Buharda pişirme ve haşlama, kızartma ve tütsüleme yöntemlerinden çok daha üstündür
Encyclopedic
PRE
NEXT
Son zamanlarda yurtdışında yapılan araştırmalar, buharda pişirme ve haşlama gibi pişirme yöntemlerinin kızartma, derin yağda kızartma veya tütsüleme yöntemlerinden çok daha üstün olduğunu göstermektedir. Kızartma, derin yağda kızartma ve tütsüleme yöntemleri daha çekici renk, aroma ve lezzet verebilir, ancak gıdaların besin değerine olan zararlı etkileri de göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle uzmanlar, gıdaların hazırlanmasında düşük sıcaklıkta buharda pişirme veya haşlamayı tercih etmeyi önermektedir.
Uzmanlar, pirinç, buğday unu ve mısır ununun buharda pişirilmesinin besin değerlerinin %95'inden fazlasını koruduğunu belirtmektedir. Buna karşılık, kızartma işlemi B2 vitamini ve niasinin yaklaşık %50'sinin kaybına neden olurken, B1 vitamini neredeyse tamamen yok olur.Yumurta, yaygın olarak tüketilen, besin açısından zengin bir gıdadır. Besin değerlerinin korunması ve sindirilebilirliği, pişirme yöntemine göre önemli ölçüde değişir. Haşlanmış yumurtalar besin değerlerinin %100'ünü korur ve %100 sindirilebilirken, buharda pişirilmiş yumurtalar besin değerlerinin %98,5'ini korur ve %98,5 sindirilebilir. Kızartılmış yumurtaların ise sindirilebilirlik oranı sadece %81'dir. Bu nedenle, yumurtaları buharda pişirmek veya haşlamak, hem besin değeri hem de sindirim kolaylığı açısından en uygun yöntemdir.Fıstığı başka bir örnek olarak ele alalım. Besinler açısından zengin olan fıstık çekirdeğinin kırmızı kabuğu, fibrinolizi engeller ve kemik iliğinin trombosit üretimini teşvik eder, çeşitli kanama bozuklukları için etkili hemostatik faydalar sağlar. Fıstıklar, sadece haşlandıklarında besin içeriğini ve terapötik özelliklerini korurlar. Kızartıldıklarında, gevrek ve lezzetli olsalar da, besin değerlerinin neredeyse yarısını kaybederler.
Kızartma ve benzeri pişirme yöntemlerinin gıdaların besin değerini düşürmesinin bir yolu, tuzdaki iyotun buharlaşmasına neden olmasıdır. Bu, iyotlu tuzdaki iyot içeriği ile vücut tarafından gerçekte tüketilen miktar arasında bir tutarsızlığa neden olur. Bunun nedeni, kızartma işleminin genellikle 180 °C civarında çok yüksek yağ sıcaklıkları gerektirmesidir.Kimyasal olarak reaktif bir element olan iyot, yüksek sıcaklıklarda kolayca buharlaşır. Sonuç olarak, yüksek sıcaklıkta kızartmaya maruz kalan iyotlu tuz, %40-50 oranında iyot kaybına uğrayabilir. Bu nedenle, pişirme alışkanlıkları değiştirilmeden, iyotlu tuzun yaygın olarak tanıtılması bile yeterli alımını garanti edemeyebilir.
Ayrıca, kızartma ve kavurma işlemleri sadece besin maddelerini bozmakla kalmaz, aynı zamanda birçok zararlı madde de üretir. Genellikle 180°C ile 300°C arasında değişen sıcaklıklarda, gıdalar önemli dönüşümler geçirir:Protein açısından zengin gıdalar kanserojen heterosiklik aminler üretir; yağlar, siklizasyon, polimerizasyon ve doymamış yağ asitlerinin oksidasyon ürünlerinin yanı sıra benzopiren kanserojenleri üretir; karbonhidrat bazlı gıdalar ise potansiyel kanserojenler olan önemli miktarda akrilamid bileşikleri üretir.Bilimsel araştırmalar, pişirme sıcaklığı ne kadar yüksek olursa, üretilen kanserojenlerin miktarının da o kadar fazla olduğunu ve bunların insan vücudu tarafından sindirilmesi, emilmesi ve metabolize edilmesinin de o kadar zor olduğunu doğrulamaktadır. Tersine, buharda pişirme, haşlama ve güveç gibi düşük sıcaklıkta pişirme yöntemleri insan sağlığı için en faydalı yöntemlerdir.İşleme sıcaklığı 100 °C civarında olduğu için zararlı maddeler üretilmez. Bu nedenle, yüksek sıcaklıkta pişirme tekniklerinden kaçınarak, yiyecekleri pişirmek için buharda pişirme ve haşlama yöntemlerini şiddetle savunmalıyız. Bu, kanserojenlerin zararını azaltmakla kalmaz, aynı zamanda sindirim ve emilimi de kolaylaştırır. Özellikle bağışıklık sistemleri zayıf ve detoksifikasyon yetenekleri sınırlı olan çocuklar, yaşlılar ve sağlığı kötü olanlar için, gıdalardaki zararlı faktörleri önlemek için ekstra özen gösterilmelidir.
PRE
NEXT