Met de landelijke promotie van lichamelijke fitheid en de toenemende nadruk van ouders op de fysieke conditie van hun kinderen, nemen steeds meer jongeren deel aan diverse sportactiviteiten. De toegenomen intensiteit en variatie van schoolsportevenementen, buitenschoolse programma's en atletiekwedstrijden hebben geleid tot een stijging van het aantal letsels aan het bewegingsapparaat bij kinderen en adolescenten. Kinderen zijn geen miniatuurvolwassenen; door hun voortdurende groei en ontwikkeling bestaan er aanzienlijke anatomische, fysiologische en biomechanische verschillen met volwassenen.Vanwege deze ontwikkelingskenmerken verschillen de aard van de blessures, de behandelingsmethoden en de prognoses voor bot- en gewrichtsblessures bij kinderen en adolescenten van die bij volwassenen.Onder aanzienlijke kracht kunnen delen van het bot kreuken of breken, terwijl andere segmenten intact blijven, wat lijkt op het buigen van een jonge boomtak. Dit fenomeen wordt in medische terminologie een groene-takbreuk genoemd.Tegelijkertijd zijn de gewrichtskapsels van kinderen dik en veerkrachtig, waardoor ze beter bestand zijn tegen kracht dan het bot zelf. Bijgevolg zijn kinderen, behalve bij specifieke ontwikkelingsverschijnselen zoals subluxatie van de radiuskop, bij heftig trauma eerder geneigd tot breuken dan tot ontwrichtingen. Naarmate de botten met de leeftijd harder worden, neemt het aantal verschillende gewrichtsontwrichtingen tijdens de adolescentie echter aanzienlijk toe.Groei en ontwikkeling zijn kenmerkend voor de kindertijd, en botten vormen daarop geen uitzondering. De verlenging van de botten in de ledematen is afhankelijk van het vermogen van het kraakbeen aan de uiteinden van de botten om voortdurend nieuw botweefsel te vormen. Dit regeneratieve kraakbeen wordt de epifyseplaat genoemd. Op een bepaalde leeftijd verkalkt dit kraakbeen tot bot, wat het einde van de skeletgroei markeert.Als de epifyse beschadigd raakt door een trauma, ziekte of andere oorzaken, kan het regeneratieve vermogen ervan afnemen of zelfs volledig verdwijnen. Dit belemmert de ontwikkeling van het skelet, wat kan leiden tot verkorting of misvorming van ledematen. Tot op heden bestaat er echter geen fundamentele methode om epifysaire schade te voorkomen of te behandelen. Zelfs chirurgische ingrepen creëren slechts een gunstige omgeving voor groei, in plaats van het regeneratieve vermogen van de epifyse direct te herstellen of te verbeteren.
Vitamine D helpt bij het herstel van breuken
Revalidatie na sportblessures omvat fysieke activiteiten die het herstel of de functionele verbetering bevorderen.Passende, wetenschappelijk onderbouwde revalidatie speelt een positieve rol bij het versnellen van de genezing van blessures en het bevorderen van functioneel herstel. Het is echter belangrijk op te merken dat schoolgaande kinderen en adolescenten geen miniatuurvolwassenen zijn. Hun lichaam is nog in ontwikkeling en revalidatiebenaderingen verschillen van die voor volwassenen. Daarom moet een wetenschappelijk verantwoord revalidatieplan gebaseerd zijn op een uitgebreid begrip en een nauwkeurige diagnose.Tijdens fysiotherapie moeten het bewegingsbereik, de frequentie, de duur en de belastingsintensiteit van revalidatieoefeningen geleidelijk worden opgevoerd. Als dit niet gebeurt, kan dit het genezingsproces verergeren of belemmeren, wat kan leiden tot chronische, niet-genezende blessures. Heterotope ossificatie is bijvoorbeeld een zeldzame complicatie van supracondylaire humerusfracturen, waarbij overmatige postoperatieve manipulatie en fysiotherapie als de meest voorkomende factoren worden beschouwd.
