Ülke çapında fiziksel zindeliğin teşvik edilmesi ve ebeveynlerin çocukların fiziksel kondisyonuna giderek daha fazla önem vermesi ile birlikte, daha fazla genç çeşitli spor aktivitelerine katılmaktadır. Okul sporları, ders dışı programlar ve atletizm yarışmalarında egzersiz yoğunluğunun ve çeşitliliğinin artması, buna bağlı olarak çocuk ve ergenlerde kas-iskelet sistemi yaralanma oranlarının artmasına neden olmuştur. Çocuklar minyatür yetişkinler değildir; devam eden büyüme ve gelişmeleri, yetişkinlerden önemli anatomik, fizyolojik ve biyomekanik farklılıklar anlamına gelir.Bu gelişimsel özellikler nedeniyle, çocuk ve ergenlerdeki kemik ve eklem yaralanmalarının niteliği, tedavi yaklaşımları ve prognozları yetişkinlerden farklıdır.Önemli bir kuvvet altında, kemiğin bazı kısımları kırışabilir veya kırılabilirken, diğer kısımlar sağlam kalabilir ve bu durum genç bir ağaç dalının bükülmesine benzer. Bu fenomen, tıp terminolojisinde yeşil dal kırığı olarak adlandırılır.Aynı zamanda, çocukların eklem kapsülleri kalın ve esnektir, bu da kemiğin kendisine göre kuvvete karşı daha fazla direnç sağlar. Sonuç olarak, radyal baş subluksasyonu gibi belirli gelişimsel fenomenler dışında, çocuklar şiddetli travma sırasında çıkıklardan çok kırıklara daha yatkındır. Ancak, kemikler yaşla birlikte sertleştikçe, ergenlik döneminde eklem çıkıklarının görülme sıklığı belirgin şekilde artar.Büyüme ve gelişme çocukluğun belirleyici özellikleridir ve kemikler de buna bir istisna değildir. Uzuv kemiklerinin uzaması, kemik uçlarındaki kıkırdağın sürekli olarak yeni kemik dokusu oluşturma kapasitesine bağlıdır. Bu rejeneratif kıkırdak, epifiz plakası olarak adlandırılır. Belirli bir yaşta, bu kıkırdak kemikleşerek iskelet büyümesinin sona erdiğini gösterir.Epifiz travma, hastalık veya diğer nedenlerle hasar görürse, rejeneratif kapasitesi azalabilir veya tamamen durabilir. Bu durum iskelet gelişimini bozar ve uzuvlarda kısalma veya deformiteye yol açabilir. Ancak bugüne kadar epifiz hasarını önlemek veya tedavi etmek için temel bir yöntem bulunmamaktadır. Cerrahi müdahale bile epifizin rejeneratif yeteneğini doğrudan geri kazandırmak veya geliştirmek yerine, büyüme için uygun bir ortam yaratmaktan öteye geçmemektedir.
D vitamini kırıkların iyileşmesine yardımcı olur
Spor yaralanmalarının ardından yapılan rehabilitasyon, iyileşmeyi veya fonksiyonel iyileşmeyi destekleyen fiziksel aktivitelerden oluşur.Uygun, bilimsel temelli rehabilitasyon, yaralanmanın iyileşmesini hızlandırmada ve fonksiyonel iyileşmeyi desteklemede olumlu bir rol oynar. Ancak, okul çağındaki çocuklar ve ergenlerin minyatür yetişkinler olmadığını belirtmek önemlidir. Vücutları hala gelişme aşamasındadır ve rehabilitasyon yaklaşımları yetişkinlerinkinden farklıdır. Bu nedenle, bilimsel olarak sağlam bir rehabilitasyon planı, kapsamlı bir anlayış ve doğru tanı temelinde oluşturulmalıdır.Fizik tedavi sırasında, rehabilitasyon egzersizlerinin hareket aralığı, sıklığı, süresi ve yük yoğunluğu kademeli olarak artırılmalıdır. Aksi takdirde, yaralanma ağırlaşabilir, iyileşme engellenebilir ve hatta kronik, iyileşmeyen yaralanmalara yol açabilir. Örneğin, heterotopik ossifikasyon, suprakondiler humerus kırıklarının nadir görülen bir komplikasyonudur ve aşırı postoperatif manipülasyon ve fizyoterapi en yaygın katkıda bulunan faktörler olarak kabul edilir.
