Zweten is een volkomen normale lichaamsfunctie, hoewel er individuele verschillen bestaan. Zo hebben zwaardere mensen de neiging om meer te transpireren, terwijl slankere mensen minder zweten – beide vallen binnen het normale bereik. Het is cruciaal om onderscheid te maken tussen fysiologisch zweten en pathologisch zweten. Pathologisch zweten, of hyperhidrose, kan over het algemeen worden samengevat als een manifestatie van een disfunctie van het centrale zenuwstelsel.De traditionele Chinese geneeskunde schrijft zweten toe aan een onbalans in yin en yang. Ongeacht de weersomstandigheden – of het nu warm, koel of zelfs winter is – transpireren sommige mensen overvloedig, soms zelfs doorweekt van het zweet. Zelfs bij lichte activiteit of tijdens het eten kunnen ze overvloedig zweten, waarbij hun hele lichaam bedekt is met transpiratie. Wat veroorzaakt overmatig zweten?
Zweten valt uiteen in twee categorieën:
(1) Een normaal fysiologisch verschijnsel tijdens metabolische processen.
1.Tijdens de groei en ontwikkeling van kinderen is de stofwisseling krachtig, waardoor er relatief meer warmte en afvalstoffen worden geproduceerd. Daarom zweten kinderen meer dan volwassenen. 2. Het zenuwstelsel van kinderen is nog niet volledig ontwikkeld. De sympathische zenuwen die de afscheiding van de zweetklieren regelen, kunnen tijdens de slaap de regulering door de hersenen verliezen, wat leidt tot tijdelijke opwinding en verhoogde transpiratie. Dit verdwijnt doorgaans binnen twee tot drie uur. Het komt vaker voor bij kinderen van 3 tot 6 jaar en neemt geleidelijk af met de leeftijd.
(2) Pathologische hyperhidrose.
De geneeskunde deelt zweten in categorieën in, waaronder spontaan zweten, nachtelijk zweten, craniaal zweten, hemiplegisch zweten en palmair-plantaire hyperhidrose, waarbij spontaan zweten en nachtelijk zweten het meest voorkomen. Spontaan zweten verwijst naar ongewild, onvrijwillig transpireren dat meestal overdag optreedt in een omgeving die niet warm is en waarin geen inspanning wordt geleverd.Nachtelijk zweten wordt medisch gedefinieerd als transpiratie die optreedt tijdens de slaap en ophoudt bij het ontwaken. Uiteraard worden ook tal van andere zweetpatronen gecategoriseerd. Bepaalde gevallen van spontaan en nachtelijk zweten zijn medisch pathologisch en houden verband met onderliggende aandoeningen. Soms houdt dit verband met een disfunctie van het centrale zenuwstelsel. Spontaan zweten hangt samen met verschillende ziekten, zoals koortsachtige aandoeningen, waaronder koorts, longontsteking en reumatische koorts.
Daarnaast kunnen endocriene stoornissen zoals het menopauzale syndroom een rol spelen, evenals metabole aandoeningen zoals hyperthyreoïdie. Algemene medische aandoeningen, waaronder hypoglykemische episodes bij diabetes of zuurstoftekort bij angina pectoris bij coronaire hartziekten, kunnen ook zweten veroorzaken. Bepaalde medicijnen, zoals aspirine, kunnen zweten veroorzaken. De oorzaken van spontaan zweten zijn dus divers.Bij kinderen kan rachitis als gevolg van calciumtekort leiden tot overmatig nachtelijk zweten tijdens de slaap, gepaard gaande met prikkelbaarheid, schrikreacties, een prominent voorhoofd en vertraagde tandgroei. Bloedarmoede, reumatische aandoeningen en ondervoeding kunnen allemaal bijdragen aan verhoogde transpiratie. Dit kan het gevolg zijn van koortsachtige aandoeningen, stofwisselingsstoornissen of psychologische factoren.
Hypoglykemie: kan bleekheid, koud zweet en trillen van de handen en voeten veroorzaken.
