Dziki żeń-szeń rośnie w mieszanych lasach iglastych i liściastych lub lasach liściastych, głównie w regionach Changbai Mountains i Xiao Xing'anling. Obecnie dziki żeń-szeń jest niezwykle rzadki, a jego ceny różnią się znacznie w zależności od wieku i wielkości, przy czym najlepsze okazy osiągają ceny rzędu dziesiątek tysięcy juanów za korzeń. Przy zakupie należy zachować szczególną ostrożność.
Kluczowe cechy dzikiego żeń-szenia to: gruby, krótki korzeń główny, zazwyczaj z dwoma głównymi korzeniami bocznymi. Kłącze jest smukłe, ma około 2–8 centymetrów długości, jest lekko skręcone i przypomina szyję gęsi – powszechnie nazywane jest „kłączem gęsiej szyi”. Ta część ma gęsto skupione blizny w kształcie miseczek, znane jako „blizny kłącza w kształcie miseczek”. Wraz z wiekiem te dolne blizny stopniowo zanikają.W rezultacie łodyga staje się cylindryczna, potocznie nazywana „okrągłą łodygą”. Niektóre łodygi rozwijają wrzecionowate korzenie przybyszowe przypominające pestki jujuby, znane jako „korzenie pestkowe jujuby”.Wierzchołek głównego korzenia jest szeroki i zaokrąglony, potocznie nazywany szerokimi ramionami. Kora jest postarzała, szaro-żółta, ściśle przylegająca, z podłużnymi zmarszczkami. W górnej części widoczne są wyraźne, drobne spiralne pierścienie, znane jako wzory spiralne. Tekstura jest jędrna, z rzadkimi, smukłymi, wydłużonymi korzeniami włóknistymi, zazwyczaj 2–3 razy dłuższymi od długości korzenia. Liczne małe, wystające brodawkowate narośla, potocznie nazywane guzkami perłowymi, często zdobią górną powierzchnię. Posiada delikatny aromat i słodki, lekko gorzki smak.Najwyższej jakości dziki żeń-szeń charakteryzuje się długim okresem wzrostu, wysoką koroną, gęstymi korzeniami w kształcie misy, zaokrąglonymi koronami, pulchnym korpusem, głębokimi i gęstymi wzorami spiralnymi, koroną przypominającą pestkę daktyla, wypukłościami przypominającymi perły oraz twardą, niełamliwą teksturą.Podczas długotrwałego wzrostu dziki żeń-szeń ulega różnym stopniom deformacji korzeni z powodu warunków naturalnych, uszkodzeń spowodowanych przez zwierzęta i przeszczepów dokonywanych przez człowieka. W związku z tym dzieli się go na czysty dziki żeń-szeń, dziki żeń-szeń z deformacją korzeni lub przeszczepiony dziki żeń-szeń. Niezależnie od tych różnic, zasadniczodziki żeń-szeń charakteryzuje się zasadniczo długim okresem wzrostu, silnymi właściwościami leczniczymi oraz uprawą w dziewiczych siedliskach naturalnych, wolnych od zanieczyszczeń pestycydami lub nawozami. Rozważmy sadzonkę żeń-szenia uprawianego: gdyby została zasiana w pierwotnym lesie i pozostawiona do naturalnego wzrostu przez dwadzieścia do trzydziestu lat, a nawet czterdzieści do pięćdziesięciu lat, czy nie uznano by jej za dziki żeń-szeń? Wartość dzikiego żeń-szenia wynika zatem z jego naturalnego środowiska wzrostu, braku zanieczyszczeń chemicznych i długiego okresu dojrzewania – czynniki te decydują o jego najwyższej jakości.Rekomendacja redakcji》》Jak przyjmować żeń-szeń, aby uzyskać optymalne odżywianie
Aby rozpoznać wysokiej jakości dziki żeń-szeń, należy opanować następujące kluczowe punkty: rozróżnienie pięciu form i rozpoznanie sześciu ciał.
Pięć form odnosi się do korzeni, łodygi, kory, wzorów i ciała.