Ayakta alçıların çıkarılması ve çelik pimlerin çıkarılmasından sonra, çocuklar aktif olarak dirsek fleksiyonu, ekstansiyonu ve rotasyonel hareketleri yapmaya teşvik edilebilir. Lokal ısı uygulaması izin verilebilir, ancak pasif veya zorla yapılan egzersizlerden kaçınılmalıdır. Fizik tedavinin zamanlaması da büyüme plakalarının kapanmasına bağlıdır.Kas-kemik bağlanma bölgelerinde iltihaplanma, ergenlik öncesi veya ergenlik çağındaki sporcularda yaygındır. Semptomlar arasında proksimal tibianın ön yüzünde ağrılı bir çıkıntı, koşma veya zıplama gibi yüksek etkili aktiviteler sırasında aralıklı veya sürekli ağrı ve diz çökme veya merdiven çıkma sırasında rahatsızlık bulunur. Bu sorunlar genellikle büyüme plağı kapandıktan sonra düzelir.Hastalara hafif hamstring ve kuadriseps germe egzersizleri reçete edilebilir. Düz bacak kaldırma hareketleri kuadrisepsleri güçlendirmeye yardımcı olur. Semptomatik dönemlerde fiziksel aktivitenin değiştirilmesi veya kısıtlanması tavsiye edilir. Aktif büyüme aşamasındaki çocuklar hızlı iskelet gelişimi yaşarlar. Spor yaralanmalarının ardından yetersiz beslenme, büyüme geriliği, gelişme durması ve diğer olumsuz sonuçlara yol açabilir.Kışların uzun sürdüğü kuzey bölgelerinde, çocuklar yeterince güneş ışığına maruz kalmayabilir ve bu da düşük D vitamini seviyelerine yol açabilir. Birkaç vaka çalışması, kırıkların kaynamaması veya iyileşmesinin gecikmesinin D vitamini eksikliği ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. D vitamini takviyesi, kırıkların iyileşmesine yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda kırık sonrası kas gücünün geri kazanılmasında da rol oynar.
On yaşın altındaki çocuklar için üst ekstremite koruması
Ülke çapında fiziksel aktivitenin teşvik edilmesi ve ebeveynlerin çocuklarının fiziksel zindeliğine daha fazla önem vermesi ile birlikte, daha fazla genç çeşitli sporlara katılmaktadır.Okul sporları, ders dışı etkinlikler ve atletizm yarışmalarındaki faaliyetlerin hacmi ve çeşitliliğinin artması, bu yaş grubunda kas-iskelet sistemi yaralanmalarında da buna paralel bir artışa yol açmıştır. Çocuklar, yetişkinlerin sadece küçük versiyonları değildir; devam eden büyüme ve gelişimleri, önemli anatomik, fizyolojik ve biyomekanik farklılıklar olduğu anlamına gelir. Sonuç olarak, pediatrik kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının yaralanma türü, tedavi yaklaşımları ve prognozları yetişkinlerden farklıdır.
10 yaşın altındaki çocuklarda yaralanmalar çoğunlukla düşmelerden kaynaklanır ve en sık etkilenen bölge üst ekstremiteler, özellikle dirsek eklemi ve önkoldur. Örnekler arasında yatay barlardan, paralel barlardan veya duvar barlarından düşmeler veya koşarken kazara takla atmalar sayılabilir. Ayrıca, paten, kaykay ve futbol gibi aktiviteler yüksek risk taşır ve bu aktivitelerden önce bilek, dirsek ve diz eklemlerinin yeterli şekilde korunması gerekir.
Çocuklarda üst ekstremite yaralanmaları mevsimsel değişiklikler gösterir; yaz aylarında açık hava etkinliklerinin artmasıyla birlikte hem görülme sıklığı hem de ciddiyeti artar. Aşırı kilolu çocuklar, zayıf postür dengesi, bağ gevşekliği veya azalmış kemik mineralizasyonu nedeniyle spor yaralanmaları ve kırık riskleri daha yüksektir.Jimnastik veya sokak dansı gibi aktiviteler, bileklere tekrarlayan eksenel yüklemeyi içerir ve bu da kronik, tekrarlayan eklem ağrısına yol açabilir. Bu tür semptomlar ortaya çıkarsa, derhal tıbbi değerlendirme yapılması tavsiye edilir.
