Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja stała się główną przyczyną niepełnosprawności na świecie, dotykającą około 350 milionów ludzi. Jej wpływ przewyższa wpływ chorób przewlekłych, takich jak choroby układu krążenia i cukrzyca. Ze względu na powszechne nieporozumienia depresja często wiąże się z piętnem, co stanowi dodatkowe obciążenie psychiczne dla osób cierpiących na tę chorobę i powoduje cierpienie zarówno u nich samych, jak i u ich bliskich.
Liczne badania potwierdziły, że depresja nie jest jedynie zaburzeniem psychicznym, ale raczej konsekwencją zmian fizjologicznych.
I. Jakie zmiany zachodzą w mózgach osób cierpiących na depresję?
Znaczące zmiany morfologiczne w mózgach osób cierpiących na depresję obserwuje się w takich obszarach jak hipokamp, ciało migdałowate i kora przedczołowa. Zarówno powierzchnia, jak i grubość kory mózgowej ulegają znaczącym zmianom, a w strukturach podkorowych występuje różny stopień atrofii i obrzęku. Wszystkie te struktury są związane z funkcjami takimi jak regulacja emocji i pamięć.
1. Hipokamp
Jako kluczowy obszar w obrębie układu limbicznego, hipokamp odgrywa istotną rolę w funkcjach poznawczych, takich jak przechowywanie, konsolidacja i odtwarzanie wspomnień emocjonalnych, a także w procesie uczenia się. Badania wykazują, że osoby z depresją w rodzinie, osoby doświadczające pierwszego epizodu bez leczenia farmakologicznego oraz osoby w remisji wykazują różny stopień zmniejszenia objętości hipokampu. Zakres tej zmiany objętościowej pozwala przewidzieć stan choroby u osób cierpiących na depresję.
2. Kora przedczołowa
Jako część centralnego systemu „kontroli sensorycznej”, kora przedczołowa uczestniczy w wyższych funkcjach poznawczych i reguluje przetwarzanie informacji sensorycznych w mózgu. Kontroluje regulację emocjonalną, osąd, podejmowanie decyzji i tworzenie pamięci. Wraz z nasileniem się objawów depresji w obszarze tym widoczne staje się zanikanie tkanki.
3. Ciało migdałowate
Pod względem funkcjonalnym ciało migdałowate odgrywa kluczową rolę w generowaniu, rozpoznawaniu i regulowaniu emocji (szczególnie strachu), a także w kontrolowaniu uczenia się i pamięci. Badania wskazują, że zarówno boczne, jak i podstawno-boczne obszary ciała migdałowatego ulegają różnym stopniom zaniku u osób cierpiących na depresję.
Według Światowej Organizacji Zdrowia około 350 milionów ludzi na całym świecie cierpi na depresję, a ponad 90 milionów osób w samych Chinach boryka się z jej skutkami. Innymi słowy, średnio jedna na 15 osób w naszym otoczeniu żyje z depresją.
Dla osób pogrążonych w depresji każdy dzień jest ciężką próbą. Jak więc możemy wspierać bliskich lub przyjaciół zmagających się z tą dolegliwością?
II. Trzy często wypowiadane przez bliskich osoby zdania mogą sygnalizować potrzebę większej troski
W książce „Żałoba i melancholia” znany psycholog Zygmunt Freud zauważył, że najbardziej charakterystyczną cechą melancholii jest głęboka rozpacz, której towarzyszy utrata zainteresowania światem zewnętrznym, zmniejszona zdolność do okazywania uczuć i obniżona samoocena. Emocje te często wyrażają się poprzez samokrytykę.Dlatego warto zwrócić uwagę na typowe „frazesy” wypowiadane przez osoby doświadczające depresji, aby sprawdzić, czy któryś z Twoich znajomych nie wykazuje takich zachowań.
