Jeśli przyjrzeć się uważnie, można zauważyć, że w pewnym okresie niemowlęta postrzegają wszystko jako posiadające życie, emocje i zdolność do działania. Dlatego często widzimy dzieci na tym etapie „rozmawiające z sercem” z poduszkami lub „rozmawiające” z lalkami, misiami i innymi pluszowymi zabawkami...
Znany szwajcarski psycholog Jean Piaget stwierdził, że małe dzieci, zwłaszcza te w wieku trzech lub czterech lat, często wykazują unikalne zjawisko psychologiczne znane jako animizm.Animizm odnosi się do tendencji dzieci na tym etapie do postrzegania wszystkich rzeczy jako żywych istot posiadających intencje.
Ten animistyczny sposób myślenia może mieć pozytywny wpływ na nasze wychowanie rodzinne, ale stanowi również poważne wyzwanie. Jakie strategie powinni przyjąć młodzi rodzice?
Strategia pierwsza: Wykorzystaj personifikację, aby odpowiedzieć na „trudne pytania” dzieci
Dzieci są z natury ciekawe świata.Od drugiej połowy drugiego roku życia niemowlęta zaczynają zadawać różnego rodzaju pytania. Niektóre odpowiedzi mogą przekraczać ich obecne możliwości psychiczne, ale nie możemy uniknąć odpowiedzi na ich pytania. Nieudzielenie odpowiedzi może ograniczyć ich dociekania, a nawet osłabić ich naturalną ciekawość. Możemy odpowiedzieć na te pytania pośrednio, stosując personifikację dostosowaną do ich etapu rozwoju.
Pytanie 1: „Dlaczego księżyc podąża za mną?”
„Być może księżyc cię lubi, więc podąża za tobą”. Taka odpowiedź znacznie skuteczniej zaspokaja pragnienie wiedzy dziecka niż powiedzenie mu: „Jesteś za mały, żeby to zrozumieć, nawet jeśli tata ci to wyjaśni”.
Pytanie 2: „Dlaczego ryby mają łuski?”
„Tak jak ty nosisz strój kąpielowy podczas pływania, tak ryby potrzebują strojów kąpielowych do pływania w wodzie – ich łuski są ich strojami kąpielowymi”.
Pytanie 3: „Dlaczego słońce zachodzi?”
Jeśli wyjaśnisz to, wykorzystując relacje między słońcem a Ziemią lub podasz naukowo dokładną odpowiedź opartą na dynamice, dzieci w tym wieku nie zrozumieją tego naprawdę. Zamiast tego możesz powiedzieć: „Kiedy nadchodzi wieczór, zwierzęta wracają do domu, aby się położyć, a słońce kładzie się spać za górami”. Taka odpowiedź nadal zapewni dziecku satysfakcję psychiczną.
Strategia druga: Kultywowanie współczucia i empatii u dziecka
Rodzice mogą personifikować przedmioty, aby stymulować animistyczne skłonności dzieci, rozwijając empatię i pomagając im w kształtowaniu odpowiednich nawyków. Na przykład, ucząc dzieci, aby nie brudziły ścian ani nie niszczyły małych stołków, można powiedzieć:Mały stołek czułby się strasznie zraniony, gdyby go przewrócić; wyobraź sobie, jak niewygodne byłoby chodzenie ze złamanymi nogami! Słysząc to, dzieci będą bardzo ostrożne, a nawet będą wycierać stołek i odkurzać ściany. W ten sposób w naturalny sposób rozwijają się dobre nawyki dbania o swoje rzeczy i utrzymywania czystości.Podobnie, ucząc dzieci szacunku dla roślin, zwierząt i rówieśników, możemy wykorzystać ich skłonność do animizmu. Sprzyja to empatii wobec innych i przedmiotów, zachęcając je do dbania o nie tak, jakby dbały o siebie.
Uwaga: Należy unikać opowiadania dzieciom przerażających historii lub pokazywania im horrorów lub programów telewizyjnych.Dzieci na tym etapie są bardzo podatne na animizm i mają trudności z odróżnieniem rzeczywistości od fikcji. Często mylą nadprzyrodzone istoty, dzikie bestie lub robotyczne postacie przedstawione w książkach z obrazkami, filmach i opowiadaniach z prawdziwym życiem. Nie mając zdolności analitycznych do przetwarzania przerażających obrazów, mogą wierzyć, że takie stworzenia naprawdę istnieją w prawdziwym świecie, co prowadzi do niepotrzebnych lęków, a czasami nawet halucynacji.Dlatego oprócz usuwania treści, które mogą wywoływać strach lub niepokój, z języka i obrazów, powinniśmy również unikać wystawiania dzieci na filmy lub programy telewizyjne zawierające przerażające sceny. Takie podejście sprzyja rozwijaniu odwagi, śmiałości i nieustraszoności u dzieci, przyczyniając się tym samym do ich zdrowego rozwoju psychicznego. Uwaga: Nie należy celowo ani nieumyślnie wykorzystywać animistycznych skłonności dziecka, aby zwolnić je z odpowiedzialności za niewłaściwe zachowanie.W praktyce często obserwujemy sytuacje, w których dziecko potyka się o drewnianą deskę. Towarzyszący mu dorosły często pociesza dziecko, jednocześnie nakazując mu lub pomagając mu „uderzyć” lub „skarcić” deskę odpowiedzialną za upadek. Pod wpływem animizmu większość dzieci stopniowo odzyskuje równowagę emocjonalną po „ukaraniu” deski i osiągnięciu „zemsty”.Takie podejście jest w rzeczywistości błędne. Skutecznie zwalnia dziecko z odpowiedzialności, utrudniając rozwój poczucia odpowiedzialności. Prawda jest taka, że upadek dziecka nie wynika z „przeszkody w postaci drewnianej deski”, ale z jego własnej nieostrożności. Winę ponosi dziecko, a nie deska.