Normalną pozycją płodu jest prezentacja głowowa, w której głowa dziecka jest skierowana w dół. Gdy płód znajduje się w pozycji pośladkowej, nazywa się to prezentacją pośladkową. Prezentacja pośladkowa jest stosunkowo częstą nieprawidłową pozycją płodu, występującą w około 4% przypadków.W zależności od pozycji kończyn dolnych płodu, prezentację pośladkową można podzielić na trzy typy:
① Prezentacja pojedyncza: biodra płodu są zgięte, kolana wyprostowane, a pośladki stanowią najniższą część ciała prezentującego się płodu;② Położenie miednicowe całkowite: zarówno stawy biodrowe, jak i kolanowe są zgięte, przypominając pozycję siedzącą ze skrzyżowanymi nogami, przy czym pośladki i obie stopy są skierowane do przodu; ③ Położenie miednicowe niecałkowite: położenie występuje poprzez jedną stopę lub obie stopy, jedno kolano lub oba kolana lub jedną stopę i jedno kolano.Spośród tych trzech prezentacji, całkowita prezentacja pośladkowa jest najbardziej korzystna dla porodu drogami natury, a następnie prezentacja pojedyncza pośladkowa. Niepełna prezentacja pośladkowa nie nadaje się do porodu drogami natury, a preferowaną metodą jest cesarskie cięcie.
Jakie niekorzystne skutki może mieć prezentacja pośladkowa dla matki i dziecka?
Ze względu na nieregularny kształt części prezentującej się, szczególnie w przypadku niepełnej prezentacji pośladkowej, nie może ona przylegać tak ściśle do dolnego odcinka macicy i szyjki macicy, jak prezentująca się głowa. Często pozostawia to lukę, zwiększając ryzyko przedwczesnego pęknięcia błon płodowych. Podczas porodu skurcze macicy mogą być niewystarczające, co wydłuża proces porodu i zwiększa ryzyko krwotoku poporodowego.Przedwczesne pęknięcie błon płodowych w przypadku położenia miednicowego wiąże się również ze znacznie wyższym ryzykiem wypadnięcia pępowiny, które występuje około dziesięć razy częściej niż w przypadku położenia głowowego.Przedwczesne pęknięcie błon płodowych może również przyspieszyć poród przedwczesny, zwiększając śmiertelność noworodków. Podczas porodu w położeniu miednicowym końcowe ułożenie głowy płodu często napotyka trudności porodowe, potencjalnie powodując uduszenie noworodka, uszkodzenie splotu ramiennego, krwotok śródczaszkowy, a nawet poronienie z powodu przedłużającego się porodu głowy. Spośród części płodu głowa jest największa, ramiona są mniejsze od głowy, a pośladki najmniejsze.Podczas porodu głowowego, po urodzeniu największej części — głowy płodu — mniejsze ramiona i pośladki wychodzą płynnie i bez trudności. Jednak podczas porodu w pozycji miednicowej najpierw rodzi się najmniejsza część — pośladki, a następnie największa część — głowa. W rezultacie po urodzeniu pośladków i ramion głowa często ulega zablokowaniu.Gdy ciało jest już urodzone, ale głowa pozostaje zablokowana w kanale rodnym, pępowina — linia życia płodu łącząca łożysko z pępowiną — zostaje ściśnięta między głową a ścianą pochwy. Jeśli głowa nie zostanie urodzona w ciągu 5–6 minut po pojawieniu się ciała, przedłużone utrudnienie przepływu krwi pępowinowej może spowodować poważną hipoksję płodu i śmierć z powodu przedłużonego niedotlenienia.Podczas wyciągania głowy płodu ucisk lub trakcja mogą spowodować uszkodzenie nerwów splotu ramiennego. Alternatywnie, nadmierne odkształcenie głowy podczas porodu może spowodować poważne konsekwencje, takie jak krwotok śródczaszkowy spowodowany nadmiernym nakładaniem się lub przemieszczeniem kości czaszki.Czy oznacza to, że wszystkie przypadki położenia miednicowego muszą być rozpatrywane jako wskazanie do cesarskiego cięcia?
