Oorspronkelijk noemde de medische wereld magnetische resonantiebeeldvorming nucleaire magnetische resonantiebeeldvorming. Het woord 'nucleair' riep vaak associaties op met straling. Om de bezorgdheid van het publiek weg te nemen, heeft de medische wereld bewust het voorvoegsel 'nucleair' laten vallen en de term magnetische resonantiebeeldvorming, in het Engels afgekort als MRI, aangenomen. Toch noemen velen het nog steeds nucleaire magnetische resonantiebeeldvorming en maken ze zich zorgen over blootstelling aan straling tijdens scans. Komt er bij MRI straling kijken?
In tegenstelling tot röntgenfoto's of CT-scans, waarbij gebruik wordt gemaakt van ioniserende straling, werkt MRI-beeldvorming volledig zonder straling. Het maakt gebruik van de waterstofkernen in de watermoleculen in ons lichaam als resonantiesignalen voor beeldvorming. Ons lichaam bevat veel water, en elke watermolecule heeft twee waterstofkernen. Deze overvloed aan waterstofkernen genereert een zeer intens magnetisch resonantiesignaal.
Voor dit onderzoek ligt de patiënt op een scanbed voordat hij of zij een cirkelvormige magneetkamer binnengaat, waardoor hij of zij in feite in een krachtig magnetisch veld terechtkomt. Alle metalen voorwerpen moeten vooraf worden verwijderd.Sommige patiënten hebben mogelijk metalen implantaten, zoals vasculaire clips of spiraaltjes. Deze moeten worden gecontroleerd door de opererende chirurg om te bepalen of ze geschikt zijn voor MRI, om mogelijke verplaatsing of storing van het implantaat te voorkomen. De duur van een MRI-scan varieert afhankelijk van de aandoening en het onderzochte gebied, maar duurt doorgaans minder dan 30 minuten. Een gewone MRI-scan van het hoofd duurt ongeveer tien minuten, terwijl een scan van de wervelkolom meer dan twintig minuten kan duren.Tijdens de scan horen veel patiënten ongewoon harde geluiden. Deze geluiden vergemakkelijken de ruimtelijke lokalisatie en variëren in intensiteit, afhankelijk van de gebruikte apparatuur. Patiënten krijgen oordopjes voor hun comfort. Soms kan een scan worden voorgeschreven als zowel gewoon als met contrastversterking. Voor MRI met contrastversterking wordt een op gadolinium gebaseerd contrastmiddel intraveneus geïnjecteerd. Dit middel verspreidt zich via de bloedbaan door het lichaam en versterkt het weefselcontrast om normale van abnormale gebieden te onderscheiden.Sommige personen kunnen na toediening van het contrastmiddel bijwerkingen krijgen, zoals netelroos, misselijkheid of braken. Milde reacties vereisen doorgaans geen speciale behandeling; door meer te drinken en vaker te plassen om het contrastmiddel af te breken, verdwijnen de symptomen. Matige tot ernstige reacties vereisen farmacologische behandeling. Over het algemeen blijft MRI een gevestigde beeldvormingsmodaliteit met hoge veiligheids- en nauwkeurigheidsnormen.