Wiele osób cierpiących na bezsenność doświadcza „lęku związanego z brakiem snu”, w którym samo położenie się w nocy wywołuje obawy przed bezsennością lub desperacką próbę wymuszenia snu, często przynoszącą skutki odwrotne do zamierzonych. Wyższa aktywność neuronowa w korze mózgowej obejmuje dwa procesy: pobudzenie i hamowanie. W ciągu dnia komórki mózgowe znajdują się w stanie pobudzenia. Po całym dniu pracy potrzebują odpoczynku, przechodząc w stan hamowania, aby ułatwić zasypianie. Po nocnym odpoczynku w naturalny sposób powracają do stanu czuwania.
Szkodliwe postrzeganie snów
Wiele osób twierdzących, że cierpi na bezsenność, błędnie interpretuje sny, postrzegając je jako oznakę złej jakości snu i szkodliwe dla zdrowia. Niektórzy błędnie utożsamiają nawet intensywne sny z bezsennością. Te błędne przekonania często wywołują niepokój, a osoby te martwią się snami po zaśnięciu. Ten stan podwyższonej czujności często pogarsza jakość snu.
Samokrytyka
Niektóre osoby po popełnieniu błędu odczuwają poczucie winy i samokrytykę. W myślach odtwarzają zdarzenie, żałując, że nie poradziły sobie z nim odpowiednio. W ciągu dnia, gdy są zajęte innymi sprawami, te uczucia samokrytyki i żalu mogą nieco ustąpić. Jednak w nocy „nawiedzają” je fantazje związane z samokrytyką i żalem, a także wynikające z nich podekscytowanie, co utrudnia im zasypianie przez długi czas.
Lęk antycypacyjny
Odnosi się to do stanu, w którym osoba oczekuje spotkania z kimś lub wykonania zadania, martwiąc się, że zaspała i przegapiła spotkanie, przez co często budzi się wcześnie rano.Na przykład administrator strony internetowej pracujący w systemie zmianowym (rozpoczynającym się o północy) często kładzie się spać o 19:00. Strach przed spóźnieniem uniemożliwia spokojny sen, zazwyczaj pozwalając na tylko 1-2 godziny snu przed nagłym przebudzeniem. Z czasem przekształca się to w chroniczne wczesne budzenie się. Podobnie osoby oczekujące na ogłoszenie awansu, ocenę tytułu zawodowego lub wyniki przydziału mieszkania często doświadczają oczekiwania, które zakłóca sen.