Na het verwijderen van het gipsverband en de stalen pinnen bij poliklinische patiënten, kunnen kinderen worden aangemoedigd om actief elleboogflexie-, extensie- en rotatiebewegingen uit te voeren. Lokale warmtebehandeling is toegestaan, maar passieve of geforceerde oefeningen moeten worden vermeden. Het tijdstip van fysiotherapie is ook afhankelijk van de sluiting van de groeischijven.Ontsteking op plaatsen waar spieren aan botten vastzitten, komt vaak voor bij pre-adolescente of adolescente sporters. Symptomen zijn onder meer een pijnlijke uitstulping aan de voorzijde van het proximale scheenbeen, intermitterende of aanhoudende pijn tijdens activiteiten met hoge impact, zoals rennen of springen, en ongemak bij het knielen of traplopen. Deze problemen verdwijnen doorgaans na sluiting van de groeischijf.Patiënten kunnen lichte rekoefeningen voor de hamstrings en quadriceps voorgeschreven krijgen. Het strekken van gestrekte benen helpt de quadriceps te versterken. Tijdens symptomatische periodes is het raadzaam om fysieke activiteit aan te passen of te beperken. Kinderen in actieve groeifasen maken een snelle ontwikkeling van het skelet door. Na sportblessures kan onvoldoende voedingsinname leiden tot groeiachterstand, groeistilstand en andere nadelige gevolgen.In noordelijke regio's met lange winters kunnen kinderen onvoldoende blootstelling aan zonlicht buiten krijgen, wat kan leiden tot een laag vitamine D-gehalte. Verschillende casestudies suggereren dat het niet genezen of vertraagd genezen van fracturen verband kan houden met een vitamine D-tekort. Suppletie met vitamine D helpt niet alleen bij het herstel van fracturen, maar speelt ook een rol bij het herstel van de spierkracht na een fractuur.
Bescherming van de bovenste ledematen voor kinderen onder de tien jaar
Door de landelijke promotie van lichaamsbeweging en de toegenomen aandacht van ouders voor de fysieke conditie van hun kinderen, nemen steeds meer jongeren deel aan diverse sporten.De toegenomen omvang en verscheidenheid van activiteiten in schoolsport, buitenschoolse activiteiten en atletiekwedstrijden hebben geleid tot een overeenkomstige toename van letsels aan het bewegingsapparaat bij deze leeftijdsgroep. Kinderen zijn niet simpelweg kleinere versies van volwassenen; door hun voortdurende groei en ontwikkeling bestaan er aanzienlijke anatomische, fysiologische en biomechanische verschillen. Bijgevolg verschillen de aard van de letsels, de behandelingsmethoden en de prognoses voor pediatrische aandoeningen van het bewegingsapparaat van die bij volwassenen.
Bij kinderen jonger dan 10 jaar gaat het voornamelijk om letsels door vallen, waarbij de bovenste ledematen het meest worden getroffen, met name het ellebooggewricht en de onderarm. Voorbeelden hiervan zijn vallen van horizontale balken, parallelle balken of klimrekken, of ongelukkige valpartijen tijdens het rennen. Daarnaast brengen activiteiten zoals skaten, skateboarden en voetbal hoge risico's met zich mee, waardoor adequate bescherming van de pols-, elleboog- en kniegewrichten noodzakelijk is voordat aan deze activiteiten wordt deelgenomen.
Letsels aan de bovenste ledematen bij kinderen vertonen seizoensgebonden variaties, waarbij zowel de incidentie als de ernst ervan in de zomer toenemen als gevolg van meer buitenactiviteiten. Kinderen met overgewicht lopen een verhoogd risico op sportblessures en breuken als gevolg van een slechte houdingsbalans, laxiteit van de ligamenten of verminderde botmineralisatie.Activiteiten zoals gymnastiek of streetdance brengen herhaalde axiale belasting van de polsen met zich mee, wat kan leiden tot chronische, terugkerende gewrichtspijn. Als dergelijke symptomen zich voordoen, wordt onmiddellijk medisch onderzoek aanbevolen.
