I. Hastada Anormalliklerin Tespiti:
(a) İlaç tedavisini derhal durdurun, intravenöz erişimi sürdürün, hastayı sırtüstü pozisyona getirin, yerinde resüsitasyona başlayın ve derhal hekime haber verin.
(b) Yaşamsal belirtileri izleyin: kan basıncını, nabzı, solunumu ve vücut ısısını ölçün. Duruma göre tıbbi olarak endike olan ilaçları uygulayın.
(c) Tıbbi olarak endike ise 10 mg deksametazonu intramüsküler veya intravenöz olarak uygulayın.(iv) İlaç alerjileri için, derhal 0,5-1,0 ml %0,1 epinefrin hidroklorür deri altına veya derin kas içine uygulayın. Semptomlar devam ederse, kritik aşama geçene kadar her yarım saatte bir 0,5 ml deri altı veya intravenöz enjeksiyonları tekrarlayın.
(v) Sürekli düşük akışlı oksijen verin. Solunum depresyonu meydana gelirse, derhal ağızdan ağıza suni solunum uygulayın ve nikotinamid veya fizostigmin gibi solunum uyarıcıları intramüsküler olarak verin. Larenks ödemi solunumu engelliyorsa trakeotomi yapın.
(VI) Reçeteye göre derhal 200 mg hidrokortizon veya deksametazon uygulayın, klinik duruma göre dopamin veya alamin gibi vazoaktif ajanlarla destekleyin.
(VII) İnfüzyon reaksiyonları için, infüzyon reaksiyonları için standart protokolü uygulayın. Pirojenik reaksiyonlar durumunda, infüzyon hızını azaltın ve tıbbi personeli bilgilendirin.
(viii) Dolaşım aşırı yüklemesi durumunda, infüzyon hızlarının aşırı olmadığından emin olun. Semptomatik ise, hastayı bacakları sarkık şekilde dik oturtun. %20-30 alkol çözeltisi ile nemlendirilmiş basınçlı oksijen verin.
(10) Hava embolisi tespit edilirse, hastayı baş aşağı, ayakları yukarıda olacak şekilde sol yan yatış pozisyonuna getirin ve oksijen inhalasyonu uygulayın.
(11) Hastanın ateşini, nabzını, solunumunu, kan basıncını, idrar çıkışını ve diğer klinik değişiklikleri yakından izleyin ve kaydedin.
II. Anafilaktik Şokun Prodromal Belirtileri
Sistemik Belirtiler: Ağızda karıncalanma, huzursuzluk, halsizlik, bayılma hissi, baş ağrısı, titreme, soğuk terleme, ani afazi;
Kardiyovasküler Belirtiler: Taşikardi, çarpıntı;
Nörolojik Belirtiler: Uzuv ve dudak uyuşması, konvülsiyonlar, baş dönmesi, kulak çınlaması;
Solunum semptomları: Boğaz daralması, hapşırma, refleks öksürük, göğüs sıkışması, hırıltılı solunum;
İnfüzyon reaksiyonları: (a) Pirojenik reaksiyon: Semptomlar titreme, kasılma ve ateş içerir. Ağır vakalarda, ilk kasılmaların ardından mide bulantısı, kusma, baş ağrısı ve taşikardi ile birlikte yüksek ateş (40–41°C) görülebilir.
Tedavi: İnfüzyon hızını azaltın veya uygulamayı derhal durdurun ve tıbbi personeli bilgilendirin.
(b) Pulmoner ödem (dolaşım aşırı yükleme semptomları): Ani nefes darlığı, taşipne, öksürük, köpüklü balgam veya köpüklü kanlı balgam ve akciğerlerde ıslak raller.
Tedavi: (1) İnfüzyon sırasında damla hızının aşırı olmadığından ve sıvı hacminin aşırı olmadığından emin olun;
(2) Belirtiler ortaya çıkarsa, venöz dönüşü azaltmak için hastayı hemen bacakları sarkık şekilde dik oturtun;
(3) %20-30 alkol ile nemlendirilmiş basınçlı oksijen inhalasyonu uygulayın;
(4) Reçeteye göre sedatifler, vazodilatörler ve kardiyak glikozitler (örn. digitalis) uygulayın;
(5) Gerekirse uzuvlara sırayla turnike uygulayın.
