Chociaż dziadkowie mają przewagę czasową i doświadczeniową w wychowywaniu wnuków, nadmierne lub niewłaściwe zaangażowanie w międzypokoleniową opiekę nad dziećmi może zakłócić zdrowe relacje między rodzicami a dziećmi. Eksperci radzą dziadkom, aby przyjęli rozsądną rolę w wychowywaniu trzeciego pokolenia – unikając niewłaściwego lub nadmiernego zaangażowania – pełniąc rolę kompetentnych pomocników, a nie przejmując główne obowiązki. Jeśli chodzi o wychowanie dzieci, powinna przeważać tylko jedna wartość, jeden głos i jedna władza: rodzice dziecka.
Rola dziadków: „Pełnienie kompetentnej roli wspierającej”
Raport wskazuje cztery podstawowe modele międzypokoleniowej opieki nad dziećmi: całodobowa opieka przez cały rok; codzienna opieka trwająca około ośmiu godzin; opieka przez pięć dni w tygodniu, z powrotem dzieci do rodziców w weekendy; oraz naprzemienna opieka dziadków ze strony ojca i matki.
Babcia Jin mieszka w tej samej okolicy co jej syn. Aby wesprzeć jego ambicje zawodowe, sumiennie wypełnia swoją rolę „opiekunki na pół etatu”: codziennie o siódmej rano przychodzi do domu syna, aby przejąć obowiązki, przygotować śniadanie, zająć się dzieckiem i posprzątać pokoje...O 19:00, po wieczornym posiłku rodziny, jej dzień pracy dobiega końca. Przekazuje wnuka synowej i wraca do domu wyczerpana, pokonując siedem razy dziennie tę samą trasę.
Od momentu narodzin swojego małego wnuka babcia Song w pełni przyjęła swoją rolę. W ciągu dnia ona i jej mąż przejmują wszystkie obowiązki domowe w domu syna, z jasnym podziałem zadań: jej mąż codziennie zabiera wnuka do parku, a babcia Song skupia się na „zakupach, praniu i gotowaniu”, aby zapewnić trzy posiłki dziennie.Wieczorami, aby syn i synowa mogli oszczędzać energię do pracy, niemowlę spało w tym samym pokoju co dziadkowie. Często wstawały z ciepłych łóżek, aby nakarmić dziecko mlekiem lub zmienić pieluchę...
Obecnie rodziny takie jak babcia Jin i babcia Song, w których dziadkowie ponoszą główny ciężar opieki nad dziećmi, są coraz bardziej powszechne. Jednak Le Shanyao, ekspert ds. edukacji rodzinnej w Szanghajskiej Akademii Nauk Edukacyjnych, nie popiera tego modelu rodzicielstwa.Twierdzi on, że rola dziadków w wychowywaniu wnuków nie powinna i nie może zastąpić roli rodziców. Więź między rodzicami a dziećmi jest zakorzeniona w więzach krwi i wiąże się z obowiązkami wychowawczymi, których nikt inny nie może wypełnić. Ponadto przywiązanie dziecka do rodziców i poczucie bezpieczeństwa, jakie im daje, tworzą wrodzoną więź emocjonalną, której nie da się zastąpić.Chęć zaangażowania się dziadków nie zwalnia rodziców z ich obowiązków. Powierzenie całego ciężaru wychowania i edukacji dziecka osobom starszym jest nieodpowiedzialne wobec rozwoju dziecka.
Le Shanyao radzi, aby dziadkowie rozsądnie określili swoją rolę w wychowywaniu trzeciego pokolenia, pełniąc funkcję kompetentnych osób wspierających, bez przekraczania swoich kompetencji i przejmowania głównej odpowiedzialności.Dziadkowie i ich własne dzieci powinni uczyć się od siebie nawzajem, niwelując różnice pokoleniowe, aby stworzyć zjednoczony front. Sprzyja to tworzeniu rodzinnego środowiska edukacyjnego, w którym dwa pokolenia komunikują się, dzielą doświadczeniami i uzupełniają swoje mocne strony. Dostosowanie gospodarstw domowych babci i dziadka Xiaoling, siedmiolatka, mieszka w tym samym kompleksie mieszkaniowym co jej dziadkowie. Nie lubi jednak odwiedzać ich domu, ponieważ mikrozarządzają nią, narzucając surowe zasady we wszystkim.Kiedyś, gdy wyrzuciła skrawek papieru przez okno na wspólny trawnik, dziadek nalegał, aby go podniosła i wyrzuciła w odpowiedni sposób. Dziewczynka uwielbia swoją babcię ze strony matki, która mieszka daleko. W każdą niedzielę domaga się wizyty w domu babci, ponieważ ta zawsze kupuje jej smakołyki, daje kieszonkowe i nigdy nie narzeka...
