Gruźlica powoduje znaczną utratę energii i składników odżywczych, co prowadzi do umiarkowanego lub ciężkiego niedożywienia białkowo-energetycznego, któremu towarzyszy ujemny bilans różnych witamin i minerałów. Z drugiej strony niedożywienie dodatkowo pogarsza przebieg gruźlicy, tworząc błędne koło, które ma poważny wpływ na rokowanie kliniczne pacjentów. Jak zatem należy zarządzać dietą dzieci chorych na gruźlicę?
Zarządzanie dietą w przypadku gruźlicy u dzieci
Po pierwsze, należy zapewnić dietę wysokokaloryczną. Gruźlica jest typową przewlekłą chorobą wyniszczającą, której przebieg wiąże się ze znacznie większym zużyciem energii niż w przypadku ogółu populacji. Badania wskazują, że pacjenci z gruźlicą zużywają 1,5 razy więcej energii niż osoby zdrowe, a nawet więcej. Ponadto brak szybkiego uzupełnienia energii może zmusić organizm do spalania białka, co prowadzi do poważnego niedoboru białka. W związku z tym dieta wysokokaloryczna jest niezbędna.W przypadku pacjentów wykonujących minimalną lub niewielką aktywność fizyczną dzienne zapotrzebowanie kaloryczne wynosi 40–50 kcal na kilogram masy ciała, a całkowite dzienne spożycie energii sięga 2400–3000 kcal. W związku z tym należy zapewnić spożycie podstawowych produktów spożywczych. Dorośli pacjenci płci męskiej powinni spożywać ponad 8 liang (ok. 400 g) podstawowych produktów spożywczych dziennie, natomiast dorosłe kobiety powinny spożywać ponad 6 liang (ok. 300 g). Odpowiednim wyborem są produkty bogate w skrobię, takie jak słodkie ziemniaki, ignamy chińskie, ziemniaki i taro.Należy zapewnić wystarczającą ilość oleju spożywczego, około 30–40 gramów dziennie. Można odpowiednio włączyć przekąski, takie jak czekolada lub małe wypieki. Po drugie, niezbędna jest dieta wysokobiałkowa. Pacjenci z gruźlicą doświadczają nadmiernego wyczerpania białek, co prowadzi do niedoborów składników odżywczych niezbędnych do naprawy tkanek i utrudnia gojenie się zmian gruźliczych. Dlatego też dostarczanie 1,2–1,5 grama białka na kilogram masy ciała dziennie stanowi kluczowy aspekt terapii żywieniowej pacjentów z gruźlicą.Całkowite dzienne spożycie białka powinno wynosić 80–100 gramów, z naciskiem na wysokiej jakości źródła białka. Mięso, drób, owoce morza, jaja, produkty mleczne i produkty sojowe powinny stanowić ponad 75% całkowitego spożycia białka. Aby to osiągnąć, dzienne spożycie powinno obejmować: 2 kartony świeżego mleka (łącznie 500 ml) lub równoważną ilość mleka sojowego, 1–2 jaja, 150–200 gramów chudego mięsa i 100–150 gramów produktów sojowych.Pacjentom z ciężką hipoalbuminemią można również podawać suplementy białkowe w proszku. Po trzecie, należy zapewnić dietę bogatą w witaminy. Gruźlica może prowadzić do różnych niedoborów witamin, które z kolei dodatkowo osłabiają odporność i utrudniają naprawę zmian gruźliczych. Dlatego zapewnienie odpowiedniego spożycia wszystkich witamin dla pacjentów z gruźlicą jest kluczowym środkiem terapeutycznym, ze szczególnym naciskiem na suplementację witamin A, C i witamin z grupy B. Suplementację witamin można osiągnąć zarówno poprzez źródła pokarmowe, jak i suplementy farmaceutyczne.W przypadku źródeł pokarmowych poniżej przedstawiono listę kluczowych produktów bogatych w witaminy: Witamina A: wątroba zwierzęca, żółtka jaj, olej z wątroby dorsza, pomidory, marchew, słodkie ziemniaki. Witamina D: odpowiednia ekspozycja na światło słoneczne, olej z wątroby dorsza, żółtka jaj, mleko. Witamina E: oleje roślinne. Witamina B1: produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, orzeszki ziemne, chude mięso, podroby, suszone drożdże.Witamina B2: żółtka jaj, kraby rzeczne, węgorz, pieczarki, wodorosty itp. Kwas foliowy: wątroba zwierzęca, owoce, warzywa, otręby pszenne itp. Witamina B12: mięso, produkty mleczne i podroby zwierzęce itp. Witamina C: świeże warzywa i owoce itp. Ponadto dla pacjentów z gruźlicą niezbędne jest odpowiednie spożycie suplementów witaminowych. Łączne suplementowanie wieloma witaminami daje bardziej wyraźne efekty terapeutyczne niż suplementowanie pojedynczą witaminą.
