Zatrucie pokarmowe jest powszechną chorobą przenoszoną przez żywność, definiowaną jako nieinfekcyjny stan ostry lub podostry wynikający ze spożycia naturalnie toksycznych lub skażonych produktów spożywczych. Niezależnie od czynnika sprawczego, konsekwencje są niezmiennie nieprzyjemne i objawiają się nudnościami, wymiotami, bólami brzucha i biegunką w łagodnych przypadkach, a w ciężkich przypadkach mogą nawet zagrażać życiu. Zapobieganie zatruciom pokarmowym wymaga skrupulatnej dbałości o szczegóły, co pozwala uniknąć niepotrzebnych komplikacji.
Następujące produkty spożywcze są szczególnie podatne na powodowanie zatruć:
1. Bakteryjne zatrucie pokarmowe: zepsute ryby, mięso, nabiał, jaja i produkty z nich wytworzone, a także resztki jedzenia.
2. Zatrucie pokarmowe mikotoksynami i pleśnią: spożycie spleśniałej kukurydzy, słodkich ziemniaków lub pszenicy dotkniętej fuzariozą kłosów.
3. Trująca flora i fauna: toksyczne rozdymki, skorupiaki, trujące grzyby, maniok, fasola, świeże liliowce i kiełkujące ziemniaki.
4. Zatrucia pokarmowe spowodowane substancjami chemicznymi: żywność skażona arsenem, azotynami lub pestycydami.
Przyczyny powstawania tych toksycznych produktów spożywczych są również złożone. Przede wszystkim podczas produkcji, przetwarzania, przechowywania, transportu i sprzedaży żywności czynniki takie jak niewłaściwy układ urządzeń, nieefektywne procesy produkcyjne, nieodpowiednie urządzenia sanitarne, niewystarczające protokoły higieniczne lub osoby zajmujące się żywnością cierpiące na określone choroby lub stosujące złe praktyki higieniczne mogą prowadzić do skażenia bakteryjnego. Przykłady obejmują Salmonella, Shigella i Staphylococcus aureus.
Objawy zatrucia pokarmowego
(1) Ponieważ nie dochodzi do przenoszenia się choroby między ludźmi, ogniska choroby pojawiają się nagle, z krótkim okresem inkubacji i szybkim początkiem. W krótkim czasie może zachorować duża liczba osób, co powoduje gwałtowny wzrost krzywej zachorowalności.
(2) Osoby dotknięte chorobą wykazują zazwyczaj podobne objawy kliniczne, do których należą nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunka.
(3) Wystąpienie choroby jest związane ze spożyciem określonych produktów spożywczych. Pacjenci spożyli niedawno identyczne produkty spożywcze, a choroba ogranicza się do osób, które spożyły skażoną żywność. Objawy ustępują szybko po zaprzestaniu spożywania żywności, a krzywa zachorowalności wykazuje nagły spadek po początkowym gwałtownym wzroście.
(4) Pacjenci z zatruciem pokarmowym nie są zakaźni dla osób zdrowych.
Co zrobić w przypadku zatrucia pokarmowego
1. Nawodnienie: Przede wszystkim należy podawać chłodną przegotowaną wodę lub inne klarowne płyny, aby uzupełnić elektrolity utracone w wyniku wymiotów i biegunki, takie jak potas, sód i glukoza. Nie należy początkowo hamować biegunki; przed skonsultowaniem się z lekarzem lub udaniem się do szpitala należy pozwolić na wydalenie toksyn.
2. Wywołanie wymiotów: Jeśli spożycie miało miejsce w ciągu 1-2 godzin, należy wywołać wymioty. Natychmiast wymieszać 20 g soli z 200 ml przegotowanej wody, ostudzić i wypić jednym haustem. Jeśli nie przyniesie to szybkiego wymiotowania, należy powtórzyć. Alternatywnie można zmiażdżyć 100 g świeżego imbiru, wycisnąć sok i wypić z 200 ml ciepłej wody.
3. Wywołanie biegunki: Jeśli od spożycia skażonego pokarmu minęło więcej niż 2–3 godziny, ale pacjent pozostaje stosunkowo przytomny, należy podać środek przeczyszczający, aby przyspieszyć wydalenie skażonej substancji.Zazwyczaj na jedną dawkę należy ugotować 30 g rabarbaru. Pacjenci w podeszłym wieku mogą zdecydować się na 20 g siarczanu sodu rozpuszczonego we wrzącej wodzie, aby uzyskać łagodne działanie przeczyszczające. Osoby starsze o dobrej kondycji fizycznej mogą również użyć 15 g liści senesu, ugotowanych lub rozpuszczonych we wrzącej wodzie, aby uzyskać efekt przeczyszczający.
4. Antidotum: W przypadku zatrucia pokarmowego spowodowanego zepsutą rybą, krewetkami lub krabem należy rozcieńczyć 100 ml octu w 200 ml wody i wypić całą mieszankę na raz. Alternatywnie można wygotować 30 g liści pachnotki z 10 g surowego korzenia lukrecji i podać doustnie. W przypadku spożycia zepsutych konserwantów lub napojów najskuteczniejszym lekarstwem jest podanie doustne świeżego mleka lub innych płynów bogatych w białko.