1.Korzenie: długie, włókniste korzenie, które są stare, ale sprężyste, rzadkie i wydłużone, z wypustkami przypominającymi ziarna prosa, znanymi jako perłowe kropki. Korzenie, które są białe, delikatne i kruche (powszechnie nazywane korzeniami wodnymi) nie są czystym dzikim żeń-szeniem. 2. Łodygi: łodygi są stosunkowo długie, dzielą się na łodygi dwu- i trójprzegubowe, łodygi nitkowate,lub kłącza gęsiego szyja. Kłącza dwuczęściowe obejmują kłącza końskie i kłącza okrągłe. Kłącza trzyczęściowe obejmują kłącza końskie, kłącza okrągłe i kłącza kwiatowe. Kłącza końskie charakteryzują się wyraźnymi bliznami łodygowymi przypominającymi zęby konia, zazwyczaj znajdującymi się w górnej części łodygi korzenia.Żeń-szeń o okrągłej łodydze — gdzie blizny na łodydze na podkładce z czasem spłaszczyły się, tworząc cylindryczny kształt. Żeń-szeń o łodydze w kształcie szyi gęsi — gdzie podkładka jest smukła i wydłużona, lekko zakrzywiona jak szyja gęsi. Żeń-szeń o łodydze nitkowatej — gdzie ze względu na duży wiek blizny na łodydze na podkładce spłaszczyły się, a podkładka jest zarówno smukła, jak i wydłużona.
3. Kora: Starzejąca się kora ma żółtawo-brązowy odcień i gęstą, błyszczącą teksturę. Delikatna i biała kora wskazuje na zanieczyszczenie dzikiego żeń-szenia.
4. Wzory: W okolicy ramion, w pobliżu górnego końca owłosionego korzenia, widoczne są drobne, głębokie, spiralne wzory poprzeczne. Grube, płytkie lub nieciągłe wzory poprzeczne wskazują na zanieczyszczenie dzikiego żeń-szenia.
5. Ciało: Odnosi się do owłosionego korzenia.
Sześć cech charakterystycznych to: wdzięk, krępe, dojrzałe, delikatne, poprzeczne i gładkie.
1. Wdzięk: odnosi się do korzenia żeń-szenia o eleganckim, proporcjonalnym kształcie, wyraźnie rozróżnialnych odnóżach (zazwyczaj dwóch) i szerokim kącie rozwidlenia. Morfologicznie klasyfikowany jako romboidalny lub guzowaty.
2. Nieporęczny: Oznacza prostą formę korzenia o niezgrabnym, nieatrakcyjnym kształcie. Nawet jeśli występują dwie nogi, są one nierówne pod względem grubości lub długości.
3. Stary: Żeń-szeń górski ma starą korę, żółtawo-brązowy odcień oraz drobne, gęste i twarde poziome prążki.Te z delikatną, jasną korą nie są czystym dzikim żeń-szeniem.
4. Delikatny: Odnosi się do żeń-szenia o delikatnej, jasnej korze, grubych i płytkich poziomych pierścieniach oraz delikatnych, kruchych, jasnych korzeniach bocznych, które łatwo się łamią. Takie okazy nie są czystym dzikim żeń-szeniem.
5. Szeroki: Wskazuje na korzenie żeń-szenia, które są grube i krótkie, z dwoma korzeniami bocznymi często rozprzestrzeniającymi się na boki. Są to zazwyczaj dzikie żeń-szenie.
6. Proste: Korzenie żeń-szenia, które są proste i dobrze uformowane, z pojedynczymi lub podwójnymi odnóżami blisko siebie, zazwyczaj nie są dzikim żeń-szeniem górskim.
