Dünya Sağlık Örgütü, kişi başına günlük 6 gram tuz alımını önermektedir, ancak ortalama bir Çin vatandaşı 20 gramdan fazla tuz tüketmektedir. Aşırı iyot alımı önemli sağlık riskleri oluşturduğundan, alternatif olarak iyotsuz tuzun da aynı anda sağlanması gerekmektedir. Aşağıda, aşırı alkali takviyesinin tehlikelerini ayrıntılı olarak açıklıyoruz.
Aşırı iyot takviyesinin riskleri
1. Yüksek iyotun tiroid fonksiyonu üzerindeki etkileri: En yaygın belirtiler iyot kaynaklı guatr (IH) ve hipertiroidizmdir.
2. Yüksek iyotun bilişsel fonksiyon üzerindeki etkisi: İyot fazlalığı ile zihinsel gelişim arasındaki ilişki, ancak son zamanlarda bilim dünyasının dikkatini çekmiştir.Nüfuslar arasında yapılan çok sayıda epidemiyolojik çalışma, iyot seviyesi yüksek bölgelerdeki öğrencilerin, iyot seviyesi yeterli bölgelerdeki öğrencilere göre önemli ölçüde daha düşük IQ puanları sergilediğini göstermektedir. Çoğu hayvan çalışması da, aşırı iyot alımının hayvanlarda beyin ağırlığını azaltabileceğini ve öğrenme ve hafızayı bozabileceğini göstermiştir, ancak bu etki iyot eksikliğinin neden olduğu etkiden daha az belirgindir.
3. Yüksek iyot alımının cinsel işlev üzerindeki etkileri Bir Amerikan çalışması, iyotlu tuz tüketimi ile erkek sperm sayısı arasında bir korelasyon olduğunu göstermiş ve Amerika Birleşik Devletleri'nde iyotlu tuz alımının erkeklerde sperm sayısının azalmasına katkıda bulunabileceğini öne sürmüştür. Ayrıca, birçok rapor, aşırı iyotun sıçanların üreme kapasitesi üzerindeki etkisini ayrıntılı olarak açıklamakta ve aşırı iyot takviyesi ile ilgili alternatif endişeleri gündeme getirmektedir.
En yüksek iyot seviyelerini içeren iki ana gıda grubu
Deniz ürünleri
Deniz organizmaları özellikle yüksek iyot içeriğine sahiptir. En zengin besin kaynakları, yosun, deniz yosunu, taze saç kuyruğu balığı, kurutulmuş istiridye, kurutulmuş deniz tarağı, kurutulmuş deniz tarağı, midye, deniz hıyarı, denizanası ve ıstakoz gibi deniz ürünleridir.Kelp, kilogram başına 240 miligramı aşan kurutulmuş kelp ile en yüksek iyot içeriğine sahiptir; bunu kilogram başına yaklaşık 800 mikrogram ile kabuklu deniz ürünleri ve taze deniz balıkları izler. Tersine, tuz çok az iyot içerir ve rafine tuzlar daha da az içerir; deniz tuzu genellikle kilogram başına yaklaşık 20 mikrogram içerir.
Kara Gıdaları
Kara gıdaları arasında yumurta ve süt ürünleri kilogram başına 40 ila 90 mikrogram arasında değişen en yüksek iyot seviyelerine sahiptir. Et ikinci sırada yer alırken, tatlı su balıkları etten daha düşük seviyelerde iyot içerir. Bitkisel gıdalar, özellikle meyve ve sebzeler, en düşük iyot içeriğine sahiptir.İnsanların iyot alımının yaklaşık %80-90'ı gıdalardan, %10-20'si içme suyundan ve %5'i havadan sağlanır. Bu nedenle, beslenme yoluyla alınan iyot insan vücudu için birincil kaynak oluşturur. Gıdalardaki iyotlar emilmeden önce iyot iyonlarına indirgenmelidir; amino asitlere bağlanan iyot ise doğrudan emilebilir.
İyot takviyesi gerektiren tiroid bozuklukları
Bu durumlar topluca iyot eksikliği bozukluklarını oluşturur ve önleme ve tedavi için hedefe yönelik iyot takviyesi gerektirir. Çin'in bazı bölgeleri, özellikle orta ve batı bölgelerindeki dağlık alanlar, denizden uzak olmaları ve hava ve su kaynaklarındaki iyot içeriğinin düşük olması nedeniyle iyot eksikliği olan bölgelerdir.Çin'de iyotlu tuz programları uygulanmaya başlamadan önce, bu bölgelerdeki sakinler genellikle beslenme kaynaklı iyot eksikliğinden muzdaripti. Halk arasında "büyük boyun hastalığı" olarak bilinen endemik guatr yaygındı.
İyot eksikliği bozukluklarının uzun geçmişi ve hükümetin halkı bilinçlendirme kampanyalarına verdiği önem nedeniyle, bu durum geniş çapta bilinmektedir. Sonuç olarak, tiroid bozukluğu olan birçok kişi yanlışlıkla bu tür guatr hastası olduklarını düşünür, ancak bu her zaman doğru değildir.Ülke çapında iyotlu tuz takviyesi, Çin'de iyot eksikliği bozukluklarını büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır. Bu nedenle, boynunuzda şişlik fark ettiğinizde kendi kendinize iyot takviyesi almayın; bunun yerine derhal tıbbi yardım alın. Durumunuz, takviye gerektiren iyot eksikliği tiroid bozukluğu olmayabilir. Aşırı iyot alımı, son test sonuçlarını etkileyerek tanı ve tedaviyi geciktirebilir.