(iii) Flebit semptomları: kordon benzeri kırmızı çizgiler, lokalize doku kızarıklığı, şişlik, yanma hissi ve ağrı.
Önleme ve tedavi: (1) Aseptik tekniğe sıkı sıkıya uyun; vazoaktif ilaçlar için enjeksiyon yerlerini sistematik olarak değiştirin.
(2) Etkilenen uzvu yükseltin ve hareketsiz hale getirin; %95 alkol veya %50 magnezyum sülfat çözeltisi kullanarak lokal olarak sıcak kompres uygulayın.
(IV) Hava embolisi belirtileri: Hasta anormal göğüs rahatsızlığı, nefes darlığı ve şiddetli siyanoz gelişir. Prekordiyal bölgede oskültasyon, yüksek sesli, kalıcı hırıltılar ortaya çıkarır.
Tedavi: (1) Hastayı baş aşağı, ayakları yukarıda olacak şekilde sol yan yatış pozisyonuna getirin;
(2) Oksijen inhalasyonu uygulayın;
(3) Basınçlı infüzyon sırasında yakından gözlemleyin; hemşirelik personeli hastanın yanından ayrılmamalıdır.
Deri ve mukoza semptomları: kızarma, döküntü, konjonktival hiperemi, ödem.
III. Anafilaktik Şok için Resüsitasyon Protokolü
Anafilaktik şok: %0,1 epinefrin hidroklorür 0,5–1,0 mL intravenöz enjeksiyon, ardından 1 mL intramüsküler veya subkutan enjeksiyon; gerekirse antihistaminikleri tekrarlayın;
İlaç tedavisi: Hava yolunun açıklığını sağlamak için 25–50 mg difenhidramin intramüsküler enjeksiyonu; gerekirse trakeotomi ve oksijen uygulaması. 100 ml glikoz çözeltisi içinde 200–400 mg hidrokortizon intravenöz infüzyonu; uygun olduğu şekilde vazoaktif ajanlar seçilebilir.
Anafilaktik Şok için Tanı Kriterleri ve Resüsitasyon Önlemleri
Tanı: 1.Alerjik maruziyet öyküsü; 2. Göğüs sıkışması, boğazda daralma hissi, ardından nefes darlığı, siyanoz ve ölüm hissi gibi belirtiler; ağır vakalarda pembe köpüklü balgam görülebilir; 3. Genellikle şiddetli karın krampları, bulantı, kusma veya ishal eşlik eder; 4. Bilinç değişikliği, uzuvlarda uyuşma, konvülsiyonlar, afazi, idrar/dışkı kaçırma, zayıf nabız ve hipotansiyon.
Acil durum yönetimi: 1. Derhal epinefrin verin; 2. Kortikosteroidleri hızlı bir şekilde intravenöz olarak enjekte edin; 3. Hacim genişletme; 4. Oksijen tedavisi veya hiperbarik oksijenasyon; 5. Kalsiyum preparatları ve antihistaminikler verin; 6. Laringeal ödem, pulmoner ödem, serebral ödem vb. durumları derhal tedavi edin.
Önlemler: 1. 0,5–1,0 ml %0,1 epinefrin IM veya IV; 2. 500 ml solüsyonda çözülmüş 1–4 mg norepinefrin IV infüzyonu için;3. 100 ml %5 glikoz çözeltisi içinde 10-20 mg deksametazon (intravenöz damla); 4. 20 ml %10 kalsiyum glukonat çözeltisi, yavaş intravenöz enjeksiyon; 5. 40 ml %50 glikoz çözeltisi içinde 0,25 g aminofilin, yavaş intravenöz enjeksiyon; 6. Dengeli kristalloid çözelti: 500-1000 ml intravenöz damla.