się podjęcie leczenia.
Obniżony nastrój
Jest to najbardziej charakterystyczna cecha depresji. Łagodne przypadki obejmują złe samopoczucie, niepokój i smutek, z ciągłym wzdychaniem; ciężkie przypadki objawiają się głębokim przygnębieniem, pesymizmem, rozpaczą i skłonnościami samobójczymi.
Nasilenie obniżonego nastroju jest różne, od łagodnego złego samopoczucia do głębokiego smutku, pesymizmu i rozpaczy.Pacjenci odczuwają ciężar na sercu, uważają życie za bezsensowne, mają trudności z odnalezieniem radości, stają się ponurzy i przygnębieni, każdy dzień trwa dla nich jak rok, odczuwają nieznośną udrękę i nie potrafią się z niej wyrwać. Niektórzy pacjenci mogą również odczuwać niepokój, drażliwość i napięcie nerwowe.
Pacjenci odczuwają depresję przez większość dnia, prawie każdego dnia, co potwierdzają dwa czynniki: subiektywne odczucia (takie jak poczucie pustki, bezradności lub smutku) oraz obserwacje innych osób (takie jak częste płakanie).Pacjenci często nadmiernie deprecjonują swoje możliwości, patrząc na swoją teraźniejszość, przeszłość i przyszłość z krytycyzmem, negatywnym nastawieniem i zaprzeczeniami. Znajdują błędy we wszystkim, uznając się za całkowicie bezwartościowych, a swoje perspektywy za ponure. Mogą pojawić się intensywne wyrzuty sumienia, poczucie winy, bezużyteczności, bezwartościowości i bezradności. W ciężkich przypadkach może to prowadzić do oskarżeń wobec siebie, hipochondrycznych myśli, a nawet wyboru samobójstwa jako formy samokarania.
Myśli i działania samobójcze stanowią najbardziej niebezpieczne zachowania związane z depresją. Osoby cierpiące na ciężką depresję często wybierają samobójstwo jako sposób na ucieczkę od cierpienia.
Utrata zainteresowań jest jednym z częstych objawów występujących u osób cierpiących na depresję. Tracą one zainteresowanie codziennymi czynnościami i nie czerpią przyjemności z różnych form rozrywki lub przyjemnych zajęć.Nie potrafią czerpać radości z życia rodzinnego, zaniedbują dawne hobby, często zamykają się w domu, dystansują się od przyjaciół i krewnych oraz unikają kontaktów społecznych. Pacjenci często zgłaszają uczucie „emocjonalnego odrętwienia”, „braku uczuć” lub „niezdolności do odczuwania radości”.
Utrata energii i zmęczenie sprawiają, że nawet drobne codzienne czynności, takie jak mycie się i ubieranie, stają się trudne i wyczerpujące. Pacjenci odczuwają ciągłe zmęczenie bez wyraźnej przyczyny.W łagodniejszych przypadkach osoby te czują się fizycznie wyczerpane i niezdolne do działania, tracą motywację i inicjatywę w życiu codziennym i pracy; w ciężkich przypadkach mogą zaniedbywać nawet podstawowe potrzeby, takie jak jedzenie, picie i higiena osobista. Pacjenci często opisują swój stan jako „załamanie nerwowe” lub „opróżniony balon”.
Około 70–80% osób cierpiących na depresję doświadcza zaburzeń snu. Chociaż zasypianie nie sprawia im trudności, zazwyczaj budzą się po kilku godzinach, powracając do stanu depresji. To wczesne budzenie się — często 2–3 godziny przed zwykłą porą pobudki — uniemożliwia dalszy sen, pozostawiając ich pogrążonych w smutnym nastroju. Dlatego ten wzorzec nazywany jest bezsennością wczesnoporanną, budzeniem się w środku nocy i bezsennością końcową.Osoby z współwystępującymi zaburzeniami lękowymi mogą mieć trudności z zasypianiem i częstymi koszmarami sennymi. Niewielka część pacjentów z depresją wykazuje nadmierną senność, nazywaną „depresją hipersomnianiczną”.
Objawy obejmują zmniejszone spożycie pokarmów i utratę wagi. Większość chorych doświadcza utraty apetytu i słabego trawienia, a dania, które kiedyś były dla nich atrakcyjne, teraz nie są już tak smaczne. Mogą nie mieć ochoty na jedzenie lub uważać, że jedzenie jest bez smaku, co często towarzyszy utracie wagi. Jednak niewielka liczba pacjentów może doświadczać zwiększonego apetytu.