W rzeczywistości udar oczny to potoczna nazwa niedrożności tętnicy centralnej siatkówki. Schorzenie to najczęściej występuje u osób w średnim wieku i starszych. Zmiany naczyniowe w tej grupie wiekowej mają charakter ogólnoustrojowy; zazwyczaj, oprócz zmian patologicznych dotyczących serca, mózgu, nerek i głównych tętnic, zmiany niedrożnościowe mogą również występować w naczyniach krwionośnych oka.
Głównymi naczyniami zaopatrującymi oko w składniki odżywcze są tętnica centralna siatkówki i żyła centralna siatkówki. Kiedy naczynia te ulegają niedrożności, dochodzi do niedokrwiennej choroby oczu. Oczywiście schorzenie to może dotknąć również osoby młodsze. Ponieważ patogeneza tego schorzenia oczu odzwierciedla patogenezę niedrożności naczyń mózgowych, nazywa się je „udarem oczu”.
Objawy udaru oczu obejmują nagłą utratę wzroku.
Wraz z podnoszeniem się standardów życia, wydłużaniem się średniej długości życia i zmianami stylu życia, częstość występowania chorób sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych stale rośnie, a wraz z nią wzrasta częstość występowania udaru oczu. Ponadto schorzenie to jest trudne do wykrycia we wczesnym stadium. Kiedy pojawiają się objawy takie jak te, których doświadczył wujek Zhu, choroba często osiąga już zaawansowane stadium.
Cechą charakterystyczną tego schorzenia jest nagła utrata wzroku, spowodowana przede wszystkim niedokrwieniem oka. Przypomina to przejściowe zaburzenia widzenia obserwowane w przypadku przemijających napadów niedokrwiennych lub ślepoty wynikającej z zawału mózgu, gdy dotknięta jest tętnica oczna. Całkowite zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki powoduje natychmiastową, całkowitą utratę wzroku, co stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne. Częściowe ubytki pola widzenia wskazują na niecałkowite zamknięcie, które jest nieco łatwiejsze do leczenia.Niezależnie od rodzaju niedrożności, konieczna jest pilna interwencja w celu przywrócenia przepływu krwi i zapobieżenia trwałej ślepocie.
Pacjenci, którzy nie są w stanie szybko dotrzeć do szpitala, mogą w drodze do niego spróbować wykonać masaż oka, aby szybko obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe, rozszerzyć naczynia i usunąć skrzepy do mniejszych gałęzi, aby zminimalizować uszkodzenie siatkówki; alternatywnie można inhalować dinitrat izosorbidu lub podać podjęzykowo nitroglicerynę.Pacjenci, którzy są w stanie dotrzeć do szpitala w bardzo krótkim czasie, powinni natychmiast poddać się okulistycznemu leczeniu ratunkowemu, aby zwiększyć szanse na powrót do zdrowia.
Zapobieganie udarowi siatkówki tak samo jak udarowi mózgu
Chociaż udary siatkówki i mózgu występują w różnych miejscach, mają ten sam mechanizm podstawowy. Dlatego udarowi siatkówki można zapobiegać, stosując podobne strategie jak w przypadku udaru mózgu.
Zapobieganie udarowi oka wymaga leczenia nadciśnienia tętniczego i miażdżycy. W życiu codziennym oznacza to zachowanie równowagi między pracą a odpoczynkiem, odpowiednią aktywność fizyczną, kontrolowanie lub redukcję masy ciała, dostosowanie nawyków żywieniowych, utrzymanie równowagi psychicznej oraz powstrzymanie się od palenia tytoniu lub ograniczenie spożycia alkoholu. Zaleca się regularne badania kontrolne w szpitalu w celu monitorowania ciśnienia krwi i poziomu lipidów.
Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym i miażdżycą tętnic powikłaną cukrzycą, zapaleniem wsierdzia, wadą zastawkową serca, migotaniem przedsionków lub niedoczynnością tarczycy powinni poddawać się regularnym kontrolom szpitalnym poziomu glukozy we krwi, elektrokardiogramom i badaniom czynności tarczycy. W wskazanych przypadkach należy zastosować interwencje medyczne, takie jak terapia hipoglikemiczna, leczenie przeciwzapalne, leczenie przeciwzakrzepowe, kontrola częstości komór i przywrócenie czynności tarczycy, aby zapobiec niedrożności tętnicy siatkówkowej lub zatorowości.
Grupy ryzyka „udaru oka”
Osoby z cukrzycą, nadciśnieniem tętniczym, miażdżycą, stanami nadkrzepliwości, wrodzonym zwężeniem tętnic i różnymi rodzajami zapalenia tętnic są najbardziej podatne na tworzenie się skrzepów. Skrzepy mogą przedostawać się z krwiobiegiem do tętnicy szyjnej wewnętrznej i tętnicy ocznej zaopatrującej oko, przerywając przepływ krwi i powodując niedrożność tętnicy centralnej siatkówki.
Osoby z migotaniem przedsionków, zawałem mięśnia sercowego, wypadaniem płatka zastawki mitralnej,miksoma serca, podostre zapalenie wsierdzia, reumatyczna choroba serca ze zwężeniem zastawki mitralnej, operacje serca, infekcje płuc, złamania kości długich, zator powietrzny i nowotwory mogą również powodować powstawanie małych zatorów, które przemieszczają się wraz z krwią do tętnicy szyjnej wewnętrznej i tętnicy ocznej. Powoduje to przerwanie przepływu krwi, co prowadzi do niedrożności tętnicy centralnej siatkówki.
Choroby reumatyczne, takie jak toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie wielomięśniowe i zapalenie skórno-mięśniowe, stwardnienie rozsiane, guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, zespół Sjögrena, zespół nakładania się i choroba Behçeta, mogą również wpływać na układ naczyniowy. Zajęcie centralnej tętnicy siatkówki może podobnie prowadzić do niedrożności centralnej tętnicy siatkówki.
Ponadto niektóre zaburzenia hematologiczne — w tym białaczki, trombocytoza, czerwienica prawdziwa — wraz z radioterapią lub chemioterapią nowotworów złośliwych, stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych, paleniem tytoniu i nadużywaniem alkoholu mogą podwyższać lepkość krwi, sprzyjając tworzeniu się skrzepów, a tym samym przyspieszając niedrożność tętnicy środkowej siatkówki.