Klasy żeń-szenia górskiego
Żeń-szeń górski klasy pierwszej: Główny korzeń jest gruby i krótki, tworząc poziome ciało. Korzenie boczne rozchodzą się w kształcie ósemki, powszechnie znanym jako „kształt Wu”. Wszystkie pięć cech jest idealnie uformowanych (łodyga, węzły, pierścienie, ciało i korzenie są dobrze proporcjonalne).Charakteryzuje się głównym korzeniem o zaokrąglonej, przypominającej pestkę daktyla środkowej części. Skórka jest napięta i drobnoziarnista. Górna część głównego korzenia wykazuje gęste, głębokie poziome bruzdy. Korzenie włókniste są rzadkie, ale wydłużone, twarde i sprężyste (powszechnie nazywane „skórzastymi korzeniami włóknistymi”), z wyraźnymi guzkami przypominającymi perły. Powierzchnia ma kolor kości słoniowej lub żółtawo-biały; przekrój jest czysto biały.Słodki z lekką goryczką, każdy korzeń waży ponad 100 gramów. Cena wynosi dziesięć tysięcy juanów za gram. Czapeczki węzłów nie przekraczają 25% masy głównego korzenia. Bez blizn. Dziki żeń-szeń klasy II: każdy korzeń waży ponad 55 gramów. Cena wynosi kilka tysięcy juanów za gram. Dziki żeń-szeń klasy III: każdy korzeń waży ponad 32,5 grama. Dziki żeń-szeń klasy IV: każdy korzeń waży ponad 20 gramów.Dziki żeń-szeń klasy V: główny korzeń wykazuje poprzeczny lub podłużny wzór wzrostu (powszechnie nazywany „formą literacką”), waży ponad 12,5 grama na korzeń, a czapeczki węzłów nie przekraczają 40% masy głównego korzenia.Od klasy drugiej do szóstej wszystkie pozostałe wymagania pozostają niezmienne w obrębie każdej klasy. Jak określić wiek dzikiego żeń-szenia? Korona żeń-szenia: Jest to jedyny sposób oceny wieku korzenia żeń-szenia. Jako wieloletnia roślina zielna, żeń-szeń zrzuca łodygę jesienią i ponownie kiełkuje wiosną, pozostawiając co roku bliznę po pączku (powszechnie nazywaną blizną korony). Z biegiem czasu podstawa łodygi utrzymuje się i powoli rośnie.W związku z tym starsze korzenie mają dłuższe blizny po łodygach niż młodsze okazy. Ze względu na długotrwały, stopniowy wzrost blizny te zazwyczaj tworzą trzy odrębne segmenty: najwyższy segment reprezentuje ostatnio zrzuconą bliznę.Przypominające zęby konia, ich krawędzie mają stosunkowo płaskie grzbiety z centralnym zagłębieniem, powszechnie nazywanym „miseczką kiełkową” lub „kiełkiem zęba konia”. Drugi segment obejmuje podstawy łodyg zrzucone w ciągu ostatniej dekady. Te miseczki kiełkowe rosną w nakładających się warstwach, z wyraźnymi grzbietami wzdłuż krawędzi, znanymi jako „kiełki kwiatów parzystych”.Trzecia sekcja obejmuje podstawy łodyg z dużo wcześniejszych lat, które uległy degeneracji i nie wykazują już zagłębień przypominających miseczki, ale zamiast tego tworzą cylindryczny kształt, powszechnie znany jako „okrągła łodyga”. Okrągła łodyga ma blisko rozmieszczone, obwodowe grzbiety i zmarszczki. Ogólnie rzecz biorąc, każdy grzbiet i zmarszczka są uważane za znak jednego roku wzrostu. Inny rodzaj łodygi jest smukły i nitkowaty, pogrubiający się tylko w kierunku wierzchołka, przypominający wzór „łodygi kwiatów parzystych”.Są one powszechnie nazywane łodygami nitkowatymi. Niezależnie od tego, czy są to łodygi zębate, łodygi z kwiatami parami, łodygi okrągłe czy łodygi nitkowate, często mają one na powierzchni małe guzowate narośla. Jest to charakterystyczna cecha łodyg dzikiego żeń-szenia.Pozwala to oszacować wiek żeń-szenia. Jednak niektóre stuletnie dzikie żeń-szenie, z powodu długotrwałego wzrostu i klęsk żywiołowych, mogą wykazywać uszkodzone lub zgnite łodygi z licznymi bliznami pąków lub późniejszymi pędami, znanymi jako „łodygi kwitnące”. Ich wiek staje się nie do odróżnienia, choć mają co najmniej sto lat, co wymaga oceny eksperta w celu przybliżonego datowania.
W poprzednim artykule opisano, jak odróżnić prawdziwy dziki żeń-szeń od podrobionego oraz jak wybierać dziki żeń-szeń. Dziki żeń-szeń jest rzadkim skarbem, ale nie należy nadmiernie skupiać się na jego skuteczności; najważniejsze jest prowadzenie regularnego trybu życia i zbilansowanej diety.