Voorbeeld 1: Ik ben 30 jaar oud en heb al bijna vier jaar hyperthyreoïdie. Ik gebruik regelmatig thiamazol en de aandoening is nu volledig onder controle. Op advies van mijn arts ben ik zes maanden voor mijn zwangerschap gestopt met de medicatie. In eerste instantie ging alles goed, maar toen kwam de hyperthyreoïdie terug. Het belangrijkste symptoom is een snelle hartslag, ongeveer 100 slagen per minuut, die bij zelfs lichte inspanning oploopt tot 120-130.Moet ik de medicatie weer gaan gebruiken? Kan dit gevolgen hebben voor de foetus?
Voorbeeld 2: Ik ben meer dan vier maanden zwanger als ik plotseling last krijg van overmatig zweten, een toegenomen eetlust, trillende handen en duidelijk gewichtsverlies. Uit ziekenhuisonderzoek blijkt dat ik hyperthyreoïdie heb. Moet ik de zwangerschap voortzetten of een abortus overwegen?
Voorbeeld 3: Mijn man is enig kind, waardoor we onder grote druk staan om zwanger te worden. Ik heb echter last van hyperthyreoïdie, een aandoening die nog niet is verholpen. Ik neem momenteel dagelijks één tablet propylthiouracil. Wat moet ik doen? Is het veilig om een zwangerschap te riskeren?
Als endocrinoloog kom ik bijna dagelijks soortgelijke gevallen tegen.Hyperthyreoïdie is een veelvoorkomende aandoening, waarbij vrouwen in de vruchtbare leeftijd de meest kwetsbare groep vormen. Daarom krijgt de invloed ervan op de vruchtbaarheid steeds meer aandacht. De effecten van hyperthyreoïdie op de zwangerschap kunnen worden onderverdeeld in twee aspecten: de invloed van de ziekte zelf op de moeder en de foetus, en de effecten van de behandeling op beide.
In theorie vormt milde hyperthyreoïdie geen significant risico voor de zwangerschap. Matige tot ernstige hyperthyreoïdie, of ongecontroleerde symptomen, gaan echter gepaard met een verhoogd risico op miskramen, zwangerschapshypertensie (pre-eclampsie), vroeggeboorte, baby's die te klein zijn voor de zwangerschapsduur en perinatale sterfte.De mechanismen die ten grondslag liggen aan de invloed van hyperthyreoïdie op de zwangerschap blijven onduidelijk, maar mogelijk spelen overmatige consumptie van voedingsstoffen en een verhoogde incidentie van pre-eclampsie, die de placenta-functie kan aantasten, een rol. Door de placenta-barrière komen slechts minimale hoeveelheden T3 en T4 in de foetus terecht, waardoor neonatale hyperthyreoïdie wordt voorkomen.
Zwangerschap zelf heeft weinig invloed op hyperthyreoïdie; integendeel, het leidt vaak tot verschillende gradaties van symptoomremissie.In gevallen van ernstige hyperthyreoïdie tijdens de zwangerschap kan de verhoogde belasting van het hart echter reeds bestaande hartaandoeningen verergeren. In geïsoleerde gevallen kunnen de bevalling, postpartum bloeding of infectie een thyreotoxische crisis veroorzaken. Over het algemeen hebben de vorderingen in de medische zorg echter geleid tot een geleidelijke afname van de invloed van hyperthyreoïdie op de zwangerschap.
De behandeling van hyperthyreoïdie kan worden onderverdeeld in drie benaderingen: orale medicatie, radioactieve jodiumtherapie en chirurgische ingrepen. Radioactieve jodiumtherapie brengt risico's met zich mee voor misvormingen van de foetus en permanente hypothyreoïdie en is daarom over het algemeen gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap. Chirurgische behandeling is weliswaar minder riskant in gerenommeerde ziekenhuizen dankzij verbeterde technieken, maar brengt aanzienlijke onzekerheden met zich mee in verband met anesthesie en de toestand van de patiënt, en wordt daarom niet routinematig aanbevolen tijdens de zwangerschap.
