Ograniczenie wzrostu wewnątrzmacicznego (IUGR) odnosi się do masy urodzeniowej płodu poniżej dziesiątego percentyla lub dwóch odchyleń standardowych od średniej masy dla jego wieku ciążowego. Jeśli wiek ciążowy osiąga 37 tygodni, a noworodek waży mniej niż 2,5 kg, również określa się to jako IUGR. Ograniczenie wzrostu płodu jest przedmiotem troski wielu przyszłych matek.
Przyczyny ograniczenia wzrostu płodu obejmują:
1. Czynniki matczyne: 40% zmienności masy ciała płodu wynika z genetyki rodziców, przy czym większy wpływ mają czynniki matczyne. Są one związane z masą ciała matki przed ciążą, wiekiem ciążowym w momencie porodu i liczbą porodów. Na przykład masa ciała przed ciążą poniżej 54 kg, nadmierny lub niewystarczający przyrost masy ciała matki w czasie ciąży oraz zaawansowany wiek matki zwiększają ryzyko ograniczenia wzrostu płodu.Niedożywienie matki, w szczególności niewystarczające spożycie białka i energii, przewlekła hipoksemia lub upośledzona zdolność transportu tlenu, choroby nerek w czasie ciąży, ciężka anemia, poważne choroby serca, stan przedrzucawkowy, przewlekłe nadciśnienie tętnicze i inne zaburzenia naczyniowe mogą upośledzać przepływ krwi i funkcjonowanie macicy i łożyska, prowadząc do niedożywienia płodu. Zaburzenia immunologiczne, choroby endokrynologiczne i infekcje mogą również niekorzystnie wpływać na wzrost i rozwój płodu.
Ponadto niekorzystne nawyki matki, takie jak palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu lub narkotyków, a także złe warunki społeczne lub ekonomiczne, również zwiększają prawdopodobieństwo wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu.
2. Czynniki płodowe: Płody z historią zaburzeń genetycznych lub nieprawidłowości chromosomowych mogą wykazywać wcześniejsze wystąpienie wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrostu. Typowe przykłady obejmują nieprawidłowości chromosomowe pod względem liczby i struktury, takie jak trisomia 21, 18 lub 13 oraz zespół Turnera.Zakażenie mikroorganizmami chorobotwórczymi, takimi jak bakterie lub wirusy — w tym wirus różyczki, cytomegalowirus, wirus opryszczki pospolitej, Toxoplasma gondii i Treponema pallidum — może powodować ograniczenie wzrostu wewnątrzmacicznego. Ciąża bliźniacza również może prowadzić do tego stanu.
3. Czynniki związane z łożyskiem i pępowiną: Zawał łożyska, stan zapalny lub dysfunkcja, a także nadmiernie długa, cienka, splątana lub skręcona pępowina mogą utrudniać płodowi pobieranie składników odżywczych i przyczyniać się do wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrostu.
Jak leczy się wewnątrzmaciczne opóźnienie wzrostu płodu?
1. Odpoczynek w pozycji leżącej na lewym boku. Dieta wysokobiałkowa w celu poprawy odżywiania.
2. Przerywana terapia tlenowa: 1 godzina na sesję, 2–3 razy dziennie.
3. Leczenie farmakologiczne
(1) Salbutamol 2,4 mg doustnie, trzy razy dziennie. Jeden cykl leczenia trwa siedem dni.
(2) Dekstran o niskiej masie cząsteczkowej 500 ml w połączeniu z 8–16 ml zastrzyku Salvia miltiorrhiza w 250 ml 5% roztworu glukozy podawanego dożylnie codziennie przez siedem dni.
(3) Wlew dożylny 500 ml dekstranu o niskiej masie cząsteczkowej i 8–16 ml zastrzyku Salvia miltiorrhiza w 250 ml 5% roztworu glukozy raz dziennie przez siedem dni.
(2) Dekstran o niskiej masie cząsteczkowej 500 ml i zastrzyk Salvia miltiorrhiza 8–16 ml dodane do 250 ml 5% roztworu glukozy do kroplówki dożylnej, raz dziennie. Zaleca się 7-dniowy cykl leczenia. Ma to na celu poprawę mikrokrążenia i funkcji łożyska.
(3) Roztwór złożony aminokwasów 100 ml, zastrzyk dożylny, raz dziennie. Zaleca się 7-dniowy cykl leczenia.
4. Wzmocnione monitorowanie
(1) Obserwacja ruchów płodu trzy razy dziennie.
(2) Monitorowanie płodu: test bezstresowy (NST) co najmniej raz w tygodniu. Wykonanie oktokardiografii (OCT) w przypadku braku reakcji w teście NST. Przerwanie ciąży w przypadku pozytywnego wyniku OCT.
(3) Monitorowanie ultrasonograficzne: cotygodniowy pomiar wskaźnika płynu owodniowego lub maksymalnej głębokości kieszeni płynu owodniowego.
(4) Pomiar E3 lub stosunku E/C w moczu: co tydzień.
5. Postępowanie położnicze
(1) Jeśli po leczeniu wzrost płodu i czynność łożyska pozostają korzystne, ciąża może być kontynuowana, ale nie może przekroczyć przewidywanego terminu porodu.
(2) W przypadku gdy leczenie okaże się nieskuteczne, a badania czynności płodu i łożyska wykażą nieprawidłowości, należy podać prednizolon lub deksametazon na 1–2 dni przed porodem w celu przyspieszenia dojrzewania płuc płodu, a następnie niezwłocznie przerwać ciążę.
(3) Natychmiastowe cięcie cesarskie jest wskazane w następujących okolicznościach:
① Niereaktywny test NST z dodatnim wynikiem CST.
② Badanie ultrasonograficzne wykazuje małowodzie z zabarwieniem smółką stopnia II lub wyższego.
③ Matki z ograniczeniem wzrostu płodu, powikłanym innymi czynnikami wysokiego ryzyka, ciężką chorobą lub nieprawidłowościami położniczymi.
6. Postępowanie w przypadku noworodków z ograniczeniem wzrostu wewnątrzmacicznego
(1) Przed porodem należy przygotować wszystkie środki ratunkowe.
(2) Bezpośrednio po porodzie należy dokładnie usunąć płyn owodniowy i smółkę z dróg oddechowych poprzez intubację dotchawiczą, aby zapobiec zespołowi zaburzeń oddechowych (RDS).
(3) Należy utrzymać ciepło ciała.
(4) Należy niezwłocznie rozpocząć podawanie roztworu glukozy lub mleka matki.
Przyjazne przypomnienie: Ograniczenie wzrostu płodu jest spowodowane głównie czynnikami matczynymi. Dlatego przyszłe matki powinny zwracać szczególną uwagę podczas ciąży, zapewniając terminowe suplementy diety w każdym trymestrze i regularne badania prenatalne. Aby zapewnić zdrowie dziecka, należy zwracać uwagę na swój stan fizyczny i w przypadku pierwszych oznak dyskomfortu niezwłocznie zgłosić się do lekarza.