Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) jest schorzeniem, na które szczególnie podatne są dzieci. Jednak ponieważ małe dzieci często mają trudności z wyrażeniem swoich objawów, rodzice muszą być spostrzegawczy. W ostatnich latach odnotowaliśmy znaczny wzrost liczby przypadków ADHD, co budzi poważne obawy wielu rodziców. Co powoduje ADHD u dzieci i jakie są jego objawy?
I. Przyczyny ADHD
1. Czynniki genetyczne
Aktualne badania wskazują, że zaburzenie to jest związane z czynnikami genetycznymi, a współczynnik dziedziczności wynosi 0,75–0,91. Sposób dziedziczenia pozostaje niejasny, ale może obejmować dziedziczenie wielogenowe. Badania genetyki molekularnej sugerują związek z polimorfizmami genów receptorów dopaminy.
2. Czynniki neurofizjologiczne
Dzieci z ADHD często wykazują nieprawidłowe wyniki elektroencefalogramu (EEG), charakteryzujące się przede wszystkim zwiększoną aktywnością fal wolnych. Analiza widma mocy EEG ujawnia zwiększoną moc fal wolnych, zmniejszoną moc fal alfa i obniżoną średnią częstotliwość. Sugeruje to opóźnione dojrzewanie ośrodkowego układu nerwowego lub niewystarczające pobudzenie kory mózgowej u dzieci dotkniętych tym zaburzeniem.
3. Łagodne uszkodzenie mózgu
Niewielkie uszkodzenia mózgu powstałe w czasie ciąży, w okresie okołoporodowym lub po urodzeniu mogą przyczyniać się do wystąpienia zaburzenia u niektórych dzieci. Jednak żadne pojedyncze uszkodzenie mózgu nie występuje konsekwentnie u wszystkich dzieci dotkniętych zaburzeniem, ani też nie wszystkie dzieci z takimi uszkodzeniami rozwijają zaburzenie. Ponadto wiele dzieci dotkniętych zaburzeniem nie wykazuje żadnych oznak uszkodzenia mózgu.
4. Czynniki neuroanatomiczne
Badania rezonansu magnetycznego wykazują zmniejszoną objętość ciała modzelowatego i jądra ogoniastego u dzieci z tym zaburzeniem. Badania funkcjonalnego rezonansu magnetycznego wskazują również na zmniejszony metabolizm w jądrze ogoniastym, obszarach czołowych i przedniej korze zakrętu obręczy.
5. Czynniki psychospołeczne
Niekorzystne środowisko społeczne i rodzinne, takie jak skrajne ubóstwo, nieporozumienia między rodzicami lub niewłaściwe style wychowania, mogą zwiększać ryzyko wystąpienia tego zaburzenia u dziecka.
6. Inne czynniki
Zaburzenie to może być związane z niedoborem cynku lub żelaza, podwyższonym poziomem ołowiu we krwi oraz spożywaniem coli, kawy lub dodatków do żywności, które mogą zwiększać ryzyko u dziecka.
II. Objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej u dzieci
1. Deficyt uwagi
Objawia się wyraźną, nieadekwatną do wieku trudnością w utrzymaniu uwagi i krótkim czasem koncentracji, co stanowi główny objaw. Pacjenci często mają trudności z utrzymaniem koncentracji podczas lekcji, odrabiania zadań domowych lub innych czynności, łatwo rozpraszają się bodźcami zewnętrznymi. Nie zwracają uwagi na szczegóły podczas nauki lub wykonywania zadań, często popełniają nieostrożne błędy.Utrzymujące się trudności z utrzymaniem uwagi prowadzą do celowego unikania lub niechęci do zadań wymagających długotrwałej koncentracji, takich jak zadania w klasie lub zadania domowe.
2. Nadpobudliwość
Objawia się ciągłym niepokojem, częstym wierceniem się, niezdolnością do siedzenia w miejscu i kręceniem się na krzesłach. Dzieci mogą opuszczać swoje miejsca bez pozwolenia w klasach lub w cichych miejscach, biegając lub wspinając się. Mają trudności z angażowaniem się w ciche zajęcia lub gry, pozostając aktywne przez cały dzień.
3. Impulsywne zachowanie
Szybkie reakcje behawioralne bez wystarczających informacji. Działa impulsywnie, nie zważając na konsekwencje i kierując się chwilowymi zainteresowaniami, co często prowadzi do kłótni lub sporów z rówieśnikami i niekorzystnych skutków. Przerywa innym podczas mówienia lub pośpiesznie odpowiada, zanim nauczyciel skończy zadawać pytanie, nie potrafi cierpliwie czekać w kolejce.
4. Trudności w nauce
Deficyty uwagi i nadpobudliwość utrudniają zrozumienie materiału w klasie, szybkość i jakość wykonywania zadań domowych, co prowadzi do słabych wyników w nauce, często poniżej poziomu odpowiadającego ich zdolnościom intelektualnym.
Eksperci radzą, aby jako rodzice uważnie obserwowaliśmy zachowanie naszych dzieci. Jeśli zauważymy jakiekolwiek nieprawidłowości, takie jak nadmierna aktywność, uporczywy niepokój lub znaczne trudności w nauce, należy zwrócić na to uwagę. Nawet jeśli dziecko wydaje się inteligentne, ale nie angażuje się w naukę, powinniśmy w pierwszej kolejności podjąć działania mające na celu przeprowadzenie dokładnej oceny medycznej, aby zapobiec wystąpieniu lub pogorszeniu się stanu zdrowia.