Wiek menopauzy u kobiet koreluje z płodnością i zdrowym starzeniem się, jednak starzenie się układu rozrodczego od dawna stanowi wyzwanie dla badań naukowych.Naukowcy zidentyfikowali obecnie prawie 300 wariantów genetycznych wpływających na długość życia reprodukcyjnego kobiet. Ponadto, w przypadku myszy, udało im się manipulować kilkoma kluczowymi genami związanymi z tymi wariantami, aby przedłużyć długość życia reprodukcyjnego. Artykuł naukowy, opublikowany w najnowszym numerze czasopisma Nature, znacznie poszerza naszą wiedzę na temat procesu starzenia się układu rozrodczego i pomaga przewidzieć, które kobiety mogą wejść w menopauzę wcześniej niż inne.
Chociaż średnia długość życia ludzi znacznie wzrosła w ciągu ostatnich 150 lat, naturalny wiek menopauzy dla większości kobiet pozostał na poziomie około 50 lat. Cała wrodzona pula komórek jajowych u kobiet stopniowo zmniejsza się wraz z wiekiem. Menopauza następuje po wyczerpaniu większości tych komórek, chociaż rzeczywisty spadek naturalnej płodności rozpoczyna się znacznie wcześniej niż menopauza.
W ramach tych badań zidentyfikowano nowe mutacje genetyczne związane z długością życia reprodukcyjnego człowieka, zwiększając ich łączną liczbę z 56 do 290. Zespół przeanalizował zbiory danych pochodzące od setek tysięcy kobiet z wielu badań, w tym z brytyjskiego banku danych biologicznych UK Biobank i firmy zajmującej się sekwencjonowaniem genetycznym 23andMe. Chociaż zdecydowana większość uczestniczek badania miała pochodzenie europejskie, zespół przeanalizował również dane pochodzące od prawie 80 000 kobiet pochodzenia wschodnioazjatyckiego, uzyskując zasadniczo spójne wyniki.
Zespół odkrył, że wiele genów związanych z długością życia reprodukcyjnego jest powiązanych z procesami naprawy DNA. Ponadto zaobserwowano, że wiele z tych genów jest aktywnych przed urodzeniem, nawet przed utworzeniem się jajników, i pozostaje aktywnych przez całe życie.
Warto zauważyć, że dwa geny szlaku kontrolnego cyklu komórkowego – CHEK1 i CHEK2 – regulują różne procesy naprawy DNA.Wyłączenie jednego genu CHEK2 w celu uniemożliwienia jego funkcjonowania lub nadekspresja CHEK1 w celu zwiększenia jego aktywności spowodowały wydłużenie okresu rozrodczego myszy o około 25%.
W badaniu przeanalizowano również kobiety urodzone z nieaktywnymi genami CHEK2 i stwierdzono, że weszły one w okres menopauzy średnio 3,5 roku później niż kobiety z normalną aktywnością genów.
Wyniki badań wskazują, że samice myszy o wyższej ekspresji genu CHEK1 wytwarzają więcej komórek jajowych po urodzeniu, doświadczają dłuższego naturalnego okresu wyczerpania zapasów komórek jajowych i wykazują wydłużoną długość życia reprodukcyjnego. Jednakże, chociaż gen CHEK2 pełni podobną funkcję, przedłużając żywotność komórek jajowych, wyłączenie tego genu może spowodować śmierć komórek jajowych u dorosłych myszy. Dlatego nadekspresja genu CHEK1 stanowi lepszą strategię przedłużania długości życia reprodukcyjnego.
Badania te pokazują, że naukowcy mogą obecnie przewidywać, które kobiety mogą doświadczyć wcześniejszej menopauzy, a tym samym mieć trudności z naturalnym poczęciem. Ponadto, biorąc pod uwagę naturalną zmienność genetyczną między poszczególnymi osobami, badanie to oferuje również wskazówki dotyczące płodności dla młodszych kobiet. (Stażystka Zhang Jiaxin)