Po czwarte, należy zapewnić odpowiednie spożycie minerałów. Pacjenci z gruźlicą często doświadczają niedoborów pierwiastków śladowych i minerałów, co wymaga zwiększenia suplementacji diety. Obejmuje to makroelementy, takie jak wapń, oraz pierwiastki śladowe, takie jak żelazo, cynk, miedź i selen. Należy przestrzegać zasady spożywania mniejszych, częstszych posiłków, aby ułatwić trawienie i wchłanianie, unikając dużych pojedynczych posiłków, które mogą obciążać przewód pokarmowy.
Wreszcie, należy kłaść nacisk na różnorodność diety. Należy unikać monotonii posiłków, zwracając uwagę na kolor, aromat, smak i wygląd potraw. Należy zachować równowagę między składnikami suchymi i płynnymi, a także między teksturami gruboziarnistymi i drobnoziarnistymi. Należy spożywać potrawy bardziej apetyczne. Różnorodne przyprawy odgrywają wyjątkową rolę w pobudzaniu apetytu; należy je dobierać zgodnie z osobistymi preferencjami. Ponadto należy unikać potraw bogatych w błonnik, aby zapobiec opóźnionemu opróżnianiu żołądka.Ponadto należy powstrzymać się od spożywania słodyczy lub słodkich napojów przed posiłkami, ponieważ może to pogorszyć i tak już słaby apetyt. Zamiast tego warto rozważyć spożywanie jagód głogu, konserwowanych śliwek lub suszonej skórki mandarynki w celu pobudzenia apetytu. Spośród owoców truskawki i słodkie pomarańcze mogą pobudzać apetyt, natomiast winogrona, banany i liczi, które zawierają dużo cukru, mogą go zmniejszać.Można stosować przyprawy, takie jak sos pomidorowy, pasta curry, pasta z bobu lub sos chili, ale należy unikać zbyt „pobudzających” odmian, aby zapobiec efektom przeciwnym do zamierzonych. Bardzo ważne jest unikanie lub ograniczenie do minimum następujących produktów spożywczych: potrawy smażone, pory, surowa soja, potrawy kremowe, słodkie napoje gazowane; odradza się również nadmierne spożywanie orzeszków ziemnych lub pestek melona.
Pięć środków zapobiegających gruźlicy u dzieci
Wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej
Wykorzystanie sieci podstawowej opieki zdrowotnej w miastach i na wsi, pełne wykorzystanie lekarzy wszystkich szczebli, w tym lekarzy wiejskich. Dowody kliniczne wskazują, że wystąpienie gruźlicy jest ściśle związane ze stanem zdrowia dziecka i środowiskiem życia. Priorytetem powinno być zrównoważone odżywianie, dobre praktyki higieniczne oraz środki zapobiegawcze przeciwko odrze i krztuścowi.