Top sporlarında alt ekstremite yaralanmaları
10 yaş ve üstü ergenlerde basketbol, futbol, badminton ve masa tenisi gibi sporlara katılım artar.Yaralanmalar çoğunlukla alt ekstremitelerde meydana gelir ve esas olarak sporla ilgilidir.
Basketbolda en savunmasız bölgeler bel, dizler ve ayak bilekleridir. Bunun başlıca nedenleri düşmeler, top için zıplamalar, yanlış iniş teknikleri veya kaygan zeminlerdir.Vücut ağırlığı fazla ve esnekliği az olan ergenler, diz menisküsü, ön ve arka çapraz bağlar, diz kapağı ve eklem kıkırdağı ile ilgili yaralanmalara yatkındır. Çocuklarda ve ergenlerde bağlar büyüme plakalarından daha güçlü olduğundan, ayak bileği burkulmaları tibia ve fibula'nın distal uçlarında ayrılma kırıklarına da neden olabilir ve bu da uzuvların büyümesini ve gelişimini etkileyebilir.
Futbolda ayak bileği burkulmaları en yaygın olanıdır, bunu uyluk kası gerilmeleri ve menisküs, bağ, patella ve eklem kıkırdağı hasarına neden olan diz burkulmaları izler.
Badminton sırasında beldeki önemli hareket aralığı bel burkulmalarına yatkınlığı artırırken, tekrarlayan omuz sürtünmesi rahatsızlık veya ağrıya neden olabilir. Masa tenisinde yaralanmalar öncelikle bel, omuzlar, dizler, ayak bilekleri ve bilekleri etkiler.
Aşırı kilolu ve düzenli egzersiz yapmayan ergenler için, yıllık spor günlerinde ani hızlanma pelvis çevresinde şiddetli ağrıya neden olabilir. Bu durum, iliumda avülsiyon kırığı şüphesini doğurur ve acil tıbbi müdahale gerektirir.
Ayrıca, çocukların ve ergenlerin oyunları sırasında meydana gelen çarpışmalar, lokalize kemik ve yumuşak doku yaralanmalarına neden olabilir.Örneğin, 10 yaşın üzerindeki ergenler, omuza doğrudan çarpma sonucu sıklıkla omuz eklemi yaralanmaları geçirirler; bu yaralanmalar arasında klavikula kırıkları ve proksimal humerus kırıkları sayılabilir. Bu nedenle, okul bahçeleri yaş gruplarına göre bölümlere ayrılmalı ve teneffüslerde boy ve kilo farkı büyük olan çocuklar arasında çarpışmaların önlenmesi sağlanmalıdır.
Özetle, çocuk ve ergenlerde kas-iskelet sistemi yaralanmaları başlıca yumuşak doku kontüzyonları, kas gerilmeleri, bel burkulmaları, diz menisküs yırtıkları, bağ yırtıkları, eklem kıkırdağı hasarları, epifiz yaralanmaları, şaft kırıkları ve eklem çıkıklarıdır.Çocuklar veya ergenler fiziksel aktivite sonrasında ağrı, şişlik, eklem hareketinde kısıtlılık veya deformite yaşarlarsa, uzman bir pediatrik ortopedi kliniğine derhal başvurmak gerekir. Açık ve Kapalı Yaralar Farklı Tedavi Gerektirir Okul çağındaki çocuklarda ve ergenlerde spor yaralanmaları, açık veya kapalı yaralanmalar olarak sınıflandırılır ve her biri farklı tedavi ilkeleri gerektirir.
Açık yaralanmalarda, okul ve açık hava etkinliklerinde en sık görülen yaralanmalar cilt yaralanmalarıdır. Bunlar arasında düşme sonucu dizlerde veya avuç içlerinde oluşan sıyrıklar, dikenlerden kaynaklanan kol kesikleri veya keskin nesnelerden kaynaklanan delinmeler sayılabilir. Bu gibi durumlarda, yaranın derinliğini, kanamanın yerini ve miktarını dikkatlice değerlendirin. Tedavi, ciddiyetine göre değişir.
İlk olarak, cilt sıyrıkları genellikle epidermisle sınırlıdır ve sıklıkla hafif kanama, morarma veya ekimoz ile birlikte görülür. Acil müdahale, yarayı temizleyerek kum veya kalıntıları gidermek, iyice kurutmak, iyot solüsyonu uygulamak ve gazlı bez ve bandajla sabitlemektir. Suya maruz kalmaktan ve efordan kaçının; bir hafta boyunca uygun dinlenme iyileşmeyi kolaylaştıracaktır.