Płyn owodniowy to płyn znajdujący się w jamie owodniowej, pełniący rolę „oceanu”, w którym rozwija się i rośnie płód. W macicy kobiety ciężarnej płyn ten chroni płód przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych, zapobiega przyleganiu płodu do błony owodniowej, utrzymuje odpowiednią temperaturę wewnątrz macicy i zapewnia płodowi wystarczającą przestrzeń do poruszania się. Ponadto podczas porodu przenosi nacisk ścianek macicy, wspomaga rozwarcie szyjki macicy, a po pęknięciu błony owodniowej nawilża kanał rodny, ułatwiając poród.
W przypadku normalnej ciąży donoszonej objętość płynu owodniowego wynosi średnio około 1000 mililitrów. Jeśli objętość płynu przekracza 2000 mililitrów, określa się to mianem wielowodzia. Przyczyny obejmują ostre wielowodzie, w którym objętość płynu gwałtownie wzrasta w ciągu kilku dni, oraz przewlekłe wielowodzie, w którym wzrasta ona stopniowo przez dłuższy okres.Około 60% płodów w przypadkach wielowodzia wykazuje nieprawidłowości. Wielowodzie często współwystępuje z ciążą mnogą, cukrzycą ciążową i hemolityczną chorobą noworodków u matki. Dlatego kobiety w ciąży z wielowodzie powinny zwracać szczególną uwagę na te schorzenia.
Ostre wielowodzie często występuje około 24 tygodnia ciąży, powodując szybkie powiększenie macicy w krótkim czasie. Pacjentki często doświadczają wyraźnych objawów ucisku, takich jak wzdęcie i ból brzucha, kołatanie serca, duszności i niemożność leżenia płasko. Obrzęki mogą pojawić się w kończynach dolnych, sromie, a nawet ścianie brzucha. Przewlekłe wielowodzie pojawia się zazwyczaj w późnej ciąży, zazwyczaj bez wyraźnych objawów, ale można je wykryć za pomocą USG i badań prenatalnych.
Wielowodzie często współwystępuje z stanem przedrzucawkowym, objawiającym się klinicznie nadciśnieniem, obrzękami i białkomoczem. Ciężkie przypadki mogą wiązać się z drgawkami i śpiączką, stanowiąc zagrożenie zarówno dla życia matki, jak i płodu. Nadmierna ilość płynu owodniowego zwiększa również ryzyko nieprawidłowego ułożenia płodu i przedwczesnego porodu.Po pęknięciu błon płodowych nagły wypływ płynu owodniowego może spowodować gwałtowny spadek ciśnienia w jamie brzusznej, co może prowadzić do wypadnięcia pępowiny i zagrozić życiu płodu. Nagłe zmniejszenie objętości jamy macicy po utracie płynu może wywołać przedwczesne odklejenie łożyska lub wstrząs u matki spowodowany nagłym spadkiem ciśnienia w jamie brzusznej. W trzecim okresie porodu atonia macicy może spowodować krwotok poporodowy.Śmiertelność okołoporodowa w przypadkach wielowodzia może przekraczać 35%.
W przypadku przewlekłego wielowodzia można zalecić dietę niskosodową wraz z doustnymi lekami moczopędnymi, takimi jak hydrochlorotiazyd (25 mg trzy razy dziennie) w połączeniu z chlorkiem potasu (0,5 g trzy razy dziennie). Można również podawać chińskie ziołowe leki moczopędne, takie jak wywar z Atractylodes macrocephala (200 g),Alisma orientale, Poria cocos i skórka Citrus reticulata, po 100 g każdego, zmielone na drobny proszek. Przyjmować 10 g dwa razy dziennie z wodą ryżową. Alternatywnie można zmniejszyć dawkę preparatu i przygotować wywar do podania doustnego. Terapia dietetyczna może polegać na ugotowaniu 50 g czerwonej fasoli adzuki, 30 g nasion coix i 100 g ryżu japonica na owsiankę, spożywaną raz dziennie.W terminie porodu należy pozwolić na naturalny przebieg porodu. Jednak w przypadku wystąpienia nieprawidłowości płodu lub ostrego wielowodzia należy niezwłocznie rozważyć przerwanie ciąży, aby zapewnić dobre samopoczucie matki. Czy objętość płynu owodniowego jest związana z przyjmowaniem wody? Podczas badań prenatalnych kobiety w ciąży, u których zdiagnozowano wielowodzie, często wyrażają poważne obawy, intuicyjnie łącząc je z nadmiernym spożyciem wody.W rzeczywistości jest to błędne przekonanie; objętość płynu owodniowego nie ma związku z nawykowym spożyciem wody. Zatem wielowodzie nie ma żadnego związku z przyjmowaniem płynów. Objętość płynu owodniowego zmienia się w trakcie ciąży. Objętość przekraczająca 2000 mililitrów stanowi wielowodzie.
Aby zapobiec wielowodziu, konieczne jest podjęcie środków ostrożności przeciwko nieprawidłowościom płodu, w tym unikanie małżeństw między krewnymi. We wczesnym okresie ciąży należy unikać narażenia na szkodliwe substancje chemiczne i promieniowanie rentgenowskie. Należy ograniczyć kontakt z kotami, aby zapobiec zakażeniu toksoplazmozą. Regularne badania prenatalne mają kluczowe znaczenie dla terminowej diagnozy i leczenia powikłań ciąży. Po zidentyfikowaniu przyczyny wielowodzia należy podjąć odpowiednie działania. Jeśli wielowodzie jest spowodowane przez potworniaka, należy natychmiast rozważyć przerwanie ciąży.