De opkomst van de '4-2-1'-gezinsstructuur heeft de afgelopen jaren geleid tot grote maatschappelijke bezorgdheid en ongerustheid over kwesties als intergenerationele kinderopvang, overmatige verwennerij en een te grote nadruk op vroeg onderwijs. Onderwijsexperts dringen er bij ouders van enig kinderen op aan om hun aanpak van de opvoeding van hun enige kleinkinderen te heroverwegen en waarschuwen voor veelvoorkomende valkuilen.
Intergenerationele kinderopvang verzwakt de opvoedende rol van het gezin
Elke ochtend om 7 uur neemt de 54-jarige Wang Kexin de bus om haar jonge kleinzoon naar de crèche te brengen en haalt hem om 16 uur weer op. "Wat kun je doen? Het jonge stel heeft het druk met hun werk. Het is zeker beter dat ik, zijn grootmoeder, voor hem zorg dan dat hij aan een oppas wordt toevertrouwd", vertelde Wang Kexin aan onze verslaggever.
Het is duidelijk dat de meeste ouders van de enige-kindgeneratie zich momenteel in de opgaande fase van hun carrière bevinden, met een hoge werkdruk en aanzienlijke levensdruk. Sommigen zijn ook emotioneel nog niet volwassen en hebben moeite om zich aan te passen aan de overgang naar het ouderschap. De vraag "wie voor de kinderen zal zorgen" is voor hen een voortdurende zorg geworden. Als gevolg daarvan is het opvoeden van de derde generatie door grootouders een wijdverbreid fenomeen geworden.
Meer dan drie decennia na de invoering van de éénkindpolitiek heeft een grote groep enige kinderen de huwbare leeftijd bereikt en zijn ze zelf ouders geworden. De tweede generatie enige kinderen die zij hebben gekregen, wordt de "tweede generatie enige kinderen" genoemd.
Uit een enquête van China Women's Magazine blijkt dat meer dan 70% van de jonge ouders hun kinderen "baart maar niet opvoedt", waardoor de volledige zorg voor de kinderen op de schouders van oudere familieleden terechtkomt. Concreet wordt 42% van de kinderen voornamelijk verzorgd door de grootouders van vaderskant, 30% door de grootouders van moederskant, terwijl minder dan 20% door hun eigen ouders wordt opgevoed.
Liu Limei, kleuterleidster op de Nanning-kleuterschool in Shenyang, vertelde dat tijdens een recente ouder-kindactiviteitendag minder dan 30% van de 130 kinderen door hun ouders werd begeleid, terwijl de rest door grootouders werd bijgestaan. "Veel van de interactieve spelletjes en activiteiten van die dag waren niet geschikt voor oudere deelnemers, waardoor het evenement niet het beoogde resultaat opleverde", aldus juf Liu. Zij is van mening dat jonge ouders moeten beseffen dat zij een onmisbare rol spelen in de ontwikkeling van hun kinderen en dat zij niet alle verantwoordelijkheden op ouderen kunnen afschuiven.
Het China Youth Research Centre heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de karakterontwikkeling van tweede generatie enige kinderen. Sun Hongyan, hoofd van het onderzoeksteam, stelt dat 70% van de intergenerationele kinderopvang de opvoedende rol van het gezin verzwakt. "Als ouders er niet in slagen een hechte ouder-kindband op te bouwen voordat het kind zes jaar wordt, kan dit later gemakkelijk leiden tot een afstandelijke relatie, wat mogelijk verschillende psychologische problemen kan veroorzaken", waarschuwde Sun, waarbij ze jonge ouders aanspoorde om actief deel te nemen aan de opvoeding van hun kinderen.
Overmatige verwennerij bederft de generatie van enige kinderen
"De grootste uitdaging bij het opvoeden van de generatie van enige kinderen is de neiging van grootouders om hun kleinkinderen overmatig te verwennen", aldus Zhou Yongmei, directeur van het Shenyang Youth Psychological Counselling Centre. Voor veel ouderen wordt het opvoeden van kleinkinderen hun belangrijkste emotionele houvast, waardoor ze geneigd zijn tot toegeeflijk gedrag."Dit is zeer schadelijk voor de ontwikkeling van een kind, omdat het egoïsme, hebzucht en zelfingenomenheid in de hand werkt en hen zelfs leert om op jonge leeftijd hun verantwoordelijkheid te ontlopen." Zhou Yongmei stelt dat overbescherming door ouders leidt tot overmatige afhankelijkheid, wat de groei van een kind ernstig belemmert. Een ouder die bang was dat zijn kind zou vallen, verbood het kind vanaf zijn kindertijd te rennen, met als gevolg dat een leerling uit groep 5 in Shenyang nog steeds niet snel kan lopen.
"Vanuit kinderpsychologisch perspectief zijn kinderen van nature geneigd om zelfstandig op ontdekking te gaan en halen ze plezier uit dergelijke ervaringen. Bovendien bevordert het doorlopen van het traject van mislukking naar succes een gevoel van voldoening en bouwt het veerkracht op. We moeten kinderen hun kindertijd teruggeven en hen niet onder het mom van bescherming hun recht op geluk ontnemen." Zhou dringt er bij ouders op aan om te leren loslaten en hun kinderen de kans te geven om door eigen inspanningen te groeien.