Xiao Ming (pseudonim) zawsze był wzorowym uczniem, który osiągał doskonałe wyniki w nauce i zachowywał się nienagannie, co było powodem do dumy dla jego rodziców. Jednak po rozpoczęciu 9 klasy zwiększona ilość zadań szkolnych i presja związana z egzaminami sprawiły, że często kończył odrabianie lekcji dopiero o północy lub później. Pomimo konieczności wczesnego wstawania każdego ranka, stopniowo wykazywał spadek energii i zainteresowania nauką. Ciągle zasypiał na lekcjach, co było nawykiem, który utrzymywał się pomimo wielokrotnych upomnień nauczycieli.Nie tylko zasypiał podczas lekcji, ale także brakowało mu energii podczas przerw i wydawał się ciągle przygnębiony. Diagnoza medyczna wykazała, że Xiaoming wykazywał objawy depresji wynikające z długotrwałego braku snu.
Brak snu: „częsta dolegliwość” wśród dzieci i młodzieży
Dr Zhang Weihua, zastępca ordynatora oddziału psychiatrii Szóstego Szpitala Uniwersytetu Pekińskiego, wyjaśnił, że brak snu jest stosunkowo powszechny wśród dzieci i młodzieży.
Dr Zhang wyjaśnił, że brak snu odnosi się do celowego skrócenia dziennego czasu snu. Dzieli się on na dwa rodzaje: ostry całkowity brak snu i przewlekły częściowy brak snu. Ostry całkowity brak snu polega na całkowitej abstynencji od snu przez 24 do 48 godzin, natomiast przewlekły częściowy brak snu występuje, gdy wymagany czas snu jest naruszany lub skracany.„Każdy potrzebuje wystarczającej ilości snu, aby zaspokoić podstawowe potrzeby fizjologiczne. Ogólnie rzecz biorąc, dzieci i młodzież powinny spać nie mniej niż osiem godzin dziennie. Chociaż organizm może zrekompensować jeden lub dwa dni sześciogodzinnego snu, nawykowe przewlekłe niepełne pozbawianie snu może wywołać objawy takie jak depresja, lęk i bezsenność. Osoby o podwyższonej wrażliwości są bardziej podatne na te skutki”.
Biała księga dotycząca wskaźnika snu chińskich dzieci i młodzieży z 2019 r., opublikowana przez Chińskie Towarzystwo Badań nad Snem, ujawniła, że 62,9% dzieci w wieku od 6 do 17 lat śpi mniej niż 8 godzin dziennie. Wśród osób w wieku od 13 do 17 lat odsetek ten wzrasta do 81,2%. Naukowcy stwierdzili, że głównym czynnikiem wpływającym na sen dzieci jest presja związana z nauką.Dane z badania wskazują, że nawet o 23:00 w dni powszednie (od poniedziałku do czwartku) 8,64% uczniów nadal zajmuje się odrabianiem zadań domowych.
Chroniczny brak snu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia psychicznego dzieci, potencjalnie wywołując bezsenność, niepokój i objawy depresji. Zhang Weihua wyjaśnił: „Niektóre dzieci, które nie mogą zasnąć o odpowiedniej porze, doświadczają zaburzeń rytmu dobowego. Po długotrwałych zaburzeniach nie są w stanie zasnąć, gdy pojawia się zmęczenie.Inne dzieci, pozbawione snu w nocy, zasypiają podczas lekcji w ciągu dnia, często spotykając się z krytyką lub karami ze strony nauczycieli, co z czasem powoduje niepokój. Jeszcze inne, z powodu niewystarczającej ilości snu, funkcjonują poniżej normalnych możliwości – brakuje im energii i witalności, doświadczają spowolnienia reakcji umysłowych, obniżonego nastroju i ogólnej utraty zainteresowania wszystkim. Uniemożliwia im to normalną naukę i życie, prowadząc do objawów depresji”.
Ponadto brak snu ma negatywny wpływ na zdolności poznawcze i funkcje pamięciowe. Chroniczny brak snu prowadzi do osłabienia pamięci. „Wiele osób zdaje sobie sprawę, że zła jakość snu poprzedniej nocy natychmiastowo pogarsza pamięć następnego dnia. Sporadyczne przypadki pozwalają mózgowi na samoregulację, ale długotrwały brak snu może uniemożliwić pełne przywrócenie podstawowych funkcji” – wyjaśnia Zhang Weihua.
Późne zasypianie i spanie do późna: zaburzenia rytmu dobowego dotykające młodych ludzi
Podczas gdy brak snu jest powszechną „chorobą naszych czasów” wśród dzieci i młodzieży, zaburzenia rytmu dobowego są częstym problemem ze snem wśród młodych dorosłych.
Zhang Weihua wyjaśnił w China Youth Daily, że młodzi ludzie są w szczytowej formie fizycznej i najbardziej energicznej fazie swojego życia, co sprawia, że są szczególnie podatni na nieregularny tryb życia.Często zdarza się, że przed snem młodzi ludzie siedzą do późna, surfując po Internecie, przeglądając telefony lub grając w gry. Chociaż krótkotrwałe nieregularności rzadko powodują poważne konsekwencje, mogą one zaburzać rytm dobowy u bardziej wrażliwych osób.„Na przykład niektórzy młodzi ludzie nie odczuwają senności po północy, więc grają w gry wideo lub zajmują się innymi formami rozrywki. Stopniowo organizm dostosowuje się do tego rytmu, stając się stosunkowo czujnym o tej porze i utrudniając zasypianie. Kiedy czują się wystarczająco zmęczeni, aby zasnąć, często jest już druga lub trzecia w nocy. Następnego dnia mogą obudzić się po dziesiątej, a nawet dwunastej, co stopniowo prowadzi do zaburzeń rytmu dobowego”.
