Het is onduidelijk wanneer het precies is begonnen, maar steeds meer mensen om ons heen identificeren zich nu als "OCD". Als je negen foto's op Weibo of WeChat Moments plaatst en er één weglaat, verschijnen er onvermijdelijk reacties als "Mijn OCD kan dit niet aan!". Maar wist je dat OCD vaak de "kanker van de geest" wordt genoemd en dat mensen die eraan lijden een wereld tegemoet gaan die verre van gemakkelijk is?
In de met een Oscar bekroonde film Matchstick Men speelt Nicolas Cage zo'n OCD-patiënt: Roy.
Matchstick men – Amerikaans jargon voor oplichters die zo overtuigend ingewikkelde leugens verzinnen dat slachtoffers gewillig in hun plannen trappen. Zelfs als ze alleen maar een doosje lucifers bij zich hebben, zijn ze zo bedreven in misleiding dat mensen met geld in de hand staan te dringen om iets van hen te kopen.
Roy is precies zo'n 'matchstick man'. Jarenlang hebben hij en zijn partner Frank talloze oplichtingspraktijken uitgevoerd, waarbij ze keer op keer succes boekten dankzij hun geraffineerde trucs.
Maar Roy's privéleven lag in puin. Hij was al bijna vijftien jaar gescheiden van zijn vrouw en zijn enige metgezel was een knuffelhond gevuld met bankbiljetten. Hij leed aan een ernstige obsessief-compulsieve stoornis en werd gedreven door oncontroleerbare dwanghandelingen: hij maakte zich constant zorgen dat deuren niet goed op slot waren,Hij stond erop deuren drie keer te sluiten terwijl hij hardop telde, kreeg last van gezichtstics wanneer hij naar buiten ging, of voelde zich gedwongen om zijn omgeving voortdurend schoon te maken. Zo zag het leven van Roy eruit, alleen in stand gehouden door medicijnen die zijn arts hem had voorgeschreven.
Obsessieve reinheid is een klassiek symptoom; de gevolgen van OCD zijn ernstig
Volgens dr. Feng Bin, adjunct-directeur van het Tongde-ziekenhuis in de provincie Zhejiang, zijn de symptomen van Roy een milde vorm van OCD. "De ernstigste patiënt die ik ben tegengekomen, kon zijn huis helemaal niet verlaten, gedreven door de angst dat de deur misschien niet goed op slot was."
Na een uitputtende schoonmaakbeurt thuis vertrouwde Roy zijn huisarts toe: "Luister, dokter, afgelopen dinsdag heb ik de hele dag thuis doorgebracht met het schrobben van het tapijt. Telkens als ik ernaar staarde, werd ik misselijk. Ik dacht: ik ben volwassen, ik moet deze gevoelens in mijn hoofd herkennen.Hoe meer ik erover nadacht, hoe meer ik het gevoel kreeg dat ik mezelf van kant moest maken en er een einde aan moest maken. Maar toen maakte de gedachte aan zelfmoord me bang dat ik een bloederige puinhoop van mijn tapijt zou maken."
Een voorliefde voor schoonmaken lijkt voor de meesten misschien gewoon kieskeurigheid, maar als vooraanstaand expert op het gebied van geestelijke gezondheid in onze provincie waarschuwt hoofdarts Feng Bin: "Kieskeurigheid is een van de meest typische symptomen van een obsessief-compulsieve stoornis."
Kan OCS echt zo'n diep leed veroorzaken? Dr. Feng bevestigt dit: "Hoewel de plot van de film suggereert dat zijn toestand niet ernstig genoeg was om hem tot zelfmoord te drijven, lijden OCS-patiënten onder enorme angst. Ze verkeren voortdurend in een staat van tegenstrijdigheid – fel competitief maar tegelijkertijd diep onzeker, voortdurend overtuigd van hun ontoereikendheid. Tijdens een lezing aan de Zhejiang-universiteit noemde ik gevallen waarin ernstige OCS ertoe leidde dat mensen zelfmoord pleegden."
De persoon waar Feng Bin naar verwees was Wei Dong, voormalig directeur van Guojin Securities en directeur van Jiuzhitang Co. Ltd. In 2008, op het hoogtepunt van zijn carrière, maakte Wei Dong op 41-jarige leeftijd een einde aan zijn leven door van een gebouw te springen.
In zijn afscheidsbrief schreef Wei Dong: "Door langdurige werkdruk is mijn obsessief-compulsieve stoornis de afgelopen jaren verergerd.Ik had gehoopt dit jaar een stapje terug te doen om te herstellen en deze psychische aandoening te behandelen. Maar de externe druk is de laatste tijd toegenomen en dwangmatige handelingen en gedachten achtervolgen me onophoudelijk. In combinatie met ernstige slapeloosheid en depressie vind ik het leven ondraaglijk. Ik heb er geen vertrouwen in dat ik ooit aan deze toestand zal ontsnappen, en de langdurige gevolgen ervan zouden een ondraaglijke last zijn voor mijn geliefde partner en familie..."
