Consumenten laten zich gemakkelijk verleiden door zelfpromotieclaims op voedselverpakkingen. Hoe moeten we deze verleidelijke uitspraken in advertenties en op verpakkingen interpreteren? Hier onderzoeken we representatieve claims om hun onderliggende boodschappen te ontrafelen en de waarheid over het product te onthullen.Bewering 1: "Zonder toegevoegde conserveermiddelen" Hoewel dit conserveermiddelen uitsluit, sluit het andere levensmiddelenadditieven niet uit. Antioxidanten, smaakstoffen, kleurstoffen, kleurontwikkelaars, smaakversterkers en soortgelijke stoffen kunnen nog steeds aanwezig zijn. Met andere woorden, de afwezigheid van conserveermiddelen garandeert geen "puur natuurlijke" toestand.
Veel voedingsmiddelen hebben van nature geen conserveermiddelen nodig, zoals ingeblikte producten, producten met een extreem hoog zout- of suikergehalte en uitzonderlijk droge producten zoals instantnoedels of gedroogde noedels. Ingeblikte voedingsmiddelen elimineren bacteriën en sporen door grondige sterilisatie en hermetische afsluiting, waardoor externe besmetting wordt voorkomen. Zonder water kunnen bacteriën zich niet vermenigvuldigen, terwijl hoge zout- en suikergehaltes als natuurlijke conserveermiddelen fungeren.
Een te hoog zout- en suikergehalte kan echter slechter zijn dan conserveermiddelen. De gezondheidsrisico's van overmatig zoutgebruik wegen veel zwaarder dan die van sporen van conserveermiddelen. Zo hebben sauzen, pasta's en augurken die 'zonder conserveermiddelen' worden aangeprezen, vaak een zeer zoute smaak, waarbij soms suiker wordt toegevoegd om de smaak te maskeren. 'Zonder conserveermiddelen' mag dus niet de belangrijkste reden zijn waarom consumenten de voorkeur geven aan een bepaald product.
Claim 2: "Geen kunstmatige kleurstoffen"
Dit geeft aan dat er nog steeds kleurstoffen aanwezig zijn, maar dat deze niet synthetisch zijn; ze worden namelijk gewonnen uit natuurlijke grondstoffen. Voorbeelden hiervan zijn carotenoïde-extracten, monascus-pigment en schellakrood – allemaal kleurstoffen die afkomstig zijn van natuurlijke voedingsmiddelen.
Voor de meeste consumenten zijn natuurlijke kleurstoffen geruststellender. Het extractieproces kan echter sporen van organische oplosmiddelen achterlaten.Mits ze voldoen aan de relevante productnormen, hoeft dit geen reden tot bezorgdheid te zijn. Het probleem doet zich voor wanneer de intense kleur van het product afkomstig is van deze kleurstoffen, wat impliceert dat de ingrediënten zelf niet volledig "puur natuurlijk" zijn. Denk bijvoorbeeld aan de rode of groene "vruchtensappen" die vaak in supermarkten te vinden zijn, die er geconcentreerd uitzien en op de verpakking voorzien zijn van opvallende afbeeldingen van fruit. Bij nadere inspectie van de ingrediëntenlijst blijkt echter dat ze slechts ongeveer 20% echt vruchtensap bevatten.Dit betekent dat 80% van de inhoud bestaat uit een mengsel van water, suiker, smaakstoffen, kleurstoffen, verdikkingsmiddelen en andere additieven. Hoewel er natuurlijke kleurstoffen worden gebruikt, wordt de consument toch misleid door te doen geloven dat het product geconcentreerder is dan 100% vruchtensap.
Bewering 3: "Geen toegevoegde sucrose"
Deze bewering komt vaak voor op producten op basis van zetmeel, koekjes en gebak. Op de verpakking staat "geen toegevoegde sucrose", wat betekent dat ze geen witte suiker bevatten zoals die gewoonlijk wordt geconsumeerd. Vooral mensen van middelbare leeftijd en ouderen, diabetici en mensen met obesitas zijn gevoelig voor dergelijke beweringen. In werkelijkheid is dit een belangrijke valkuil.
Sucrose is lang niet het enige ingrediënt dat de bloedsuikerspiegel snel kan doen stijgen. Geraffineerde zetmeelsoorten zorgen al voor een aanzienlijke stijging van de bloedsuikerspiegel, terwijl van zetmeel afgeleide producten zoals dextrine, maltodextrine, moutstroop, glucosestroop en fructoserijke glucosestroop in dit opzicht sucrose overtreffen. Deze ingrediënten komen vaak voor in producten die als "sucrosevrij" op de markt worden gebracht.Voor diabetici is het kiezen van deze alternatieven nauwelijks beter dan het eten van gewone rijst.
Voedingskundig gezien staat 'suikervrij' niet gelijk aan een hoger gehalte aan voedingsstoffen. Wat vult het volume zonder toegevoegde sucrose? Voornamelijk zetmeel, dextrine, vetten en oliën – ingrediënten die weinig meer bieden dan energie en een verhoging van de bloedsuikerspiegel.Het probleem ligt in de illusie die ze vaak wekken dat ze 'premium' of 'voedzaam' zijn. Bewering 4: 'MSG-vrij' Westerse producten promoten vaak dat ze 'MSG-vrij' zijn, alsof mononatriumglutamaat een plaag is. Een kleine minderheid van de mensen is echter inderdaad gevoelig voor het natriumglutamaat in MSG en ondervindt daar nadelige reacties van.Als gevolg daarvan zijn er tal van zogenaamde MSG-vrije producten op de markt gekomen. Veel deskundigen waarschuwen echter dat 'MSG-vrij' niet hetzelfde is als de afwezigheid van mononatriumglutamaat zelf, en evenmin een garantie biedt dat er geen kunstmatige smaakversterkers zijn toegevoegd.