Hyperthyreoïdie: patiënten vertonen een verhoogde warmtegevoeligheid en transpiratie, naast symptomen zoals verhoogde eetlust, gewichtsverlies ondanks verhoogde voedselinname, frequente stoelgang, hartkloppingen en nervositeit.
Diabetes mellitus: gaat vaak gepaard met abnormaal zweten als gevolg van autonome neuropathie, naast polyfagie, polydipsie, polyurie en gewichtsverlies.
Feochromocytoom: gekenmerkt door overvloedig, vaak paroxysmaal zweten (soms aanhoudend), gepaard gaande met hartkloppingen, trillende handen en koude ledematen. Aanvallen gaan vaak gepaard met een aanzienlijke stijging van de bloeddruk.Bovendien kunnen personen met hypertensie en vrouwen in de menopauze ook last hebben van hyperhidrose. Spontaan zweten: Frequent zweten overdag, verergerd door lichamelijke inspanning, komt vaak voort uit een tekort aan qi of een tekort aan yang. De behandeling kan bestaan uit verwarmende en versterkende middelen. Nachtelijk zweten: Zweten tijdens de slaap dat ophoudt bij het ontwaken. Komt vaak voor bij mensen met een tekort aan yin en een teveel aan vuur of een chronische ziekte, vooral bij tuberculosepatiënten.Neuszweten: treedt op tijdens emotionele opwinding, mentale spanning, vermoeidheid door werk of overmatig praten, waarbij zweet uit de neusbrug en de zijkanten van de neus sijpelt. Komt vaak voor bij allergische rhinitis en personen met een verminderde immuniteit die vatbaar zijn voor verkoudheid. Voorhoofdszweten: beperkt tot het voorhoofd, soms lijkend op stoom die uit een stoompan opstijgt. Komt veel voor bij mensen met overmatige yang-energie en een hyperactieve spijsvertering.
Hemiplegisch zweten: verwijst naar overvloedig zweten aan één kant van het lichaam, terwijl de andere kant weinig tot geen transpiratie vertoont. Komt vaak voor bij jonge mensen met hypertensieve encefalopathie, renale hypertensie, beroerte, hemiplegie of paraplegie. Hemiplegisch zweten kan het gevolg zijn van aandoeningen zoals hemiplegie, die een onbalans in de ledematen veroorzaakt, of paraplegie. De traditionele Chinese geneeskunde schrijft dit toe aan een verminderde qi- en bloedcirculatie en geblokkeerde meridianen.
Hartgerelateerd zweten: verwijst naar overmatig zweten in het gebied tussen het borstbeen en de borsten, vaak als gevolg van overmatige zorgen, piekeren, schrik of angst die het hart en de milt beschadigen. Komt vaak voor bij intellectuelen die mentaal overwerkt zijn.
Perineaal zweten: transpiratie die beperkt blijft tot het perineum en de uitwendige geslachtsorganen, vaak geassocieerd met gynaecologische aandoeningen zoals vulvitis of vaginitis. Kan ook gepaard gaan met onaangenaam ruikende perineale transpiratie.
Bromhidrose: zweet met een vossenachtige geur, veroorzaakt door abnormale afscheiding van de apocriene klieren in de oksels. Komt vaker voor bij jonge en middelbare personen, met een hogere prevalentie bij vrouwen dan bij mannen.
Eenzijdig hoofdzweten: zweten treedt alleen op aan één kant van het hoofd, terwijl de andere kant droog blijft. Dit wordt toegeschreven aan een tekort aan yin-yang en koude-invasie na geslachtsgemeenschap na een ernstige ziekte.
Hyperhidrose van de handpalmen en voetzolen: komt vooral voor tijdens periodes van spanning, opwinding of spreken in het openbaar. Komt vaak voor tijdens de puberteit en wordt vaak toegeschreven aan psychologische stress.
Wat veroorzaakt overmatig zweten? Het bovenstaande geeft een kort overzicht. Het mag nu duidelijk zijn dat als een van deze symptomen zich voordoet, het raadzaam is om onmiddellijk een arts te raadplegen om de diagnose te bevestigen en vertraging van de behandeling te voorkomen.