Sağlık bilinci arttıkça, daha fazla kişi kalsiyum dahil çeşitli takviyelerle sağlıklarına öncelik vermektedir. Ancak uzmanlar, aşırı kalsiyum alımının böbreklere yük bindirdiğini ve taş oluşumunu hızlandırabileceğini belirtmektedir. Kalsiyum vücut tarafından kolayca emilmez; uygun emilim olmadan aşırı tüketildiğinde, oksalat içeren maddelerle birleşerek kalsiyum oksalat taşları oluşturabilir.Oksalatlar, ıspanak gibi çeşitli sebze gıdalarda bol miktarda bulunur. Çok küçük taş kristalleri idrarla atılabilirken, daha büyük olanlar böbrek koliklerine neden olarak ağrı ve kanlı idrara yol açabilir. Daha ciddi vakalarda böbrek hasarı bile meydana gelebilir.
Peki, kalsiyum takviyesi nasıl doğru bir şekilde kullanılmalıdır?
Kalsiyumun emilmesi için D vitamini gerekir
Uzmanlar, kalsiyum eksikliğinin birçok faktöre bağlı olduğunu belirtmektedir. İlk olarak, yeterli kalsiyum alımı çok önemlidir. Başlıca kaynaklar, tanıdık süt ürünleridir (anne sütü, mama, inek sütü gibi), diğer gıdalar ise daha düşük kalsiyum seviyeleri içerir veya daha az emilir.İkincisi, kalsiyumun vücut tarafından emilip kullanılabilmesi için aktif D vitamini desteği gerekir. Bu destek olmadan, aşırı kalsiyum alımı emilmez ve ciddi vakalarda raşitizme yol açabilir. Beslenme kaynaklı raşitizm, öncelikle yetersiz D vitamini alımından kaynaklanır ve bu kronik beslenme bozukluğunda anormal kalsiyum ve fosfor metabolizmasına neden olur. Bazı çocuklar izole kalsiyum eksikliği yaşarken, en yaygın sorun yetersiz D vitamini alımıdır.
Kemik suyu sınırlı miktarda kalsiyum takviyesi sağlar
Ev hanımları genellikle çorbalar için besin açısından zengin ve özellikle kalsiyum takviyesi için etkili olduğuna inandıkları birinci sınıf domuz kemiklerini tercih ederler. Bu gerçekten doğru mu? Uzmanlar şöyle açıklıyor: "Domuz kemikleri kalsiyum içerir, ancak bu kalsiyumun %99'u kemik yapısı içinde bağlıdır. Kısa süre kaynatılsa da, saatlerce yavaş pişirilse de, kalsiyum tamamen et suyuna çözünemez.Kemiklerdeki kalsiyum, çoğu suda çözünmeyen veya zor çözünen trikalsiyum fosfat gibi bileşikler halinde bulunur. Kalsiyum, bağırsaklara girdiğinde vücut tarafından emilebilmesi için iyonik formda olmalıdır. Süt, yoğurt, yeşil yapraklı sebzeler, soya ürünleri, susam ezmesi ve kurutulmuş karides, kalsiyumu etkili bir şekilde takviye eden kalsiyum açısından zengin gıdalardır.
Ayrıca, kalsiyum takviyesinin etkili olabilmesi için emilime öncelik verilmelidir. Besin alımının yanı sıra, düzenli açık hava egzersizi ve güneşe maruz kalmak kalsiyum emilimini artırmak için çok önemlidir.
Beslenme düzenini optimize ederek doğal gıdalarla yeterli kalsiyum alımını hedefleyin.
Kalsiyum açısından zengin yaygın ev gıdaları arasında süt, peynir, yumurta, tofu, yosun, kurutulmuş karides, susam tohumları,Alıç meyvesi, deniz balığı ve sebzeler. Süt özellikle dikkat çekicidir: 100 gram taze süt 120 miligram kalsiyum içerir. Günde 250 gram süt tüketmek 300 miligram kalsiyum sağlarken, 500 gram 600 miligram kalsiyum sağlar.Diğer besin kaynaklarından alınan yaklaşık 300 mg ile birlikte, bu miktar vücudun kalsiyum ihtiyacını tamamen karşılar. Kalsiyum açısından zengin bu besinleri tüketirken, fosfat, oksalat veya protein içeriği yüksek besinlerin aşırı tüketiminden kaçınılması gerektiğini unutmamak önemlidir, çünkü bunlar kalsiyum emilimini bozabilir.
Kalsiyum takviyesine kimler ihtiyaç duyar?
Herkesin kalsiyuma ihtiyacı vardır, ancak çoğu kişi düzenli beslenmeyle yeterli miktarda kalsiyum alabilir.Gerçekten ek kalsiyum takviyesine ihtiyaç duyanlar, öncelikle ergenlik, hamilelik, menopoz ve yaşlılık dönemindeki kişilerdir. İnsan vücudu üç farklı büyüme aşamasından geçer: bebeklik (yaklaşık 2 yaş), ergenlik (14-18 yaş) ve genç yetişkinlik (18-23 yaş).Bu aşamalarda, tıpkı ekin yetiştirmek gibi, zamanında yapılan "gübreleme" kemik gelişimini önemli ölçüde artırabilir.
Çocukların büyük çoğunluğu kalsiyum takviyesine ihtiyaç duymaz. Sadece nadir görülen bir durum olan kalsiyum eksikliği raşitizmi olanlar takviyeye ihtiyaç duyar. Bu durum, çocukların ağırlıklı olarak tahıllardan oluşan bir diyetle beslenmeleri ve bu nedenle ciddi şekilde yetersiz kalsiyum alımıyla ortaya çıkar.Bu rahatsızlığı olmayan çocuklar, süt ürünleri tüketerek kalsiyum ihtiyaçlarını tam olarak karşılayabilirler. Hamilelik, fetüsün kemik oluşumu için kritik bir dönemdir ve annenin yeterli kalsiyum alımı gerekir. Aksi takdirde, vücut bu süreci tamamlamak için annenin kendi kalsiyum rezervlerini tüketebilir ve bu da kadınlarda doğum sonrası sırt ve bacak ağrılarına yol açabilir.
Menopoz sonrası kadınlar, adet kanamasının kesilmesinden sonra östrojenin hızla azalması nedeniyle ciddi kalsiyum kaybı yaşarlar.
İleri yaşlarda, orta yaşlı ve yaşlı bireylerde kalsiyum emilim oranları giderek azaldığından, kalsiyum takviyesi yapılmaması kolayca osteoporoza yol açabilir. Bu durum, 35 yaşından sonra kalsiyum kaybının alımını aşan kadınlar için özellikle geçerlidir. Kadınlarda osteoporoz görülme sıklığı menopozdan sonra keskin bir şekilde artar.
Kalsiyum eksikliği veya osteoporoz riskini değerlendirmek isteyen orta yaşlı ve yaşlı bireyler kemik yoğunluğu taraması yaptırabilir. Doktorlar, çift enerjili X-ışını absorpsiyometrisi (DXA) tarayıcısı kullanarak tek bir ölçümle osteoporoz tanısı koyabilir.