Obecnie na rynku dostępna jest oszałamiająca gama past do zębów, co sprawia, że konsumenci mają trudności z wyborem. W rzeczywistości, pomimo tej różnorodności, pasty do zębów dzielą się głównie na dwie kategorie: standardowe pasty czyszczące i pasty funkcjonalne.Zwykła pasta do zębów zazwyczaj zawiera środki ścierne, substancje nawilżające, konserwanty, substancje smakowe, substancje słodzące, środki powierzchniowo czynne i spoiwa. Pasta funkcjonalna, oprócz tych typowych składników, zawiera fluorek sodu i składniki chemiczne, takie jak środki przeciwzapalne, środki hemostatyczne i środki znieczulające, które zapobiegają lub łagodzą określone problemy jamy ustnej i promują zdrowie jamy ustnej.
Podstawową funkcją pasty do zębów jest czyszczenie zębów oraz zapobieganie próchnicy i zapaleniu dziąseł; nie należy polegać na niej w leczeniu chorób. W ostatnich latach znacznie wzrosła świadomość społeczna w zakresie zdrowia jamy ustnej, co doprowadziło do powszechnej popularności funkcjonalnych past do zębów o działaniu leczniczym. Producenci wykorzystali ten trend, opracowując szeroką gamę produktów.Stosowanie past medycznych powinno być dostosowane do indywidualnych i regionalnych uwarunkowań i nie powinno być stosowane bezkrytycznie przez dłuższy czas. Na przykład pasta z fluorem może zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia próchnicy, zapobiegać rozpuszczaniu się powierzchni zębów, a nawet wzmacniać zęby, które już uległy uszkodzeniu. Jednak w regionach o wysokim stężeniu fluoru, takich jak Shanxi, Mongolia Wewnętrzna i Hebei, gdzie woda pitna już zawiera fluor, stosowanie past z fluorem jest niewskazane.Niektóre pasty lecznicze zawierają środki przeciwbakteryjne, które mogą tymczasowo eliminować bakterie jamy ustnej. Jednak codzienne stosowanie tych past jest równoznaczne z długotrwałym przyjmowaniem niewielkich dawek antybiotyków, co zaburza delikatną równowagę mikrobiologiczną w jamie ustnej i sprzyja rozwojowi oporności na antybiotyki. Inne pasty zawierają środki wybielające, takie jak nadtlenek wodoru, sprzedawane jako produkty do wybielania zębów, ale mogą one podrażniać tkanki miękkie, uszkadzać błonę śluzową jamy ustnej i szkodzić dziąsłom. Długotrwałe stosowanie prowadzi do powtarzającego się ścierania zębów, które stają się coraz bardziej kruche.
Jak więc prawidłowo dobrać pastę leczniczą? Po pierwsze, osoby odczuwające nadwrażliwość zębów podczas szczotkowania lub spożywania zimnych napojów powinny stosować pastę przeznaczoną specjalnie do zębów wrażliwych. Przedłuża to utrzymywanie się minerałów na powierzchni zębów, łagodząc problemy związane z nadwrażliwością. Po drugie, osoby często palące papierosy i pijące herbatę często cierpią z powodu nieestetycznych przebarwień. Pasta wybielająca zawierająca krzemionkę może pomóc w usunięciu przebarwień powierzchniowych.Po trzecie, osoby z nadmiernym osadzaniem się kamienia nazębnego mogą stosować pastę zawierającą pirofosforan, który pomaga zapobiegać tworzeniu się płytki nazębnej. Osobom bez zapalenia tkanek miękkich jamy ustnej zaleca się stosowanie zwykłej pasty do zębów; nie zaleca się stosowania past leczniczych. Nawet w przypadku łagodnego zapalenia pasta lecznicza nie powinna zastępować codziennej pielęgnacji jamy ustnej, ale powinna być stosowana 2-3 razy w tygodniu. Nawracające owrzodzenia, krwawienie lub nieświeży oddech wymagają natychmiastowej konsultacji stomatologicznej.
Przy wyborze pasty do zębów najważniejsza jest jakość środka ściernego. Należy wybierać drobniejsze cząsteczki, aby zapobiec uszkodzeniu struktury zębów. Najlepsze są pasty zawierające wodorotlenek glinu i wodorofosforan wapnia, a następnie krzemionkę, natomiast cząsteczki węglanu wapnia są największe.W gospodarstwie domowym należy mieć dwa rodzaje past do zębów i stosować je na przemian rano i wieczorem. Należy unikać zwilżania szczoteczki przed nałożeniem pasty. Pasta do zębów czyści zęby nie dzięki piance, ale dzięki składnikom ściernym, które powodują tarcie między szczoteczką a szkliwem. Im drobniejsze cząsteczki ścierne i im dłuższy czas działania, tym dokładniejsze czyszczenie zębów.