Dokładne przyczyny rozszczepu wargi i podniebienia pozostają niejasne we współczesnej medycynie, choć zazwyczaj przypisuje się je dwóm głównym czynnikom. Następujące schorzenia mogą przyczyniać się do rozwoju rozszczepu wargi i podniebienia lub różyczki u niemowląt: Działanie leków, w tym substancji podobnych do cholesterolu, leków przeciwalergicznych i przeciwnowotworowych. Czynniki endokrynologiczne, takie jak silny stres psychiczny lub zewnętrzne urazy fizyczne.Czynniki żywieniowe, w tym anoreksja i wybiórcze nawyki żywieniowe, mogą prowadzić do niedoborów witaminy D, kwasu foliowego, żelaza i wapnia. Inne czynniki przyczyniające się do powstawania tych wad to ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu i niedotlenienie.Ponadto znaczna część przypadków rozszczepu wargi i podniebienia ma charakter dziedziczny. Częstość występowania u pierworodnych dzieci wynosi około 1 na 600. Jeśli pierwsze dziecko ma rozszczep wargi i podniebienia, prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia tej wady u drugiego dziecka wzrasta do 3 na 100.
Ciężka wada rozszczepu wargi utrudnia karmienie, uniemożliwiając normalne karmienie piersią i prowadząc do niedożywienia. W okresie wzrostu i rozwoju dzieci dotknięte tą wadą mogą wykazywać zaburzenia mowy, utrudniające przyswajanie języka. Ponadto widoczna wada twarzy często powoduje drwiny ze strony rówieśników w wieku szkolnym, wywołując poczucie niższości i potencjalnie powodując cierpienie psychiczne.
Operację korekcji rozszczepu wargi najlepiej wykonać między 3 a 6 miesiącem życia. Na tym etapie ogólny stan niemowlęcia ustabilizował się, co pozwala na bezpieczniejsze przeprowadzenie operacji, a rozwój wargi jest bardziej sprzyjający zabiegowi. Jednak operację obustronnego rozszczepu wargi bezpieczniej jest przeprowadzić po 6 miesiącu życia.
Należy dołożyć wszelkich starań, aby operację rozszczepu wargi wykonać w ciągu pierwszego roku życia. Operacja rozszczepu wargi i podniebienia wymaga różnych podejść chirurgicznych dostosowanych do stanu każdego pacjenta. Niezależnie od zastosowanej techniki, w miarę wzrostu dziecka mogą wystąpić deformacje rozwojowe, wymagające przeprowadzenia dodatkowych zabiegów korekcyjnych w celu uzyskania optymalnych rezultatów. Podsumowując, wczesna interwencja w przypadku rozszczepu wargi ma kluczowe znaczenie, ponieważ minimalizuje ryzyko chirurgiczne i zmniejsza prawdopodobieństwo powstania znacznych blizn.
Prawdopodobieństwo wystąpienia u dziecka wrodzonej rozszczepu wargi wzrasta wraz z wiekiem rodziców. Aby zmniejszyć to ryzyko, rodzice powinni rozważyć posiadanie dzieci w stosunkowo młodym wieku. W czasie ciąży przyszłe matki powinny powstrzymać się od palenia tytoniu, spożywania alkoholu i niepotrzebnego przyjmowania leków, a także utrzymywać pozytywny stan psychiczny, aby zminimalizować występowanie wad wrodzonych.
Schorzenie to, powszechnie znane jako rozszczep wargi, wraz z rozszczepem podniebienia, należy do najczęściej występujących wad wrodzonych, występując z częstością 0,182%.
Główne objawy rozszczepu wargi i podniebienia obejmują:
1. Rozszczep wargi, obejmujący rozszczep wyłącznie wargi.
2. Rozszczep podniebienia, obejmujący rozszczep górnej szczęki.
3. Rozszczep wargi i podniebienia, obejmujący rozszczep wargi, podniebienia i dziąseł.
W zależności od tego, czy dziecko ma izolowaną rozszczepioną wargę, izolowane rozszczepione podniebienie, połączoną rozszczepioną wargę i podniebienie, czy rozszczepioną wargę i podniebienie wraz z wyrostkiem zębodołowym, należy wdrożyć kompleksowy plan leczenia obejmujący cały okres rozwoju dziecka od urodzenia do 18 roku życia. Takie podejście medyczne nazywa się sekwencyjnym programem leczenia rozszczepu wargi i podniebienia.Celem jest zapewnienie odpowiedniego leczenia w odpowiednim czasie na różnych etapach rozwoju, zgodnie ze specyfiką deformacji. Dzięki temu dzieci z rozszczepem wargi i podniebienia mogą osiągnąć jak największą poprawę wyglądu i przywrócić funkcje takie jak ssanie, mowa, żucie i słyszenie.
Dla rodziców dzieci z rozszczepem wargi i podniebienia kluczowe znaczenie ma rozróżnienie, czy deformacja dotyczy tkanek miękkich, czy twardych, oraz uzyskanie w odpowiednim czasie profesjonalnej pomocy medycznej i wskazówek dostosowanych do konkretnej sytuacji.Zazwyczaj niemowlęta z izolowaną rozszczepem wargi poddawane są operacji w wieku od 3 do 6 miesięcy, a dzieci z obustronnym rozszczepem wargi operowane są w wieku od 6 do 12 miesięcy. Operację rozszczepu podniebienia wykonuje się w ciągu pierwszego lub dwóch pierwszych lat życia. Naprawę rozszczepu wyrostka zębodołowego lub rekonstrukcję podniebienia najlepiej przeprowadzać w wieku od 9 do 11 lat.Wtórna rekonstrukcja tkanek miękkich okolicy nosowo-wargowej powinna następować po rekonstrukcji tkanek twardych, zazwyczaj wykonywanej między 14 a 16 rokiem życia u kobiet i między 16 a 18 rokiem życia u mężczyzn. Korekcja deformacji szczęki jest wykonywana po 16-18 roku życia.