Wczesne wykrywanie i interwencja
Wczesna identyfikacja ma zasadnicze znaczenie dla terminowego leczenia. Regularne badania fizykalne mają kluczowe znaczenie dla wczesnej diagnozy. Dzieci narażone na kontakt z aktywnymi chorymi na gruźlicę płuc wykazują znacznie wyższe wskaźniki zakażeń, zachorowalności i rozpowszechnienia w porównaniu z ogólną populacją pediatryczną.Według badania przeprowadzonego w latach 1962–1965 przez Szpital Dziecięcy w Pekinie częstość występowania wśród dzieci narażonych na kontakt z chorobą wynosiła 6,5%, w porównaniu z 0,15% wśród dzieci nienarażonych na kontakt w tym samym okresie. Ponadto 13-letnie badanie obserwacyjne dzieci narażonych na kontakt z aktywną gruźlicą płuc wykazało skumulowaną częstość występowania wynoszącą 6%. Dlatego też badania przesiewowe dzieci narażonych na kontakt z gruźlicą w kierunku zakażenia lub choroby stanowią istotną strategię wczesnego wykrywania.Po drugie, szczególną uwagę należy zwrócić na wczesne wykrywanie gruźlicy u dzieci z silnie dodatnim wynikiem testu OT. Chociaż gruźlica jest przewlekłą i bardzo uporczywą chorobą zakaźną, jest całkowicie uleczalna dzięki wczesnej diagnozie, leczeniu i starannym obserwacjom.
Prowadzenie edukacji zdrowotnej i kładzenie nacisku na izolację
Należy wdrożyć szeroko zakrojoną edukację zdrowotną, aby zapewnić społeczności dokładną wiedzę na temat gruźlicy. Należy zapewnić dokładną dezynfekcję i izolację w gospodarstwach domowych, w których przebywają chorzy na gruźlicę, aby chronić dzieci przed zakażeniem. Opiekunowie i kadra nauczycielska w placówkach zbiorowego zakwaterowania, takich jak żłobki, przedszkola i szkoły podstawowe, powinni przechodzić regularne badania przesiewowe w kierunku gruźlicy. Wszyscy zidentyfikowani chorzy muszą zostać odsunięci od swoich stanowisk i poddani dokładnemu, aktywnemu leczeniu.Pomoc domowa lub prywatni korepetytorzy powinni poddawać się badaniom rentgenowskim klatki piersiowej w celu potwierdzenia braku gruźlicy. Dodatkowe środki zapobiegawcze obejmują: zarządzanie hodowlą krów mlecznych z pasteryzacją mleka, badania przedmałżeńskie i prenatalne oraz publiczne kampanie przeciwko pluciu w miejscach publicznych.
Szczepienia BCG
W 1908 r. Callmette i Guérin wyhodowali prątki gruźlicy bydła na pożywce ziemniaczanej z 5% glicerolem i żółcią. Po 13 latach i ponad 230 pokoleniach powtarzanej hodowli bakterie utraciły swoje właściwości chorobotwórcze i zostały wykorzystane do opracowania szczepionki (BCG). Po zaszczepieniu ludzi wywołuje ona odporność na gruźlicę.Chemioprofilaktyka Podanie izoniazydu w celu zapobiegania gruźlicy można rozważyć w następujących okolicznościach: ① niemowlęta i małe dzieci narażone na kontakt z rodzicami cierpiącymi na aktywną gruźlicę płuc; ② dzieci, u których niedawno nastąpiło przejście z ujemnej do dodatniej reakcji tuberkulinowej w wyniku naturalnego zakażenia; ③ niemowlęta, małe dzieci i dzieci w wieku przedszkolnym wykazujące silnie dodatnią reakcję tuberkulinową; ④ dzieci z dodatnią reakcją tuberkulinową i wczesnymi objawami zatrucia gruźlicą, ale z prawidłowym wynikiem badania rentgenowskiego płuc;⑤ Dzieci z dodatnim wynikiem testu tuberkulinowego wymagające leczenia kortykosteroidami z powodu innych schorzeń; ⑥ Dzieci z dodatnim wynikiem testu tuberkulinowego, które zachorowały na odrę lub krztusiec, którym podaje się profilaktyczną dawkę 10 mg/(kg·d) przez okres od 6 miesięcy do 1 roku. Chemoprofilaktyka pozwala osiągnąć trzy cele: ① Zapobieganie aktywnej gruźlicy w dzieciństwie; ② Zapobieganie nawrotom gruźlicy w okresie dojrzewania; ③ Zapobieganie gruźlicy pozapłucnej.