De opkomst van "4-2-1"-gezinsstructuren heeft de afgelopen jaren geleid tot grote maatschappelijke bezorgdheid en ongerustheid over kwesties als intergenerationele kinderopvang, overmatige toegeeflijkheid en overijverige vroege educatie. Onderwijsexperts dringen er bij ouders van enig kinderen op aan om hun opvoedingsaanpak ten opzichte van hun enige kleinkinderen aan te passen en veelvoorkomende valkuilen te vermijden.
Intergenerationele kinderopvang verzwakt de opvoedende rol van het gezin
Elke ochtend om 7 uur neemt de 54-jarige Wang Kexin de bus om haar jonge kleinzoon naar de crèche te brengen en haalt hem om 16 uur weer op. "Wat kan ik anders doen? Het jonge stel heeft het druk met hun werk. Het is toch zeker beter dat ik, zijn grootmoeder, voor hem zorg dan een oppas", vertelde Wang Kexin aan onze verslaggever.
Het is duidelijk dat de meeste ouders van de enige-kindgeneratie zich momenteel in de opgaande fase van hun carrière bevinden, met een hoge werkdruk en aanzienlijke levensdruk. Sommigen zijn ook emotioneel nog niet volwassen en hebben moeite om zich aan te passen aan de overgang naar het ouderschap. De vraag "wie voor de kinderen gaat zorgen" is voor hen een voortdurende zorg geworden. Als gevolg daarvan is het opvoeden van de derde generatie door grootouders een wijdverbreid fenomeen geworden.
Meer dan drie decennia na de invoering van de éénkindpolitiek heeft een grote groep enige kinderen de huwbare leeftijd bereikt en zijn ze zelf ouders geworden. De tweede generatie enige kinderen die zij hebben gekregen, wordt de "tweede generatie enige kinderen" genoemd.
Uit een enquête van China Women's Magazine blijkt dat meer dan 70% van de jonge ouders hun kinderen "wel baart, maar niet opvoedt", waardoor de volledige zorg voor de kinderen op de schouders van oudere familieleden terechtkomt. Van deze kinderen wordt 42% voornamelijk verzorgd door de grootouders van vaderskant, 30% door de grootouders van moederskant en minder dan 20% door hun eigen ouders.
Liu Limei, kleuterleidster op de Nanning-kleuterschool in Shenyang, vertelde dat tijdens een recente ouder-kindactiviteitendag minder dan 30% van de 130 kinderen door hun ouders werd begeleid, terwijl de rest door grootouders werd bijgestaan. "Veel van de interactieve spelletjes en activiteiten van die dag waren niet geschikt voor oudere deelnemers, waardoor het evenement niet het beoogde resultaat opleverde", aldus juf Liu. Zij is van mening dat jonge ouders moeten beseffen dat zij een onmisbare rol spelen in de ontwikkeling van hun kinderen en dat zij niet alle verantwoordelijkheden op ouderen kunnen afschuiven.
Het China Youth Research Centre heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de karakterontwikkeling van de tweede generatie enige kinderen. Sun Hongyan, hoofd van het onderzoeksteam, stelt dat 70% van de intergenerationele kinderopvang de opvoedende rol van het gezin verzwakt. "Als ouders er niet in slagen een hechte ouder-kindband op te bouwen voordat het kind zes jaar wordt, kan dat later gemakkelijk leiden tot een afstandelijke relatie, wat verschillende psychologische problemen kan veroorzaken", waarschuwde Sun, die jonge ouders aanspoorde om actief deel te nemen aan de opvoeding van hun kinderen.
Overmatige verwennerij bederft de generatie van enige kinderen
Het belangrijkste probleem bij de opvoeding van de generatie van enige kinderen is de neiging van grootouders om hun kleinkinderen overmatig te verwennen", aldus Zhou Yongmei, directeur van het Shenyang Youth Psychological Counselling Centre. Voor veel ouderen wordt het opvoeden van kleinkinderen hun belangrijkste emotionele houvast, waardoor ze erg geneigd zijn tot toegeeflijkheid."Dit is zeer schadelijk voor de ontwikkeling van een kind, omdat het egoïsme, hebzucht en zelfingenomenheid in de hand werkt en hen zelfs leert om op jonge leeftijd hun verantwoordelijkheid te ontlopen.