Letsels aan de onderste ledematen bij balsporten
Bij adolescenten van 10 jaar en ouder neemt de deelname aan sporten zoals basketbal, voetbal, badminton en tafeltennis toe.Letsels komen vooral voor in de onderste ledematen en zijn voornamelijk sportgerelateerd. Bij basketbal zijn de meest kwetsbare gebieden de onderrug, knieën en enkels, voornamelijk als gevolg van vallen, springen voor de bal, onjuiste landings technieken en gladde oppervlakken.Adolescenten met een hoger lichaamsgewicht en minder flexibiliteit zijn vatbaar voor blessures aan de knie-meniscus, voorste en achterste kruisbanden, knieschijf en gewrichtskraakbeen. Aangezien de ligamenten bij kinderen en adolescenten sterker zijn dan hun groeischijven, kunnen enkelverstuikingen ook scheidingsfracturen aan de distale uiteinden van het scheenbeen en het kuitbeen veroorzaken, wat de groei en ontwikkeling van de ledematen kan beïnvloeden.
Bij voetbal komen enkelverstuikingen het meest voor, gevolgd door hamstringsblessures en knieverstuikingen die schade aan de meniscus, ligamenten, knieschijf en gewrichtskraakbeen veroorzaken.
Bij badminton verhoogt het grote bewegingsbereik in de taille de kans op lumbale verstuikingen, terwijl herhaalde schouderwrijving ongemak of pijn kan veroorzaken. Blessures bij tafeltennis hebben vooral betrekking op de taille, schouders, knieën, enkels en polsen.
Bij adolescenten met overgewicht die niet regelmatig sporten, kan plotselinge versnelling tijdens jaarlijkse sportdagen ernstige pijn rond het bekken veroorzaken. Dit kan wijzen op een avulsiefractuur van het darmbeen, waarvoor onmiddellijke medische hulp nodig is.
Bovendien kunnen botsingen tijdens het spelen van kinderen en adolescenten leiden tot plaatselijke bot- en weke delenletsels.Zo lopen adolescenten ouder dan 10 jaar vaak schoudergewrichtsblessures op door directe klappen op de schouder, zoals sleutelbeenbreuken en proximale humerusfracturen. Schoolpleinen moeten daarom worden ingedeeld in zones op basis van leeftijdsgroepen om botsingen tijdens pauzes tussen kinderen met aanzienlijke verschillen in lengte en gewicht te voorkomen.
Samengevat omvatten musculoskeletale letsels bij kinderen en adolescenten voornamelijk kneuzingen van weke delen, spierverrekkingen, lumbale verstuikingen, meniscusscheuren in de knie, ligamentrupturen, gewrichtskraakbeenschade, epifysaire letsels, schachtfracturen en gewrichtsdislocaties.Als kinderen of adolescenten na lichamelijke activiteit pijn, zwelling, beperkte gewrichtsbeweging of misvorming ervaren, is onmiddellijk overleg met een gespecialiseerde pediatrische orthopedische kliniek essentieel. Open en gesloten wonden vereisen een verschillende behandeling Sportblessures bij schoolgaande kinderen en adolescenten worden ingedeeld in open of gesloten blessures, die elk verschillende behandelingsprincipes vereisen.
Bij open verwondingen zijn huidletsels de meest voorkomende verwondingen tijdens school- en buitenactiviteiten. Voorbeelden hiervan zijn schaafwonden aan knieën of handpalmen door vallen, snijwonden aan armen door doornen of prikwonden door scherpe voorwerpen. In dergelijke gevallen moet de diepte van de wond, de locatie en de hoeveelheid bloedverlies zorgvuldig worden beoordeeld en moet op basis van de ernst een passende behandeling worden toegepast.
Ten eerste blijven schaafwonden meestal beperkt tot de opperhuid en gaan ze vaak gepaard met lichte bloedingen, blauwe plekken of ecchymosen. Onmiddellijke actie bestaat uit het reinigen van de wond om vuil en resten te verwijderen, deze grondig te drogen, jodiumoplossing aan te brengen en af te dekken met gaas en een verband. Vermijd blootstelling aan water en inspanning; een week rust bevordert de genezing.