1. „Mam tego dość”
Depresja nie rozwija się z dnia na dzień; narasta z czasem, często zaczynając od depresyjnych nastrojów. Znalezienie sposobu na wyładowanie emocji lub zwierzenie się komuś, kto udzieli właściwej porady, może rozwiać te uczucia, zanim przerodzą się one w pełną depresję.
2. „„Jestem całkowicie bezużyteczny”
Jak zauważył jeden z celebrytów cierpiących na depresję, największym wyzwaniem na początkowym etapie nie była sama choroba, ale niezrozumienie ze strony innych: „Myśleli, że jestem po prostu małostkowy, wyrachowany lub nie potrafię poradzić sobie z presją słabnącej sławy”. To właśnie takie swobodne etykietowanie stopniowo pogrąża osoby cierpiące w coraz głębszej rozpaczy.
3. „Życie jest całkowicie bezsensowne”.
Depresja może wkradać się po cichu. Osoby cierpiące na tę chorobę mogą być całkowicie nieświadome zmiany swoich emocji, odczuwając jedynie odrętwienie i nie czerpiąc radości z życia. Osoby uwięzione w tym „bezsensownym” stanie, bez szybkiej interwencji, narażają się na ryzyko całkowitego pochłonięcia przez chorobę.
Jak wspomniano wcześniej, depresja zmienia strukturę i funkcjonowanie mózgu, powodując różnego stopnia uszkodzenia.Jak więc naprawić uszkodzenia mózgu spowodowane depresją, lepiej stawić czoła tej chorobie i skutecznie ją leczyć?
III. Jak naprawić uszkodzenia mózgu spowodowane depresją?
Depresja, jako zaburzenie mózgu, wynika ze złożonej interakcji czynników społecznych, psychologicznych i fizjologicznych. Dlatego można ją skutecznie leczyć, pod warunkiem, że najpierw zrozumie się i zaakceptuje tę chorobę, a następnie poszukuje profesjonalnych i odpowiednich metod leczenia.
1. Należy niezwłocznie rozpocząć leczenie lekami przeciwdepresyjnymi
Niekompletne statystyki kliniczne wskazują, że wskaźnik całkowitego wyleczenia depresji wynosi 60–80%. W przypadku zdiagnozowania choroby należy bezzwłocznie zastosować się do zaleceń dotyczących leczenia farmakologicznego. W leczeniu depresji najważniejsze jest wczesne rozpoznanie, diagnoza i interwencja.
2. Poszukaj wsparcia i pomocy emocjonalnej
Kiedy czujesz się przytłoczony lub przygnębiony, otwarcie porozmawiaj z przyjaciółmi lub rodziną. Nigdy nie tłum w sobie emocji.Wierz, że sytuacja się poprawi; żadna przeszkoda nie jest nie do pokonania.
3. Realizuj swoje hobby i zainteresowania, np. uprawiaj sport Aktywność fizyczna nie tylko odwraca uwagę umysłu, ale przede wszystkim stymuluje mózg do wydzielania dopaminy, endorfin i serotoniny – substancji chemicznych odpowiedzialnych za dobre samopoczucie. Pomagają one złagodzić dyskomfort i wywołać pozytywne reakcje emocjonalne.
Depresja różni się od zwykłych wahań emocjonalnych. Spośród 350 milionów ludzi na całym świecie cierpiących na depresję prawie milion popełnia samobójstwo każdego roku. Depresja może czaić się w pozornie zwyczajnych, a nawet „szczęśliwych” osobach.
Nasze życie jest pełne większych i mniejszych niepowodzeń i porażek: rozczarowań związanych z egzaminami, złamanych serc, zwolnień z pracy, utraty bliskich, klęsk żywiołowych i tragedii spowodowanych przez człowieka. Chociaż każde z tych wydarzeń może wywołać depresję, najważniejsze jest nauczenie się samodzielnego regulowania emocji lub szukanie wsparcia u rodziny i przyjaciół, aby wyjść z depresji i smutku.