Jongste OCD-patiënt is slechts zes jaar oud – veelvuldig nagelbijten verdient aandacht
Dr. Feng Bin houdt een database bij van zijn OCD-patiënten. In de acht jaar tussen 2004 en 2012 behandelde hij 594 personen met een obsessief-compulsieve stoornis. Alleen al in juli van dit jaar hadden 98 van de patiënten die zijn kliniek bezochten OCD.
Naast de stijgende aantallen is er ook een duidelijke trend naar een jongere leeftijd waarop de aandoening zich voor het eerst voordoet. De jongste patiënt die Feng behandelde, was een kleuter van slechts zes jaar oud.
"Jonge kinderen kunnen andere symptomen vertonen dan volwassenen. Neem bijvoorbeeld deze jonge jongen: hij bijt voortdurend op zijn nagels, waardoor ze allemaal helemaal kaal zijn. Hij trekt herhaaldelijk aan zijn broek, ongeacht of deze is afgezakt. En wanneer hij leert tellen, is hij vaak gefixeerd op de vraag of een getal geluk brengt of niet."
Dr. Feng merkt verder op dat een klassieke vorm van OCD bij kinderen bestaat uit het dwingen van ouders om aan de eisen van het kind te voldoen. Een kind kan bijvoorbeeld herhaaldelijk vragen stellen over een bepaalde gebeurtenis en erop staan dat ouders deze precies zo vertellen als het kind dat wil. Wanneer dergelijk gedrag vaak voorkomt, moeten ouders alert zijn op de mogelijkheid van OCD.
Waarom ontwikkelen zulke jonge kinderen OCD? Feng Bin legde uit dat de medische wereld de definitieve oorzaken nog niet heeft vastgesteld, maar dat OCD volgens de huidige inzichten verband houdt met psychosociale factoren, persoonlijkheidskenmerken, genetische factoren en neuro-endocriene invloeden. Zo zijn personen die overdreven competitief zijn of ouders hebben die buitensporig kieskeurig zijn, mogelijk vatbaarder voor OCD.
Een milde neiging tot perfectionisme kan zelfs gunstig zijn.
In de serie schrijft de arts Roy, wanneer hij zich laat behandelen, een 'anti-OCS'-medicijn voor, waarna zijn symptomen verbeteren. In werkelijkheid had de arts hem echter gewone voedingssupplementen voorgeschreven.
Feng Bin beschouwt dit als artistieke vrijheid in de filmwereld. "OCS is notoir moeilijk te behandelen, waarbij traditionele psychologische en farmacologische therapieën een lage effectiviteit hebben. Volgens gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie behoort de sociaaleconomische last van deze stoornis tot de top tien van ziekten wereldwijd. Voedingssupplementen hebben geen therapeutisch effect op OCS."
Volgens Feng Bin omvatten de huidige behandelmethoden: cognitieve gedragstherapie, zoals exposuretherapie, "waarbij de patiënt opzettelijk in situaties wordt geplaatst die hij het meest ondraaglijk vindt".Daarom worden in zijn kliniek regelmatig rekwisieten zoals vuilnisbakken opgeslagen voor de behandeling van "schoonheidsfanaten"; psychoanalyse, "hoewel het twintig jaar kan duren voordat dit resultaat oplevert"; farmacologische interventies; en Fengs geïntroduceerde en verfijnde traditionele Chinese medische benadering – "acupunctuurpuntstimulatie"-therapie. "Wanneer deze methoden op de juiste manier worden toegepast, kunnen ze zeer bevredigende therapeutische resultaten opleveren."
Feng Bin merkte echter ook op dat milde dwangmatige symptomen gunstig kunnen zijn, zolang ze het normale studie-, werk- of sociale leven niet verstoren. "Het streven naar perfectie kan bijvoorbeeld leiden tot betere studieresultaten of een betere carrière. Een voorkeur voor reinheid zorgt voor een comfortabele leefomgeving en een goede persoonlijke hygiëne – dit zijn positieve aspecten. Zolang u zich niet gestrest voelt en uw dagelijks leven niet wordt beïnvloed, is het acceptabel."
Als je merkt dat het je dagelijks leven begint te beïnvloeden, raadt Feng Bin aan om zelfbeheersingstechnieken te gebruiken. Als je je bijvoorbeeld zorgen maakt dat een deur niet goed gesloten is, controleer dan één keer of dit zo is en doe daarna geen verdere controles meer. Het kan ook helpen om je aandacht af te leiden door jezelf eraan te herinneren niet bij een bepaalde gedachte stil te blijven staan. Matige lichaamsbeweging en het behouden van een positieve emotionele toestand kunnen ook gunstig zijn.