Le Shanyao uważa, że między dziadkami a rodzicami – między dziadkami ze strony ojca i matki – istnieją dwie odrębne filozofie i podejścia do wychowania. Chociaż nigdy nie dochodzi między nimi do otwartej konfrontacji, to w odniesieniu do dziecka działają one w przeciwnych kierunkach. Może to stanowić ukryty konflikt, powodujący u dziecka dezorientację i zagubienie.
Dziadkowie nie powinni przekraczać swojej roli, chroniąc dzieci
Dziadek Wang uważał, że jego syn jest zbyt surowy wobec wnuka: nie więcej niż pół godziny telewizji dziennie. Zdaniem dziadka Wanga, co złego może być w oglądaniu telewizji? W ten sposób dziadek Wang stał się „silnym wsparciem” dla swojego wnuka. Powiedział chłopcu: „Jeśli ojciec nie pozwala ci oglądać telewizji, dziadek ci pozwoli. Jeśli ojciec spróbuje cię uderzyć, dziadek uderzy jego!”.Pewnego razu dziadek Wang uderzył nawet swojego syna dwa razy na oczach dziecka, zmuszając ojca do stłumienia gniewu i powstrzymania się od odwetu.
Eksperci zauważają, że gdy dziadkowie nie potrafią właściwie określić swojej roli – czy to poprzez niewłaściwe jej wypełnianie, czy też przekraczanie swoich kompetencji – nieuchronnie powstaje luka w zaangażowaniu rodziców. „Nadmierna więź między dziadkami a wnukami może utrudniać komunikację między rodzicami a dziećmi.Kiedy dziadkowie nieustannie ingerują w wychowanie dzieci przez rodziców, przyjmując rolę wychowawców, a nawet narzucając dziecku swoją osobistą władzę, osłabia to przywiązanie dziecka do rodziców i jego poczucie bezpieczeństwa, a tym samym podważa więź między rodzicami a dzieckiem” – stwierdził Le Shanyao.
Porada eksperta: dziadkowie powinni unikać przekraczania granic, rodzice powinni pozostać obecni
Podczas wykładu na temat bycia dziadkiem Le Shanyao poradził dziadkom: „To ich dziecko, niech sami decydują, jak je wychowywać.Jeśli chodzi o wychowywanie dzieci, powinna przeważać tylko jedna wartość, jeden głos i jedna władza: rodzice dziecka. Głównym kanałem edukacji rodzinnej jest interakcja między rodzicami a dziećmi. Rodzice muszą rozwijać się poprzez doświadczenie rodzicielstwa. Na świecie nie ma idealnych rodziców, są tylko tacy, którzy przewyższają swoich własnych rodziców. Jednocześnie Le Shanyao uważa, że „harmonijny i interaktywny model wychowywania wnuków może przybierać różne formy, ale przede wszystkim musi odpowiednio zarządzać trzema rodzajami relacji”.
Po pierwsze, relacja między dziadkami a ich dziećmi. Więź między rodzicami a dziećmi jest więzią krwi, niezastąpioną odpowiedzialnością i obowiązkiem wychowawczym.Przywiązanie dziecka do rodziców i poczucie bezpieczeństwa, jakie im daje, stanowią naturalną więź emocjonalną, której nie da się zastąpić. Rola dziadków w wychowywaniu wnuków nie powinna i nie może zastąpić roli rodziców. Dlatego dziadkowie muszą odpowiednio pozycjonować się w wychowywaniu trzeciego pokolenia, unikając niewłaściwego umiejscowienia się lub przekraczania swoich kompetencji. Powinni pełnić rolę kompetentnych pomocników, a nie uzurpować sobie rolę rodziców.Więź między dziadkami a wnukami charakteryzuje się wyraźnym „międzypokoleniowym uczuciem”. Nadmierna pobłażliwość dziadków nieuchronnie sprzyja nadmiernej zależności wnuków, utrudniając rozwój ich niezależności.W obecnych praktykach wychowawczych dominuje tendencja do bezwarunkowego rozpieszczania wnuków przez dziadków, którzy chętnie stają się dla dzieci „bezpieczną przystanią”. Takie podejście grozi wykształceniem w dziecku egocentrycznej postawy. Z drugiej strony, nadmierne ograniczenia i nadopiekuńczość mogą stłumić ciekawość dziecka oraz jego ducha przygody i innowacyjności.
III. Dziadkowie i teściowie. Różnice w filozofii wychowawczej i podejściu do wychowania między dziadkami a teściami pochodzącymi z różnych środowisk kulturowych są nieuniknione podczas wychowywania trzeciego pokolenia. Dlatego niezbędne jest wzajemne szacunek, uczenie się od siebie nawzajem i dążenie do wspólnych wysiłków wychowawczych.Jako rodzice, należy ułatwiać komunikację między dwiema parami dziadków. Ma to na celu osiągnięcie zgodności celów wychowawczych i zbliżenie metod wychowania następnego pokolenia w oparciu o zasady naukowe. Kluczem do skutecznej komunikacji jest wzajemny szacunek i zrozumienie.