İyot Takviyesi Gerektirmeyen Tiroid Hastalıkları
Bu hastalıkların tedavisi için önemli miktarda iyot takviyesi gerekmez; normal bir diyet genellikle yeterlidir. Bu tür bozukluklar en yaygın tiroid patolojilerini oluşturur. Örnekler arasında tiroid kitleleri (nodüller), çeşitli tiroidit türleri ve primer hipotiroidizm sayılabilir. Bu hastalıklar tiroid morfolojisi veya fonksiyonunda anormalliklere neden olarak ilgili semptom ve bulgulara yol açabilir.Örnekler arasında ağrı veya yumru oluşumu ile birlikte boyun şişmesi gibi lokalize belirtiler veya ödem, soğuğa karşı hassasiyet, yorgunluk ve bradikardi gibi sistemik semptomlar sayılabilir.
Bu durumlar genellikle ilaç tedavisi veya cerrahi müdahale gerektirir ve iyot takviyesi veya kısıtlaması tedavi sonuçları üzerinde minimum etkiye sahiptir. Sonuç olarak, hastalar diyetlerindeki iyot düzeylerinin tedavilerini etkileyeceğinden endişe etmeden normal beslenmelerini sürdürebilirler.
İyot Kısıtlaması Gerektiren Tiroid Durumları
Hipertiroidizm (genellikle hipertiroidizm olarak adlandırılır) olan kişiler iyot açısından zengin gıdalardan kaçınmalıdır. Çoğu hipertiroidizm hastası iyot takviyesi alamaz, ayrıca tedaviyi engellememek için iyot alımını kısıtlamalıdır.Burada bahsedilen iyot kısıtlaması, öncelikle deniz yosunu, laver ve diğer deniz bitkileri gibi iyot açısından zengin gıdalar veya ilaçlardan kaçınmak anlamına gelir; amiodaron ve iyot pastilleri gibi Batı ilaçları; veya deniz yosunu, kelp veya istiridye içeren Çin bitkisel ilaçları.Deniz balığı, karides ve yengeç gibi orta derecede iyot açısından zengin deniz ürünleri de az miktarda tüketilmelidir. Ancak, ara sıra küçük porsiyonlar tüketilmesi durumun önemli ölçüde etkilenmesine neden olmaz.
İyotlu tuz konusunda, hipertiroidi hastalarının aşırı dikkatli olmaları gerekmez. İyotlu tuzdaki iyot kolayca süblimleşir ve buharlaşır; bu nedenle serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır. Havalandırmaya veya güneş ışığına maruz kalması bu süblimleşmeyi hızlandırır.Ayrıca, yemek pişirirken iyotlu tuzu pişirme sürecinin erken aşamalarında eklemek, sık sık karıştırmak ve pişirme süresini biraz uzatmak, tuzdaki iyot içeriğini azaltarak iyotlu tuzu hipertiroidi hastaları için uygun hale getirebilir. Gerçek iyotlu tuzu ayırt etmek için yedi ipucu Gerçek iyotlu tuzu nasıl ayırt edebiliriz?İşte birkaç yöntem:
1. Ambalajı inceleyin
Rafine iyotlu tuz, üzerinde "iyotlu" veya "iyotlu tuz" yazan, üreticiyi ve üretim tarihini açıkça belirten polietilen plastik torbalarda paketlenir. Yazı keskin ve elle silinemez. Torba kalın veya lamine olup, düzgün ve güvenli bir şekilde kapatılmıştır.Sahte iyotlu tuzda "iyotlu" veya "iyotlu tuz" işaretleri bulanık veya kolayca silinebilir. Ambalajlar ince, kötü mühürlenmiş ve düzensiz bir şekilde kapatılmıştır. 2. Rengi inceleyin Rafine iyotlu tuz saf beyaz renktedir. Sahte tuzda soluk sarı veya koyu gri gibi anormal renk tonları görülür ve kuru değildir, nemi emme eğilimindedir.
3. Sahteciliğe karşı koruma etiketini inceleyin
Orijinal iyotlu tuzda lazerle basılmış sahteciliğe karşı koruma işareti bulunurken, sahte ürünlerde bu özellik yoktur.
4. Dokunarak değerlendirin
Orijinal iyotlu tuz, elle tutulduğunda gevşek ve ufalanır, taneleri eşit büyüklüktedir. Sahte tuz ise topaklanır ve sıkıldığında dağılmaz.
5. Kokuyu koklayın
Rafine iyotlu tuz kokusuzdur, kötü veya olağandışı kokular içermez. Endüstriyel iyot içeren atık kalıntıları ve amonyum nitrat gibi amonyum bileşikleri ile karıştırılmış sahte tuz, amonyak benzeri bir koku yayar.
6. Tat testi
Saf tuzlu tat rafine iyotlu tuzu gösterirken, acı bir tat içeren tuzlu tat sahte iyotlu tuzu gösterir.
Aşırı alkali takviyesinin tehlikelerine ilişkin genel bakışımız burada sona eriyor. Bu bilgilerin yararlı olmasını umuyoruz. Bu kış sağlığınızın yerinde olmasını ve her şeyin yolunda gitmesini dileriz.