Çoklu kişilik bozukluğu, psikojenik bir kimlik bozukluğudur, yani psikolojik faktörlerin neden olduğu bir kişilik bozukluğudur. Bu bozukluk, "bir bireyde, her biri belirli bir zamanda baskın olan iki veya daha fazla farklı kişiliğin varlığını" içerir. Bu kişilikler birbirinden bağımsız ve özerktir, tam birer benlik olarak var olurlar.Genellikle, herhangi bir zamanda, bireyin bilinçli katmanlarında yalnızca bir kimlik vardır ve buna birincil kişilik denir. Bu dönemde, tüm duygular, düşünceler ve davranışlar birincil kişiliğin moduna göre işler ve başka bir kimliğin izi görülmez. Düzensiz aralıklarla, genellikle psikolojik stresin ardından, tamamen farklı bir kimliğe ani bir geçiş meydana gelebilir ve sonraki tüm duygular, düşünceler ve davranışlar yeni kişiliğin tarzına uygun hale gelir.Böyle durumlarda, birey önceki kimliğini tamamen unutur, sanki psikolojik olarak farklı bir kişi haline gelmiş gibi. Bir kişiliğin diğerine geçişi genellikle ani olur; sonraki kişilik kontrolü ele aldığında, orijinal birincil kişilik bunun farkında olmaz ve önceden meydana gelen olayları unutur. Peki, çoklu kişilik bozukluğu nasıl teşhis edilir?
Şizofreni, çoklu kişilik bozukluğundan farklıdır.
Tam bir kişilik yapısı, tamamen birleştirilmiş bir Rubik küpüne benzer ve bütünleşik, uyumlu bir bütün olarak işlev görür. Buna karşılık, şizofreni hastasının kişiliği, yere dağılmış Rubik küpünün tek tek küplerine benzer ve tüm yapı parçalanmıştır.Bu aşamada, hastalar sıklıkla kendileri ile dış dünya veya diğerleri arasındaki sınırı kaybederler. Sonuç olarak, başkalarının eylemlerini kendilerine yönelik olarak yanlış yorumlarlar. Yürürken, başkalarının kendilerini gözlemlediğini, izlediğini veya takip ettiğini ısrarla düşünürler. Ayrıca, düşüncelerini paylaşmadan başkalarının bildiğini veya başkalarının düşüncelerinin kendilerininkine karıştığını hissedebilirler. Hatta kendi düşüncelerini, duygularını veya davranışlarını başkalarının kontrolünde olarak algılayabilirler.Hastalar sıklıkla, belirli kişilerin kendilerini zulmetmeye çalıştığına dair inanç gibi temelsiz veya asılsız fikirler beslerler veya siyasi veya dini temalara odaklanan sanrılar geliştirirler. Ağır vakalarda, düşünce süreçleri tamamen mantıksız hale gelir ve sadece hastanın kendisi tarafından anlaşılabilen otistik düşünce şeklinde ortaya çıkar.Dışarıdan bakıldığında, hastalar genellikle kişisel bakımda zorluk çekerler, kendi kendilerine mırıldanırken görülebilirler, öngörülemeyen ağlama veya gülme davranışları sergileyebilirler, tuhaf hareketler yapabilirler veya çoğu kişi için sürdürülemez duruşlar sergileyebilirler. Konuşmaları tutarsız, yanıtları alakasız ve söylemleri kopuk hale gelebilir. Bu tür davranışlar, hastaların dışarıdan kolayca tanınmasını sağlar.
Disosiyatif Kimlik Bozukluğu olan bireylerde, kişilik yapısı temelde bozulmamış ve bütünlüklü kalır. Ancak, Rubik küpünün altı yüzü gibi, hastanın kişilik özellikleri birbiriyle değiştirilebilir ve bağımsız olarak işlev görebilir.