Zhang Weihua podkreślił, że zaburzenia rytmu dobowego są złożone i rzadko występują klinicznie w izolacji, często współwystępując z innymi problemami zdrowia psychicznego. „Ogólnie rzecz biorąc, osoby z zaburzeniami rytmu dobowego często wykazują tendencje lękowe lub depresyjne lub wykazują cechy sugerujące inne choroby psychiczne. Ściśle rzecz biorąc, mogą one nie spełniać kryteriów diagnostycznych określonego zaburzenia psychicznego, ale ich wzorce myślenia, reakcje emocjonalne i cechy behawioralne mogą przypominać niektóre schorzenia psychiatryczne”.
Dr Zhang podkreślił, że zaburzenia rytmu snu i czuwania różnią się od braku snu. Mówiąc prościej: „Jeśli ktoś śpi do późna w nocy, ale wstaje o stałej porze rano, co powoduje niewystarczającą ilość snu w ciągu nocy, stanowi to brak snu. Natomiast jeśli ktoś śpi do późna w nocy i wstaje późno rano, ale osiąga wymaganą długość snu, stanowi to zaburzenie rytmu snu i czuwania”.
Zaburzenia rytmu dobowego snu przejawiają się w różnych formach. Wśród młodszych populacji powszechny jest zespół opóźnionej fazy snu. Stan ten opisuje „wyraźną niezgodność z społecznie akceptowanym harmonogramem snu i czuwania w danym kontekście kulturowym, zazwyczaj opóźnionym o dwie do trzech godzin, co niekorzystnie wpływa na codzienne funkcjonowanie”. Zhang ilustruje: „Ogólnie rzecz biorąc, osoba może spać nie później niż do północy i wstawać o 8 rano.Jeśli jednak czas ten ulegnie opóźnieniu o dwie godziny – kładzenie się spać o 2 w nocy i wstawanie o 10 rano – stanowi to zaburzenie rytmu dobowego. Dla osób dotkniętych tym zaburzeniem wstawanie o 10 rano może wydawać się całkowicie wystarczające i zapewniające wypoczynek. Jeśli jednak muszą wstać o 8 rano, aby wywiązać się z zobowiązań, utrata dwóch godzin snu powoduje u nich stres i zaburzenia, pozostawiając je w złym stanie i nasilonych emocjach”.
Kiedy nie angażują się w działania społeczne, zaburzenia rytmu dobowego mogą nie stanowić problemu ani nie wpływać na nastrój. Jednak podczas synchronizacji z innymi osobami w celu wykonania zadań osoby z zaburzeniami rytmu dobowego odczuwają znaczny stres spowodowany brakiem snu. Z czasem objawia się to zmęczeniem, drażliwością, niecierpliwością, spowolnieniem reakcji poznawczych i słabą koncentracją.
Problemy ze snem często maskują podstawowe zaburzenia zdrowia psychicznego
W rzeczywistości problemy ze snem wykraczają daleko poza sam sen; większość powszechnych zaburzeń psychicznych objawia się symptomami związanymi ze snem. Lęk i depresja często współwystępują z zaburzeniami snu w fazach aktywności. Zhang Weihua zauważa, że ponad 80% pacjentów z depresją doświadcza trudności ze snem.Zaburzenia snu objawiają się głównie niewystarczającą ilością snu, obejmującą bezsenność i wczesne budzenie się rano. Jednak niewielka część pacjentów doświadcza nadmiernej senności, charakteryzującej się uporczywym zmęczeniem niezależnie od długości snu. W istocie sen traci swoją podstawową funkcję łagodzenia zmęczenia.
Związek między lękiem a bezsennością jest bardziej złożony. Osoby cierpiące na lęk często doświadczają początkowej bezsenności, charakteryzującej się trudnościami z zasypianiem, a nawet mogą cierpieć z powodu bezsennych nocy. Jednak to właśnie cierpienie emocjonalne ma znaczący wpływ na jakość życia i powoduje wyraźne cierpienie. Zhang Weihua zauważa: „Samo pozbawienie snu nie powoduje poważnych szkód fizycznych, ani zazwyczaj nie powoduje głębokiego cierpienia lub nadmiernego skupiania się na samym śnie.Prośba „Desperacko pragnę dobrze się wyspać” często maskuje ukryty niepokój. Priorytetem jest tutaj zajęcie się cierpieniem emocjonalnym, a nie samym snem. Poleganie wyłącznie na środkach nasennych rzadko prowadzi do trwałej poprawy snu; konieczne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych i przeciwlękowych, a niektórzy pacjenci potrzebują również leków przeciwpsychotycznych lub przeciwpadaczkowych”.Zhang Weihua szczególnie podkreślił: „Chociaż niektóre leki są klasyfikowane jako leki przeciwpsychotyczne lub przeciwpadaczkowe, nie są one stosowane wyłącznie w leczeniu chorób psychicznych lub padaczki. Pacjenci nie powinni zatem wnioskować, że „przepisanie leków przeciwpsychotycznych oznacza, że cierpię na chorobę psychiczną”. Bez rozwiązania podstawowych problemów emocjonalnych przyjmowanie tabletek nasennych nie zapewni dobrego snu”.