Bir kişinin bağımlılık geliştirip geliştirmeyeceği, oldukça karmaşık faktörlere bağlıdır. Doğal olarak, dışsal cazibeler olmadan insanlar bir şeye takıntılı hale gelemez ve bağımlılık da imkansız olur. Ancak, bireyler rasyonel, bağımsız bir bilince ve güçlü bir özdenetime sahipse, dışsal cazibelerin etki etmesi zorlaşır.
Toplumun ilerlemesi durdurulamaz ve çeşitliliğinin artması kaçınılmaz bir eğilimdir. Bu nedenle, bağımlılığa karşı kendi direncini güçlendirmek, bağımlılığı önlemenin anahtarıdır.
Ancak psikolojik faktörler bağımlılığa yatkınlığı önemli ölçüde etkilerken, kişinin ruhsal yapısının oluşumu uzun süren bir süreçtir. Dahası, çocukluk deneyimleri genellikle bu gelişim aşamasında derin bir etki yapar. Önemli olan, çocukluk döneminde hayatımız üzerindeki kontrolün kendimizde değil, ebeveynlerimizde veya diğer velilerimizde olmasıdır. Esasen, ruhsal yapımızın şekillenmesi genellikle başkalarının elindedir.Basitçe söylemek gerekirse, erken çocukluk döneminde verilen eğitim, bir çocuğun ileride bağımlılık geliştirme olasılığını doğrudan belirleyebilir.
Lacan'ın psikolojik gelişim teorisine göre, 3 ila 12 yaş arası dönem kişilik, dünya görüşü ve değerlerin şekillenmesi için temel aşamadır. Sonuç olarak, çocukların bu yaş aralığında oluşturdukları bilişsel çerçeveler genellikle yaşam boyu etki gösterir. Bu nedenle, 3-12 yaş aralığı bağımlılığın önlenmesi için en kritik aşamayı temsil eder.
1. 3-6 yaşları, karakter ve sosyal kavramların şekillenmeye başladığı, kişiliğin ilk oluşumunu işaret eder. Çocuklar doğru ve yanlış kavramlarından yoksundur ve yetişkinleri taklit etmeye başlarlar. Ebeveynler, kendi sözlerine, eylemlerine ve alışkanlıklarına dikkat ederken, çocuğun ilgi alanlarına ve hobilerine odaklanan doğal bir yaklaşım benimsemelidir.
2. 6-12 yaşları, çocukların ahlaki ayrımları kavramaya başladıkları, kişilik gelişiminin ilk aşamasını temsil eder. Ahlaki değerlerin ve iyi alışkanlıkların geliştirilmesine önem verilmelidir.Çocuklar güçlü taklit yeteneklerine sahiptir, bu da ebeveynlerin onların rol modeli olma olasılığını oldukça yüksek hale getirir.
3. 12 ila 18 yaşları arasında çocuklar çeşitli idealler ve inançlar geliştirmiş olmalıdır. Vatanseverliği anlamalı, belirli bir etnik gruba ait olduklarını kabul etmeli, aile ve arkadaşlarına karşı sorumluluk duygusu hissetmeli ve ulusları ve etnik grupları konusunda güçlü bir onur ve utanç duygusu beslemelidirler. Bu kavramların yokluğu, erken eğitimde önemli bir başarısızlığı gösterir.
Aynı zamanda, bu gelişim aşamalarında çocukların dış dünyaya maruz kalma oranı katlanarak artar. Sonuç olarak, ebeveynlerin rehberliği büyük önem kazanır.
Etkili rehberlik nedir? Bu karmaşık bir konudur, ancak birkaç önemli noktaya odaklanmak süreci önemli ölçüde basitleştirebilir.
1. Çocuklar düşünme yeteneğinden yoksun değildir; sadece dünyayı sınırlı bir şekilde anlarlar ve akıl yürütmelerini besleyecek çok az malzemeye sahiptirler, bu nedenle birçok şeyi bilmezler;
2. Çocuklar, özellikle ebeveynlerinin davranışlarını taklit etme konusunda olağanüstü bir taklit yeteneğine sahiptir. Ebeveynler bir şeyi yaparken başka bir şeyi öğütlerlerse, çocuklar her zaman sözlerden çok eylemleri öğrenirler. Bir şey söyleyip başka bir şey yapma yeteneğini içselleştirirler ve bu tür bir ikiyüzlülüğün kabul edilebilir olduğuna dair bir inanç geliştirebilirler;
3. Çocuklar sınırlı bilgiye sahip olsalar da, kendilerine özgü kişilikleri vardır. Kontrol edilip zorlanmak yerine, saygı gösterilmeli, eğitilmeli ve açıklamalarla yönlendirilmelidirler.