Farmacologische behandeling blijft de meest gebruikte en veiligste aanpak, met name met propylthiouracil. Uit recent onderzoek blijkt dat propylthiouracil weliswaar de placenta kan passeren, maar dat het teratogene potentieel ervan minimaal is, vooral bij lage doses (minder dan 100 mg per dag, wat overeenkomt met twee tabletten van de veelgebruikte formulering).
Aangezien schildklierhormonen niet gemakkelijk de placenta passeren, is het primaire doel van medicamenteuze behandeling het onder controle houden van hyperthyreoïdie bij de moeder, om complicaties zoals thyreotoxische crisis en vroeggeboorte te voorkomen. Het klinische streefdoel is doorgaans om het vrije thyroxine (FT4) gehalte bij de moeder onder 1,4 keer de bovengrens van de norm te houden, wat overeenkomt met milde hyperthyreoïdie. Antithyroïde geneesmiddelen worden alleen gebruikt wanneer de waarden deze drempel overschrijden.
Laten we aan de hand van bovenstaande principes de drie eerder genoemde scenario's analyseren:Voor de voorbeelden 1 en 2 moet eerst een ziekenhuisonderzoek worden uitgevoerd om de ernst van de hyperthyreoïdie vast te stellen, voordat een beslissing over verdere behandeling kan worden genomen. Voorbeeld 3 vertegenwoordigt eigenlijk het optimale moment voor klinisch hyperthyreoïde vrouwen in de vruchtbare leeftijd om zwanger te worden: het gebruik van een lage dosis antithyroïde medicatie is niet schadelijk voor de moeder of de foetus, terwijl het herhaling van hyperthyreoïdie voorkomt en een soepele zwangerschap garandeert.Daarom adviseren endocrinologen vrouwen met hyperthyreoïdie over het algemeen om zwanger te worden wanneer hun aandoening goed onder controle is met een lage dosis antithyroïde medicatie (propylthiouracil).
Patiënten moeten vooral rekening houden met het volgende: ① Vanwege fysiologische veranderingen tijdens de zwangerschap kunnen totaal T3 en totaal T4 (meestal aangeduid als TT3 en TT4 op testrapporten) de toestand niet nauwkeurig beoordelen. Daarom is voor de diagnose van hyperthyreoïdie bij zwangere vrouwen het testen van vrij T3 en vrij T4 (meestal aangeduid als FT3 en FT4 op testrapporten) vereist.② Bètablokkers zoals propranolol (Inderal) kunnen de spierspanning van de baarmoeder verhogen, wat kan leiden tot placenta-insufficiëntie en intra-uteriene groeibeperking. Daarom zijn ze gecontra-indiceerd bij de behandeling van hyperthyreoïdie tijdens de zwangerschap.③ Bij de behandeling van hyperthyreoïdie bij zwangere vrouwen mag de schildklierfunctie niet overmatig worden onderdrukt. Het doel is een normale of milde hyperthyreoïdie. Hypothyreoïdie vormt een groter risico voor zowel de moeder als, in het bijzonder, de foetus dan hyperthyreoïdie zelf. Daarom moeten zwangere vrouwen met hyperthyreoïdie regelmatig worden gecontroleerd op hun schildklierfunctie. ④ Aangezien radioactieve jodiumtherapie vaak hypothyreoïdie veroorzaakt, moeten vrouwen die nog niet zwanger zijn maar wel zwanger willen worden, deze behandeling over het algemeen vermijden.⑤ Hyperthyreoïdie kan de spermaproductie bij mannen licht beïnvloeden, maar veroorzaakt over het algemeen geen afwijkingen in het sperma. Het effect op de foetus is dan ook minimaal. ⑥ Antithyroïde medicijnen kunnen de schildklierfunctie van een zuigeling beïnvloeden via de moedermelk; daarom wordt borstvoeding afgeraden voor moeders met hyperthyreoïdie.⑦ Gezien de complexe effecten van hyperthyreoïdie op de zwangerschap, is het raadzaam om een endocrinoloog in een gerenommeerd ziekenhuis te raadplegen voor professioneel advies. Aanbevelingen van de redactie: Vrouwen met hyperthyreoïdie: behandel de aandoening voordat u zwanger wordt Heeft hyperthyreoïdie tijdens de zwangerschap invloed op het kind? Belangrijke overwegingen voor patiënten met hyperthyreoïdie tijdens de zwangerschap