Diyabet, orta yaşlı ve yaşlı bireyleri etkileyen en yaygın kronik hastalıklar arasında yer alır. Güncel araştırmalar, diyabet hastalarının demans gibi bilişsel bozukluk riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Diyabetli birçok kişi, bu hastalığın nasıl bilişsel gerilemeye yol açabileceği konusunda kafası karışık olduğunu ifade etmektedir. Klinik çalışmalar, diyabet hastalarında demans riskinin artmasının altında yatan birkaç önemli faktör olduğunu göstermektedir.Diyabet, hem büyük serebral arterleri hem de daha küçük serebral arterleri ve mikro damarları etkileyerek, serebral kan akışını bozan veya felce neden olan vasküler tıkanıklıklara yol açabilir. Kronik serebral iskemi, iletim liflerine zarar verebilir, kortikal ve subkortikal yapılar arasındaki bağlantıları bozabilir ve bilişsel işlevi bozabilir. Diyabetik hastalarda kan-beyin bariyerinin geçirgenliğinin artması, bağışıklık hücrelerinin ve aracıların beyine göç etmesine izin vererek, nörodejeneratif süreçlere katkıda bulunur ve beyin işlevini etkiler.
2. Glikotoksisite.Uzun süreli hiperglisemi, nöronal metabolizmayı, protein sentezini ve gen ekspresyonunu bozarak nöronal dejenerasyonu ve kortikal atrofiyi hızlandırabilir. Ek olarak, hiperglisemi, özellikle aterosklerotik değişiklikler gösteren yaşlı beyinlerde, beyin dokusu boşluklarında hiperosmolariteye neden olur. Bu, zararlı doku faktörlerinin (tümör nekroz faktörü ve interlökinler gibi) salınımını teşvik ederek beyin dokusu yapısını bozar ve bilişsel bozukluğu hızlandırır.
3. İnsülin direnci. İnsülin direnci, serum insülin düzeylerini yükseltirken dokuların insüline duyarlılığını azaltır ve metabolik anormalliklere yol açar. Bu durum, beynin β-amiloid ve tau proteinleri gibi demansa özgü nörotoksik maddeleri temizleme yeteneğini bozar. Bu maddelerin birikmesi beyin fonksiyon bozukluğuna veya atrofiye neden olabilir.
4. Hipoglisemi. Beyin dokusu, enerji metabolizması için glikoza ihtiyaç duyar. Hipoglisemik dönemlerde, beynin glikoz kullanımı engellenir ve bu da beyin fonksiyonlarını bozar. Ayrıca, hipoglisemiyi düzeltme süreci ikincil hasara yol açarak, beyin korteksi ve hipokampustaki nöron ölümünü hızlandırır. Tekrarlayan hipoglisemi, hafıza bozukluğuna, yavaş reaksiyonlara ve hatta demansa neden olabilir.