Podejście do porodu w położeniu miednicowym opiera się na strategii „selektywnej”, w której sposób porodu jest ustalany na podstawie kompleksowej oceny wielkości płodu, wymiarów miednicy, rodzaju położenia miednicowego oraz obecności powikłań ciąży lub chorób współistniejących.Cesarskie cięcie powinno być wykonywane u kobiet z wąską miednicą, masą płodu przekraczającą 3500 g, niepełnym położeniem miednicowym, zaawansowanym wiekiem matki bez historii porodów lub historią trudnego porodu. Kobiety, które nie spełniają tych kryteriów, mogą zdecydować się na poród drogami natury. Kobiety rodzące drogami natury powinny unikać stania lub chodzenia i odpoczywać w pozycji leżącej na boku, aby zapobiec wypadnięciu pępowiny.W przypadku pęknięcia błon płodowych należy natychmiast wezwać personel medyczny w celu monitorowania tętna płodu, aby szybko wykryć i opanować wypadnięcie pępowiny. Jeśli wypadnięcie pępowiny nastąpi przed całkowitym rozwarciem szyjki macicy, a tętno płodu pozostaje zadowalające, konieczne jest wykonanie cesarskiego cięcia w trybie pilnym w celu urodzenia dziecka i uratowania płodu. Najważniejszym aspektem zapobiegania i postępowania w przypadku położenia miednicowego jest regularne wykonywanie badań prenatalnych.Położenie miednicowe jest stosunkowo częste w 30. tygodniu ciąży. Na tym etapie objętość płynu owodniowego jest znaczna, płód jest nadal stosunkowo mały, a jama macicy oferuje dużo miejsca. W rezultacie wiele przypadków położenia miednicowego spontanicznie przekształca się w położenie głowowe.Po 30 tygodniu ciąży płód rośnie szybciej i staje się stosunkowo większy, podczas gdy objętość płynu owodniowego w macicy pozostaje w dużej mierze niezmieniona. Powoduje to stosunkowo mniejszą przestrzeń w jamie macicy, co sprawia, że spontaniczna zmiana pozycji płodu staje się coraz mniej prawdopodobna. Należy podjąć odpowiednią interwencję, aby zachęcić do zmiany pozycji z miednicowej na głowową.
Powszechnie dostępne są następujące metody:
1. Pozycja kolanowo-klatkowa.Kobieta w ciąży powinna opróżnić pęcherz, poluzować pasek w spodniach i uklęknąć na łóżku. Jej uda powinny być ustawione pionowo, tworząc kąt prosty z powierzchnią łóżka, a ciało powinno być pochylone w kierunku łóżka. Pozycję tę należy utrzymywać dwa razy dziennie przez około 15 minut, przez okres jednego tygodnia. Pozycja kolanowo-klatkowa ułatwia wycofanie pośladków płodu z jamy miednicy. Zmieniając środek ciężkości płodu, pomaga skierować głowę w dół, a pośladki w górę, co pozwala skorygować pozycję płodu.
2. Napromieniowanie laserowe lub moxibustion w punkcie akupunkturowym Zhi Yin. Punkt ten znajduje się na bocznej stronie małego palca, około 0,1 cun od kąta paznokcia, i jest leczony za pomocą napromieniowania laserowego lub moxa stick. Zabieg należy wykonywać raz dziennie przez 15–20 minut, a jeden cykl leczenia obejmuje 5–7 sesji. Podczas terapii należy poluzować pasek w pasie.Połączenie tej metody z pozycją kolanowo-klatkową zwiększa skuteczność zabiegu. ⒊ Wersja zewnętrzna. Jeśli powyższe metody nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, w okresie między 32. a 34. tygodniem ciąży można wykonać wersję zewnętrzną. Zaawansowany wiek ciążowy często komplikuje zabieg ze względu na wielkość płodu, co może prowadzić do trudności lub niepowodzenia.
Procedura: Kobieta w ciąży leży na plecach na łóżku do badań z opuszczonymi spodniami, aby odsłonić brzuch. Kolana są zgięte i lekko odwiedzione, aby rozluźnić ścianę brzucha.Lekarz ustawia się po prawej stronie pacjentki. Jedną ręką chwyta głowę płodu, a drugą pośladki. Ręka trzymająca głowę delikatnie popycha ją wzdłuż brzucha płodu, utrzymując zgięcie głowy, w kierunku wejścia do miednicy. Jednocześnie druga ręka unosi pośladki do góry, aż do osiągnięcia pozycji głową w dół.Manewr należy wykonywać delikatnie, unikając użycia siły, aby zapobiec powikłaniom, takim jak przedwczesne odklejenie łożyska. W przypadku napotkania oporu podczas zabiegu należy go natychmiast przerwać; nigdy nie należy kontynuować zabiegu, używając nadmiernej siły.Przed i po zabiegu należy monitorować tony serca płodu. Jeśli po zabiegu wystąpią nieprawidłowe tony serca lub częste, energiczne ruchy płodu, może to wskazywać na powikłania, takie jak zaplątanie pępowiny podczas obrotu. W takim przypadku należy ponownie ustawić płód w pozycji pośladkowej, aby rozplątać pępowinę. Po zmianie pozycji należy kontynuować obserwację przez co najmniej pół godziny, aż do przywrócenia normalnych tonów serca i ustania częstych ruchów, zanim będzie można zakończyć monitorowanie.