Wiele osób w średnim wieku i starszych często doświadcza zawrotów głowy podczas wstawania z sofy, po przebudzeniu, a nawet podczas wstawania z toalety, czemu towarzyszą takie objawy, jak oszołomienie, osłabienie, chwiejność i niewyraźne widzenie. Często budzi to natychmiastowe podejrzenie podwyższonego ciśnienia krwi.Jednak badania przeprowadzone przez Uniwersytet Karoliny Północnej w Stanach Zjednoczonych pokazują, że wiele osób doświadcza nagłego zaciemnienia przed oczami i zawrotów głowy podczas gwałtownego wstawania z pozycji siedzącej. Jest to w rzeczywistości schorzenie znane jako hipotonia ortostatyczna.
Ponad 30% osób starszych doświadcza hipotensji ortostatycznej
Hipotensja ortostatyczna, znana również jako hipotensja pozycyjna, występuje, gdy ciśnienie skurczowe spada o ponad 20 mmHg po nagłym wstaniu z pozycji leżącej lub kucającej, czemu towarzyszą wyraźne zawroty głowy, niewyraźne widzenie, zmęczenie, nudności i kołatanie serca. Wu Zhaohui, dyrektor oddziału kardiologii w szpitalu Guangdong Armed Police Corps Hospital, wyjaśnia, żeW normalnych warunkach, gdy osoba zmienia pozycję z leżącej na stojącą, nagromadzenie krwi w jamie brzusznej i kończynach dolnych spowodowane grawitacją powoduje niewielki spadek ciśnienia krwi, zazwyczaj o 5-10 mmHg w przypadku ciśnienia skurczowego. Jednakże, jeśli dysfunkcja autonomicznego układu nerwowego upośledza regulację naczyniową, spadek ciśnienia krwi może przekroczyć 20 mmHg, prowadząc do wyraźnych objawów niedociśnienia.Ostatnie badania kliniczne i epidemiologiczne wykazały ścisły związek między hipotensją ortostatyczną a stanami takimi jak udar mózgu i zawał mięśnia sercowego, zwiększając tym samym jej znaczenie kliniczne. Dr Wu zwrócił uwagę, że „hipotensja ortostatyczna występuje często u osób starszych i dzieci. Statystyki wskazują, że około 15% osób w wieku 65 lat i starszych doświadcza hipotensji ortostatycznej, a odsetek ten wzrasta do 30–50% wśród osób w wieku 75 lat i starszych.Niedociśnienie ortostatyczne dzieli się na pierwotne i wtórne. Przypadki pierwotne często przypisuje się dysfunkcji autonomicznego układu nerwowego, prowadzącej do upośledzenia zwężania małych tętnic podczas pozycji stojącej. Przypadki wtórne często wynikają z przewlekłego niedożywienia lub stosowania leków przeciwnadciśnieniowych lub uspokajających.
Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym powinni wstawać rano powoli
Nagłe zmiany pozycji ciała lub leki przeciwnadciśnieniowe mogą powodować gwałtowny spadek ciśnienia krwi, znacznie zwiększając ryzyko niedokrwienia mózgu. Wymaga to szczególnej uwagi ze strony pacjentów z nadciśnieniem tętniczym!
W przypadku wystąpienia niedociśnienia, podczas wstawania często pojawiają się zawroty głowy, którym czasami towarzyszy łagodny ból głowy, nudności lub niestabilność. Ciężkie przypadki mogą prowadzić do omdlenia. Niedociśnienie ortostatyczne często pojawia się podczas nocnych wizyt w toalecie, wstawania rano lub wysiłku fizycznego, a objawy są bardziej wyraźne podczas przechodzenia z pozycji leżącej do stojącej.Osoby starsze często cierpią na miażdżycę tętnic szyjnych, która również może wywoływać epizody podczas obracania głowy. Wu Zhaohui wyjaśnia, że wynika to przede wszystkim ze zmniejszonego przepływu krwi w mózgu spowodowanego niedociśnieniem.
Nawracające niedociśnienie ortostatyczne może powodować zawroty głowy, zmęczenie, obniżony nastrój i depresję. Specjaliści zalecają pacjentom z nadciśnieniem tętniczym monitorowanie ciśnienia krwi w różnych pozycjach w domu w celu postawienia dokładnej diagnozy i dostosowania leczenia. Jednocześnie zachęca się pacjentów do poprawy kondycji fizycznej, rozważenia stosowania odpowiednich leków wzmacniających i ograniczenia stosowania leków podwyższających ciśnienie krwi.
Wskazówki dotyczące zapobiegania niedociśnieniu poprzez codzienne nawyki
(1) Osoby starsze muszą wstawać powoli z łóżka lub pozycji siedzącej, przestrzegając trzech zasad „jednej minuty”: po przebudzeniu należy leżeć nieruchomo z otwartymi oczami przez minutę; siedzieć z nogami zwisającymi z łóżka przez minutę; trzymać się poręczy łóżka, stojąc przez minutę. Dopiero wtedy należy powoli się poruszać. Należy unikać nagłego wstawania; jeśli po wstaniu wystąpią zawroty głowy, należy pozostać w łóżku i odpocząć.
(2) Po zażyciu leków przeciwnadciśnieniowych nocne wizyty w toalecie najczęściej wywołują hipotensję ortostatyczną. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność, stosując trzy kroki „jednej minuty” podczas wstawania w nocy.
(3) Czynniki takie jak obfite pocenie się, gorące kąpiele, biegunka, przeziębienia i spożywanie alkoholu mogą wywoływać hipotensję ortostatyczną i należy ich unikać.
(4) Pacjenci przebywający przez dłuższy czas w łóżku oraz osoby starsze z nadciśnieniem tętniczym powinni wstawać powoli. Delikatne ruchy kończyn pomagają w powrocie krwi żylnej do serca. Skrzyżowanie nóg podczas stania może również pomóc w podwyższeniu ciśnienia krwi.