Niedokrwistość z niedoboru żelaza u dzieci jest najczęstszą formą niedokrwistości w okresie niemowlęcym i wczesnym dzieciństwie. Jej podstawową przyczyną jest niedobór żelaza w organizmie, prowadzący do zmniejszenia syntezy hemoglobiny i powodujący niedokrwistość mikrocytarną hipochromiczną. Jakie są więc potencjalne zagrożenia związane z niedokrwistością z niedoboru żelaza u niemowląt?
Szeroko zakrojone badania wykazują, że niedobór żelaza może wpływać na różne funkcje niemowląt i małych dzieci, w tym na wzrost i rozwój, zdolności motoryczne i odporność.Niedobór żelaza może powodować zmniejszenie apetytu u niemowląt, a u niektórych z nich może rozwinąć się pica. Inne mogą doświadczać zapalenia jamy ustnej lub zapalenia języka, a ciężkie przypadki mogą prowadzić do zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka lub zespołu złego wchłaniania. Ciężki niedobór żelaza uszkadza układ nerwowy, upośledzając rozwój poznawczy, naukę i zachowanie niemowląt i małych dzieci. Skutki te mogą utrzymywać się w okresie dzieciństwa i są nieodwracalne; suplementacja żelaza nie jest w stanie w pełni przywrócić upośledzonych funkcji poznawczych.Według raportów UNICEF dzieci z niedokrwistością z niedoboru żelaza mają średnio o 9 punktów procentowych niższe IQ niż ich zdrowi rówieśnicy. Badania przeprowadzone w Chinach wykazują znacznie obniżone wskaźniki rozwoju motorycznego i poznawczego wśród dzieci z niedokrwistością, co wskazuje na istotne i długotrwałe konsekwencje dla osiągnięć szkolnych i przyszłych perspektyw zatrudnienia.
Niedokrwistość z niedoboru żelaza osłabia funkcje odpornościowe, zwiększając podatność dzieci na infekcje. Jednocześnie niedobór żelaza zwiększa wchłanianie toksycznych metali ciężkich, takich jak ołów i kadm, przez jelita, potęgując szkody.
Aby skorygować niedokrwistość z niedoboru żelaza u dzieci, należy przestrzegać pięciu kluczowych zasad żywieniowych, aby zapewnić terminowe uzupełnienie dziennego zapotrzebowania na żelazo:
Zasada żywieniowa nr 1: Włącz do diety produkty bogate w żelazo
Niemowlęta powyżej szóstego miesiąca życia rozpoczynają karmienie uzupełniające. Oprócz mleka matki lub mieszanki mlecznej wprowadza się do ich diety takie produkty, jak jajka, przecier warzywny i mielone mięso.Spośród tych pokarmów uzupełniających najwyższy poziom żelaza zawierają wątroba i krew zwierzęca, od 10 do 25 miligramów na 100 gramów – około dziesięć razy więcej niż w mięsie zwierząt hodowlanych, drobiu lub rybach (1 do 3 miligramów na 100 gramów). Żelazo w jajkach znajduje się głównie w żółtku, a jego poziom jest porównywalny z mięsem zwierząt hodowlanych i drobiu. Kolejne miejsce zajmują zielone warzywa liściaste, wśród których najwyższą zawartość żelaza ma kapusta pekińska – 5,9 miligrama na 100 gramów.Następne w kolejności są torebka pasterza i amarantus. Szpinak, powszechnie uważany za bogaty w żelazo, zawiera tylko 2,9 mg na 100 gramów – mniej niż połowę ilości zawartej w kapuście pekińskiej. Produkty mleczne, stanowiące podstawowy składnik codziennej diety niemowląt, mają stosunkowo niską zawartość żelaza, około jednej dziesiątej zawartości w mięsie. Tak więc zarówno pokarmy pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego w żywieniu uzupełniającym dostarczają znacznych ilości żelaza.
Zasada żywieniowa nr 2: Wybieraj produkty bogate w żelazo o wysokiej skuteczności wchłaniania
Oprócz priorytetowego traktowania zawartości żelaza, należy zwrócić uwagę na skuteczność wchłaniania żelaza w diecie niemowląt. Żelazo w pożywieniu występuje w dwóch postaciach: łatwo przyswajalnym żelazie hemowym (znanym również jako żelazo porfirynowe) i słabo przyswajalnym żelazie nieorganicznym.Żelazo występujące w wątrobie zwierzęcej, krwi, drobiu, mięsie, rybach i żółtkach jaj, o których mowa powyżej, to żelazo hemowe. Jest ono łatwo przyswajalne przez niemowlęta i stanowi doskonały suplement żelaza. Natomiast żelazo zawarte w warzywach i produktach mlecznych to żelazo nieorganiczne. Chociaż warzywa zawierają dość duże ilości żelaza, niemowlęta przyswajają go stosunkowo niewiele, co sprawia, że jest ono mniej skuteczne jako suplement żelaza.
Zasada żywieniowa nr 3: Terminowe i odpowiednie wprowadzanie pokarmów uzupełniających
Od szóstego miesiąca życia karmienie wyłącznie piersią lub mieszanką mleczną nie jest już w stanie w pełni zaspokoić rosnących potrzeb żywieniowych dziecka. Na tym etapie należy wprowadzić pokarmy uzupełniające. Na przykład, dodając gotowane żółtko jajka, należy zacząć od jednej czwartej dziennie, stopniowo zwiększając dawkę do jednej trzeciej, połowy, trzech czwartych, a ostatecznie do jednego całego gotowanego jajka dziennie.Od 8 miesiąca życia należy wprowadzać mielone chude mięso, puree z wątroby, pastę rybną i krew zwierzęcą, ponownie zaczynając od małych porcji i stopniowo je zwiększając. Warzywa są niezbędne dla niemowląt powyżej 6 miesiąca życia. Blanszowanie zielonych warzyw liściastych we wrzącej wodzie usuwa większość kwasu szczawiowego, poprawiając wchłanianie żelaza.
Zasada żywieniowa nr 4: Suplementacja witaminą C
Witamina C jest idealnym partnerem żelaza. Podając dziecku pokarmy bogate w żelazo, należy zadbać o to, aby spożywało również duże ilości owoców i warzyw bogatych w witaminę C, która poprawia wchłanianie żelaza. Owoce bogate w witaminę C to między innymi kiwi, świeże jujuby i owoce cytrusowe.
Zasada żywieniowa nr 5: Należy rozważyć metody gotowania
Badania wskazują, że żelazo zawarte w sfermentowanej żywności jest łatwiej przyswajalne. Na przykład żelazo zawarte w bułkach gotowanych na parze, biszkoptach gotowanych na parze i pieczywie jest łatwiej przyswajalne przez niemowlęta. Dlatego te podstawowe produkty spożywcze są bardziej odpowiednie dla niemowląt niż zwykły makaron, naleśniki lub ryż.Podając niemowlętom zielone warzywa liściaste, należy je krótko blanszować we wrzącej wodzie, aby usunąć większość kwasu szczawiowego, co poprawia wchłanianie żelaza.
(Czy chcesz otrzymywać codzienne, wiarygodne informacje na temat wychowania dzieci od specjalistów pediatrii z najlepszych szpitali? Naciśnij i przytrzymaj obrazek powyżej, aby zeskanować kod QR).