Güvenli dönem, normal, doğurgan bir kadının aylık olarak gerçekleşen adet döngüsünü ifade eder. Bu döngü, bir adet döneminin ilk gününden bir sonraki adet döneminin ilk gününe kadar sürer. Kontraseptif açıdan, her adet döngüsü adet fazı, yumurtlama fazı ve güvenli dönem olarak üç bölüme ayrılabilir.Yumurtlamaya dayalı doğum kontrolü, doğurganlık döneminde cinsel ilişkiden kaçınmayı içerir. Bu geleneksel yöntem, doğum kontrol hapları ve rahim içi araçların ortaya çıkmasından önce dünya çapında yaygın olarak uygulanıyordu.
Uzmanlar, doğurganlık dönemini anlamanın bu dönemde gebelik riskini belirlemede anahtar rol oynadığını belirtiyor. Yumurtlama genellikle bir sonraki adet döneminin başlamasından yaklaşık 14 gün önce gerçekleşir.Yumurtalıktan salındıktan sonra, yumurta fallop tüpünde 1-2 gün boyunca döllenmeyi bekleyerek hayatta kalabilir. Sperm, kadın üreme sisteminde 2-3 gün boyunca döllenme yeteneğini koruyabilir. Bu nedenle, yumurtlamadan birkaç gün önce veya sonra gerçekleşen cinsel ilişki, gebe kalma olasılığını en yüksek hale getirir. Güvenli dönem, yumurtlama öncesi güvenli dönem ve yumurtlama sonrası güvenli dönem olarak ikiye ayrılır. Adetin bittiği günden yumurtlamanın başladığı günden önceki güne kadar olan dönem, yumurtlama öncesi güvenli dönemi oluşturur.Yumurtlama sonrası güvenli dönem, yumurtlamanın bittiği günden bir sonraki adet döneminin başlamasından önceki güne kadar olan süredir. Yurt içi araştırmalar, ankete katılanların beşte birinden azının güvenli dönem kontrasepsiyonu hakkında doğru bilgiye sahip olduğunu, çoğunun ise yumurtlama dönemini nasıl hesaplayacağı konusunda net bir fikri olmadığını göstermektedir. Bu bilgi eksikliği, birçok kadının güvenli dönemde hamilelik olup olmayacağını sorgulamasının nedenlerinden biridir.Çocuk doğurma çağındaki kadınlar genellikle adet döngülerinin ortasında, yumurtlama dönemi olarak adlandırılan dönemde yumurtlarlar. Adet dönemini takip eden beş gün, spermlerin ömrü kısa olduğu ve kadınlar yumurtlamadıkları için gebelik olasılığının düşük olduğu için genellikle güvenli dönem olarak kabul edilir.
Ancak, güvenli dönem tamamen kusursuz değildir. Yumurtlama genellikle döngünün ortasında gerçekleşse de, çevresel koşullar, sıcaklık, duygusal durum ve sağlık gibi faktörler yumurtlamanın daha erken veya daha geç gerçekleşmesine neden olabilir. Bazı kadınlar cinsel uyarılma yoluyla "yumurtlama indüksiyonu" yaşayabilir ve bu da istenmeyen gebelikle sonuçlanabilir. Bu nedenle, güvenli dönem mutlak bir garanti sunmaz.
Doğru doğum kontrol yöntemini seçmek
Kadınların yumurtlaması belirli bir düzen izler, ancak bu düzen tamamen sabit değildir. Yumurtlama, kadının fiziksel sağlığı, dış ortam ve psikolojik durumu gibi birçok faktörden etkilenir.Bu değişken etkiler nedeniyle, yumurtlama beklenenden daha erken veya daha geç gerçekleşebilir. Hatta geçici olarak durma veya tek bir yumurtlama döneminde iki yumurta salınımı gibi öngörülemeyen olaylar meydana gelebilir ve bu da sözde "güvenli dönem"de kontraseptiflerin başarısız olmasına ve istenmeyen gebeliklere yol açabilir.
Bu nedenle, güvenli dönemi belirlemek için yalnızca adet döngüsü hesaplamalarına güvenmek yeterince doğru değildir. Tipik olarak düzenli döngüleri olan kadınlar bile düzensizlikler yaşayabilir, düzensiz adet gören kadınlar ise daha da fazla. Sonuç olarak, güvenli dönemde gebe kalma olasılığı önemli ölçüde kalır. Bu dönemde cinsel ilişkiye giren kadınlar, istenmeyen gebeliklerin komplikasyonlarından kaçınmak için yine de doğum kontrol önlemleri almalıdır.