Endometriozis, üreme çağındaki kadınların %15'ini etkileyen, yaygınlığı önemli olan rahatsız edici bir durumdur. Bununla etkili bir şekilde mücadele etmek için tıp uzmanları kapsamlı temel araştırmalar yapmış ve bu hastalığı diğer jinekolojik rahatsızlıklardan ayıran birkaç tuhaf özelliği ortaya çıkarmıştır.
Endometriozis nedir?
Şiddetli adet ağrısı çeken kadınlar nadir değildir ve endometriozis bu tür rahatsızlıkların en yaygın nedenlerinden biridir.Basitçe ifade etmek gerekirse, endometriozis, rahim zarının "yanlış davranması" ve rahim boşluğunun dışına göç etmesi ile ortaya çıkar. En sık pelvik üreme organlarının ve yumurtalıklar, rektouterin kese, bağlar, rektum ve mesane gibi komşu yapıların peritoneal yüzeylerinde görülür. Ancak nadir durumlarda, karın duvarı, burun boşluğu, ağız boşluğu, akciğerler, böbrekler ve üreterler gibi rahimden uzak bölgelerde de görülebilir.
Endometriozis tanısı koymak için sadece adet döngüsüyle yakından ilişkili döngüsel ağrıya değil, aynı zamanda dismenoreun giderek kötüleşip kötüleşmediğine, dispareuni (cinsel ilişki sırasında ağrı), çekilme ağrısı, dışkılama ağrısı veya adet sırasında rektal kanama olup olmadığına da dikkat etmek gerekir. Bu semptomlar, endometriyal dokunun göç ettiği yere bağlı olarak farklı şekillerde ortaya çıkar.
Endometriozis nasıl etkili bir şekilde önlenebilir?
1. Ailesinde bu hastalığın görüldüğü ve ilk adet kanamasından sonra primer dismenore veya menoraji yaşayan kızlar, döngüsel, aralıklı oral kontraseptif kullanımı düşünebilir ve hamilelik planladıklarında kullanımı bırakabilirler.
2. Endokrin disfonksiyonu olan kadınlar, evlendikten sonra kontraseptif kullanmaktan kaçınmalı ve erken hamile kalmalıdır.
3. Üreme sistemi tıkanıklığı olan kadınlar, karın boşluğuna retrograd adet kanamasının akmasını önlemek için erken tanı ve tedavi almalıdır.
4. Dismenore veya adet düzensizliği olan kadınlar, karın boşluğuna retrograd adet kanamasının akmasını önlemek için derhal tanı ve tedavi almalıdır.
3. Üreme sistemi tıkanıklığı olan kadınlar, karın boşluğuna retrograd adet kanaması akışını önlemek için erken tanı ve tedavi almalıdır.
4. Dismenore, adet düzensizlikleri veya ağır adet kanaması yaşayan ve şu anda hamile kalmak istemeyen kadınlara, diğer organik patolojiler dışlandıktan sonra doğum kontrol hapları reçete edilebilir.
5. Bir yıl boyunca korunmasız cinsel ilişkiye girdikten sonra hamile kalamayan çiftler, kapsamlı infertilite tetkiklerinden geçmelidir. Nedenin endometriozis olduğu tespit edilirse, lazer tedavisi veya hormonal tedavi uygulanabilir; hormonal tedavi tıbbi gözetim altında uygulanmalıdır.
6. Pelvik muayeneler genellikle adet döneminde yapılmaz. Muayene gerekliyse, endometriyal dokunun fallop tüplerine girerek ektopik implantasyona neden olmasını önlemek için uterusu kuvvetli bir şekilde sıkıştırmaktan kaçınılmalıdır.Mümkün olduğunca kürtajdan kaçınılmalıdır. Cerrahi kürtaj sırasında negatif basınç doğru şekilde uygulanmalıdır. Kanülün yerleştirilmesi veya çıkarılması sırasında emme uygulanmamalıdır. Aşırı intrauterin emme ve ardından kanülün ani olarak çıkarılması, adet kanıyla birlikte desidual fragmanların karın içine çıkmasına ve potansiyel olarak endometriozise neden olma riskini beraberinde getirir. Kürtaj sonrası uterus kompresyonundan kaçınılmalıdır. Servikal erozyon tedavileri servikal stenozu önlemelidir.