Overbescherming door ouders leidt tot afhankelijkheid bij kinderen, wat hun groei ernstig belemmert. Een ouder die bang was dat zijn kind zou vallen, verbood het kind vanaf zijn kindertijd te rennen, met als gevolg dat een leerling uit groep 5 in Shenyang nog steeds niet snel kan lopen.
Vanuit kinderpsychologisch perspectief zijn kinderen van nature geneigd om zelfstandig op ontdekking te gaan en halen ze plezier uit dergelijke ervaringen. Bovendien bevordert het doorlopen van het traject van mislukking naar succes een gevoel van voldoening en bouwt het veerkracht op tegen tegenslagen. Geef kinderen de wereld die van hen is terug; ontneem hen niet hun recht op geluk onder het mom van bescherming.
Drie misvattingen in ouder-kindrelaties
Misvatting één: buitensporige emotionele implicaties
Veel eenoudergezinnen schrijven elk conflict en elk probleem in de ontwikkeling van hun kind toe aan het feit dat het gezin niet compleet is. Dit wekt de indruk dat eenoudergezinnen abnormaal zijn, waardoor kinderen deze overtuiging over zichzelf gaan internaliseren.Opmerkingen als "Het is jammer dat het kind de liefde van een vader (of moeder) mist" werpen bijvoorbeeld een schaduw over hun psyche. In werkelijkheid hebben gezinnen waar ouders vaak ruzie maken ook een aanzienlijke invloed op de ontwikkeling van een kind. De afwezigheid van een ouder sluit een gezonde, vreugdevolle groei niet uit; kinderen moeten begrijpen dat eenoudergezinnen een normaal sociaal fenomeen zijn.
Misvatting twee: onwrikbare afwijzing van de andere ouder
Na een scheiding verzetten veel ouders die de voogdij over de kinderen behouden zich tegen elk contact met de andere ouder. Sommigen verhuizen zelfs naar plaatsen waar de andere ouder hen niet kan vinden, waardoor het kind zijn vader of moeder niet kan zien. Anderen kleineren opzettelijk de andere ouder, waardoor ze gevoelens van vijandigheid bij het kind opwekken.Zinnen als "Je vader is ongeschoold; iemand als hij zal nooit iets bereiken" die vaak worden herhaald, kunnen bij kinderen een psychologische afwijzing van de andere ouder bevorderen. Dit is een belangrijke reden waarom veel kinderen uit eenoudergezinnen persoonlijkheidskenmerken ontwikkelen die afwijken van de norm.
Misvatting drie: Overmatige verwennerij van kinderen
Verwennerij is een veelvoorkomend probleem in veel gezinnen, vaak nog meer uitgesproken bij alleenstaande ouders.Ze voelen zich vaak erg schuldig tegenover hun kind na de scheiding, waardoor ze onvoorwaardelijk aan elke eis voldoen, of die nu emotioneel of materieel is. Wanneer kinderen voortdurend onvoorwaardelijke bevrediging krijgen, blijft hun veerkracht bij tegenslagen onderontwikkeld, wat persoonlijkheidsstoornissen zoals isolationisme, arrogantie, eigenzinnigheid en egoïsme in de hand werkt.
Samenvattend zijn de leidende principes voor het opvoeden van kinderen in eenoudergezinnen eerlijkheid, communicatie en aanmoediging. Ouders en leerkrachten moeten het niet vermijden om over huwelijk en gezin te praten. Kinderen moeten begrijpen dat echtscheiding en hertrouwen volkomen normale gebeurtenissen zijn in de samenleving. Door te communiceren kunnen leerkrachten inzicht krijgen in hun emotionele behoeften; een bezorgde blik, een troostend of bemoedigend woord kan hun leven wel eens ingrijpend veranderen.